Karni Trampyň Ontario kölüne beren täze adyny ret etdi
Penşenbe güni ABŞ-nyň Prezidenti Donald Tramp Içeri işler ministrligine Ontario kölüniň adyny «Amerika köli» diýip üýtgetmegi tabşyrýan permana gol çekdi. Kanadanyň Premýer-ministri Mark Karni bolsa bu ädimi tankyt edip, kölüň adynyň «şu gün hem, hemişe-de Ontario köli» boljakdygyny belledi.
Atlar kartadaky ýönekeý sözlerden ybarat däldir. Olar nesilleriň hakydasyny saklaýar, taryhy we şol kenarlarda ýaşaýan halklaryň medeni özboluşlylygyny şöhlelendirýär. Haçan-da bir ýurt umumy suw howdanynyň adyny üýtgetmäge synanyşsa, bu administratiw isleg hökmünde däl-de, umumy mirasa edilen hyýanat hökmünde kabul edilýär. Wendat dilinde ady «owadan köl» manysyny berýän Ontario köli dört asyryň dowamynda serhediň iki tarapyndaky adamlary birleşdirip gelýär. Trampyň bu ady ýok etmäge synanyşmagy milli buýsanç baradaky alada däl-de, taryha we goňşulara hormatsyzlyk hökmünde görünýär.
«Biz Ontario kölüniň adyny derrew Amerika köli diýip üýtgetmekçi», diýip Tramp permana gol çekmezden ozal Owal otagynda aýtdy. Bu ädim Trampyň sosial ulgamlarda ABŞ-nyň Ontario kölüniň adyny «Amerika köli» diýip üýtgetmek mümkinçiligine «çynlakaý seredýändigini» aýdanyndan bary-ýogy iki gün soň amala aşyryldy. Ol munuň sebäbi hökmünde «Ontario bilen mundan beýläk hyzmatdaşlyga garaşmaýandyklaryny» görkezdi.
Muňa jogap hökmünde Kanadanyň Premýer-ministri Mark Karni penşenbe güni «Ontario köli» adynyň uzak taryhynyň bardygyny we daşarky üýtgeşmelere garamazdan, kanadalylaryň hemişe bu ady ulanjakdygyny aýtdy. Karni X sosial ulgamyndaky ýazgysynda bu adyň wendat dilindäki Ontari'io sözünden gelip çykýandygyny we «owadan köl, uly köl» manysyny aňladýandygyny ýazdy. Premýer-ministriň bellemegine görä, bu at «Kanada federasiýasy we Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň Garaşsyzlyk Jarnamasyndan» öň, 400 ýyldan gowrak wagt bäri ulanylýar.
«Biz Amerikanyň üýtgeýändigini bilýäris. Onuň söwda gatnaşyklary, daşary syýasaty, milli ýadygärlikleri, gidronimleri üýtgeýär», diýip Karni aýtdy. «Kanadalylaryň hem hakykaty atlandyrmagyň Ontario köli diýmekdigini — şol wagt hem, häzir hem, hemişe-de — bilýändiklerini», diýip ol ýazdy.
Trampyň kölüň adyny üýtgetmäge synanyşmagy iki ýurduň arasynda söwda gepleşikleriniň ýaňy-ýakynda şowsuz tamamlanmagynyň we munuň täze jogap paçlarynyň girizilmegine getirmeginiň netijesjnde bolup geçdi. 21-nji awgustda ABŞ bilen Kanada söwda ylalaşygyna gelip bilmedi. 22-nji awgustda bolsa ABŞ Kanadanyň takmynan 20 milliard ABŞ dollary möçberindäki harytlaryna 50 göterim paç tölegi girizdi. Muňa jogap hökmünde Kanada ABŞ-dan import edilýän harytlara «dollara dollar» ýörelgesi boýunça jogap paçlary girizjekdigini yglan etdi. Olar 8-nji sentýabrdan güýje girer.
Ontario köli Demirgazyk Amerikanyň bäş Beýik kölüniň biridir we ABŞ bilen Kanadanyň serhedinde ýerleşýär. Kanadanyň Ontario welaýatynyň ady hem hut şu kölden gelip çykýar. Köl kanadalylaryň milli özboluşlylygynyň nyşany hasaplanýar. Söwda dawasynyň dowam edýän döwründe kölüň adyny üýtgetmäge synanyşyk Ottawada Waşingtonyň dartgynlygy has-da güýçlendirmäge gönükdirilen nobatdaky ädimi hökmünde kabul edilýär.
Üns bererlik ýeri, Tramp geçmişde hem şuňa meňzeş başlangyçlar bilen çykyş edipdi — 2025-nji ýylda Grenlandiýanyň adyny «Gyzyl, Ak we Gök» diýip üýtgetmegi teklip edipdi, şeýle hem Meksika aýlagynyň adyny üýtgetmäge synanyşypdy.
CCTV+ agentliginiň habar berşi ýaly, Ontario kölüniň ady baradaky jedel iki ýurduň arasyndaky gatnaşyklaryň sowamagynyň ýene bir alamatyna öwrüldi. Tramp üçin bu «Amerikanyň beýikligini gaýtaryp getirmek» baradaky ritorikasynyň bir bölegi bolsa, Karni üçin milli mertebäni goramak meselesidir. Emma bu simwolik garşylygyň aňyrsynda hakyky gapma-garşylyk — söwda, paçlar we Demirgazyk Amerikanyň integrasiýasynyň geljegi dur.
Liderler atlar barada jedelleşip durka, serhediň iki tarapyndaky işewürler we raýatlar bu dartgynlygyň artýan bahalar we näbellilik görnüşindäki täsirini çekýärler.
