Wengriýada awgust aýy taryhdaky iň yssy aý boldy, Fransiýa rekord derejedäki tomsy başdan geçirdi
Çarşenbe güni Wengriýanyň Milli meteorologiýa gullugy tarapyndan çap edilen maglumatlara görä, ýurtda awgust aýynda ortaça temperatura 24,9 gradus Selsiýa ýetdi. Bu görkeziji awgust aýyny Wengriýanyň taryhyndaky iň yssy aýa öwürdi we 1901-nji ýyldan bäri ýurtda hasaba alnan iň ýokary aýlyk temperatura boldy. Rekord derejedäki yssy howa güýçlenýän guraklyk bilen has-da ýaramazlaşdy.
Awgust aýynda Wengriýanyň çäginde düşen ygalyň ortaça mukdary 15,6 millimetre çenli azaldy. Bu 1991–2020-nji ýyllar aralygyndaky awgust aýlarynyň ortaça görkezijisi bolan 59,5 millimetrden ep-esli pesdir. Ygalyň taryhy taýdan ýetmezçiligi täze minimum görkezijini emele getirip, awgust aýy 1901-nji ýyldan bäri ýurtda iň gurak geçen dördünji awgust boldy.
Termometrler onýyllykdan-onýyllyga rekordlary täzeläp, ýagyşlar bolsa seýrek düşýän mahaly, bu indi diňe bir adaty bolmadyk howa hadysasy däl-de, eýsem Ýewropanyň keşbini üýtgedýän ulgamlaýyn ýagdaýdyr. Örän hasylly düzlükleri we adatça aram howasy bilen tanalýan Wengriýa häzirki wagtda yklymyň günorta çetlerini ýada salýar. Üzüm baglary we ekin meýdanlary hemişe durnuklylygyň nusgasy bolup gelen Fransiýa bolsa «rekord derejedäki tomsuň» täzelik bolmakdan çykyp, adaty ýagdaýa öwrülýän döwrüne gadam basýar.
Ekologiýa geçiş ministri uýgunlaşmak zerurlygy barada aýdýar, ýöne onuň her bir sözüniň aňyrsynda alada bar: howanyň üýtgemegi biziň oňa öwrenişmäge ýetişýän wagtymyzdan has çalt bolup geçýär we gijä galmagyň bahasy indi diňe derejeler bilen däl, eýsem hasyl, saglyk we tutuş sebitleriň geljegi bilen ölçenilýär.
Şol bir wagtyň özünde, Fransiýanyň ekologiýa geçiş ministri Monik Barbýu penşenbe güni 2026-njy ýylyň tomsunyň ýurtda milli ölçegleriň 1900-nji ýylda başlanany bäri «gözegçilikleriň tutuş taryhyndaky iň yssy tomus» bolandygyny mälim etdi. Bu beýanat milli meteorologiýa gullugy “Meteo-France” tarapyndan taýýarlanan 2026-njy ýylyň tomsundaky howa ýagdaýyna baha berýän resmi hasabatyň çap edilmegi bilen bagly çärede aýdyldy. Güýçlenýän howa krizisiniň şertlerinde Monik Barbýu milli howa durnuklylygy berkitmegiň örän zerurdygyny nygtady. Ol ýakyn günlerde uzak möhletleýin uýgunlaşma strategiýalaryny işläp taýýarlamak üçin köpýyllyk giňişleýin maýa goýum maksatnamasyny premýer-ministr Sebastýan Lekornýunyň garamagyna hödürlejekdigini aýtdy.
2026-njy ýylyň tomsunda Merkezi we Günbatar Ýewropada ýüze çykan aşa yssy howa alymlaryň antropogen, ýagny adam işjeňligi bilen bagly howa üýtgemeleri bilen baglanyşdyrýan ählumumy tendensiýasynyň dowamydyr. Wengriýa we Fransiýa, beýleki köp ýurtlar ýaly, diňe bir rekord derejedäki temperaturalar bilen däl, eýsem oba hojalygyna, suw üpjünçiligine we energetika pudagyna ýaramaz täsir eden çyglylygyň çynlakaý ýetmezçiligi bilen hem ýüzbe-ýüz boldy. Üzüm baglary, mekgejöwen meýdanlary we tokaýlar guraklykdan ejir çekýär, derýalardaky suw derejesi bolsa taryhy taýdan iň pes derejelere çenli düşýär.
Ýewropanyň hökümetleri suw serişdelerini dolandyrmak boýunça strategiýalaryny täzeden gözden geçirmäge we durnukly infrastruktura maýa goýmaga mejbur bolýarlar. Fransiýanyň ministriniň köpýyllyk uýgunlaşma maksatnamasy baradaky beýany klimat krizisiniň bir gezeklik çäreleri däl-de, eýsem geljek onlarça ýyllara niýetlenen ulgamlaýyn özgerişleri talap edýändiginiň ykrar edilmegidir.
“CCTV+”-niň habar bermegine görä, Wengriýada we Fransiýada rekord derejedäki yssy howanyň bolmagy tutuş Ýewropa üçin ýene-de bir aladalandyrýan duýduryş boldy. Syýasatçylar uýgunlaşmak barada gürrüň edýärkä, tebigat eýýäm öz kanunlaryny ýazýar. Ýakyn ýyllarda şeýle aşa howa hadysalary has ýygy ýüze çykar we indi mesele yssy howadan nädip gaça durmalydygynda däl-de, onuň bilen nädip ýaşamagy öwrenmelidigindedir. Howanyň üýtgemegine durnuklylygy ýokarlandyrmaga gönükdirilen maýa goýumlar kaşaňlyk däl-de, zerurlykdyr. Ýurtlar muny näçe tiz ykrar etseler, indiki nesliň tölemeli boljak bahasy hem şonça az bolar.
