Ýemendäki afrikaly migrantlar ynsanperwerlik krizisine duçar boldy
Halkara Migrasiýa Guramasynyň (HMG) maglumatlaryna görä, Saud Arabystany bilen serhediň ýapylmagy sebäpli Ýemende galan afrikaly migrantlar ynsanperwerlik kömeginiň ätiýaçlyklarynyň azalýandygy sebäpli has-da ýitileşýän ynsanperwerlik krizisine duçar bolýarlar. Ynsanperwerlik kömeginiň ýetmezçiligi sebäpli migrantlaryň jany howp astynda galýar.
Her ýyl müňlerçe adam has gowy durmuş tapmak umydy bilen demirgazyk-gündogar Afrikada ýerleşýän ýurtlardaky öýlerini terk edip, baý Arap ýarymadasyna gitmäge synanyşýar. Emma olara iş we howpsuzlygyň ýerine täze çagyryşlar garaşýar: howply deňiz ýoly, rehimsiz bikanun geçirijiler we ýapyk serhetler. Uruş we garyplyk zerarly ejir çekýän Ýemen olar üçin geljege açylýan derweze däl-de, çykalgasyz duzaga öwrülýär. Olar umyt bilen gelýärler, emma öz ilatyny hem eklemekde kynçylyk çekýän ýurtda öý-öwzarsyz, iýmit we geljege bolan umytsyz köçelerde galýarlar. Bu — umytsyzlygyň iterýän ýolunyň bahasydyr.
Efiopiýaly migrant Abdulaziz Muhammed takmynan 15 gün mundan ozal bikanun geçirijiler bilen howply deňiz ýoluny geçip, Ýemeniň günortasyndaky Aden şäherine geldi. Ol has gowy durmuş gözläp, Saud Arabystanyna ýetmegi umyt edipdi, emma onuň ýoly berk goralýan serhetde kesildi. «Men Saud Arabystany bilen serhetden geçmäge synanyşdym, ýöne indi serhet berk goralýar. Harbylar serhedi ýapdylar, polisiýa bolsa howpsuzlyk çärelerini güýçlendirdi. Biz serhetden geçip bilmeýäris, şonuň üçin şu ýerde, Ýemende galdyk. Biziň galara ýerimiz ýok. Köçelerde iýmit gözleýäris we agaçlaryň aşagynda ýatýarys» diýip, ol aýtdy.
Abdulaziz deňizdäki töwekgelçiliklere, bikanun geçirijileriň torlaryna we howpsuzlyk meselelerine garamazdan, Afrikanyň demirgazyk-gündogar sebitinden Ýemene barýan ýoluny dowam etdirýän müňlerçe migrantyň biridir. Halkara Migrasiýa Guramasynyň habar bermegine görä, ýanwar aýyndan iýul aýynyň ahyryna çenli Ýemene 110 müňden gowrak migrant gelipdir.
«Ýemendäki migrantlar adam söwdasy, ekspluatasiýa, tussag edilmek, zorluk we dürli görnüşli rehimsiz çemeleşme ýaly köp sanly töwekgelçilik bilen ýüzbe-ýüz bolýarlar. Olaryň köpüsi hereket etmeklerini ýeňilleşdirmek üçin bikanun geçirijileriň torlaryna daýanýarlar. Bu bolsa olary howpa we diňe bir serhetden geçmek bilen çäklenmän, eýsem bütin ýolunyň dowamynda täsir edýän dürli töwekgelçiliklere sezewar edýär» diýip, Halkara Migrasiýa Guramasynyň gorag maksatnamasynyň ýolbaşçysy Mohamad Hatoum aýtdy.
Emma Ýemene gelmek olaryň ýoluny dowam etdirip biljekdigini aňlatmaýar. Olaryň köpüsi eýýäm çuňňur ynsanperwerlik krizisini başdan geçirýän ýurtda başpena, girdeji we esasy hyzmatlar bolmazdan kyn ýagdaýa düşýärler. «Bu migrasiýa çynlakaý ykdysady, syýasy, geografiki we howpsuzlyk meselelerini döredýär. Hususan-da, Ýemende uruş we çylşyrymly ykdysady ýagdaý sebäpli kabul edýän ýurduň üstüne goşmaça ýük düşýär. Biz hemmämiz özümiziň nähili ýagdaýa düşendigimizi bilýäris: halkara guramalary ýok, içerki göçürilen adamlar üçin kömek hem ýok. Şonuň üçin olar, şübhesiz, goşmaça ýük bolup durýarlar» diýip, ynsanperwerlik kömegi boýunça aktiwist Mansur Al-Jaradi aýtdy.
“CCTV+”-niň habar bermegine görä, Ýemendäki afrikaly migrantlar has gowy durmuş baradaky umydyň täze betbagtçylyga öwrülen ýapyk aýlawynda galýarlar. Saud Arabystany bilen ýapyk serhet Ýemeni adamlaryň açlykdan we lukmançylyk kömeginiň ýoklugyndan ejir çekýän ägirt uly üstaşyr düşelgesine öwürdi. Halkara jemgyýetçiligi bu krizise üns bermeli, ol dünýä kartasyndaky ýene-de bir unudylan pajyganyň öwrülmegine ýol berilmeli däldir.
