Girongdaky süýşmeden emele gelen kölüň böwsülmek howpy ýokary
Suw serişdeleri ministrligi çarşenbe güni Siszan awtonom sebitiniň Girong portunyň golaýynda güýçli ýer süýşmesinden soň emele gelen böwet kölüniň suwunyň gelmegi dowam edýändigi sebäpli böwsülmek howpunyň ýokarydygyny duýdurdy. Penşenbe güni ministrlik böwet kölündäki suw derejesiniň ýokarlanmagy bilen bagly maslahat geçirdi.
Dag eňňitleri opurylyp, derýanyň akym ýoluny bekleýän mahaly, suw çykalga tapman ýygnanyp başlaýar we jülgäni islendik pursatda aşaklygyna böwsülmäge taýýar äpet suw howdanyna öwürýär. Girongdaky betbagtçylyk diňe bir tebigy hadysanyň zarbasy bolman, eýsem wagt bilen bäsleşikdir: halas edijiler dereksiz ýiten ýüzlerçe adamy gözleýän mahaly, böwet köli ulalmagyny dowam etdirip, aşak akymdaky ýerlerde täze suw joşmalaryna howp salýar. Her sagat täze kub metrlerçe suw goşulýar we kölüň böwsülmek howpy barha hakykata öwrülýär. Şeýle şertlerde çaklamadaky iň kiçijik ýalňyşlyk hem müňlerçe adamyň janyna howp salyp biler. Şonuň üçin häkimiýetler gözleg-halas ediş işlerini golaýlaşýan suw howpundan inženerçilik taýdan goramak çäreleri bilen utgaşdyryp, ähli mümkinçiliklerini iň ýokary derejede peýdalanmaga mejbur bolýarlar.
Penşenbe güni irden kölde takmynan iki million kub metr suw bardy we ol eýýäm daşyp başlapdy. Geljek üç günüň dowamynda ýene üç million kub metr suw goşulmagyna garaşylýar. Siszan awtonom sebitiniň paýtagty Lhasadan gelen halas ediş topary penşenbe güni ýer süýşmesiniň bolan ýerini gözden geçirip, ýer süýşmesiniň zolagynyň giňelmändigine garamazdan, köldäki suwuň derejesiniň ýokarlanmagyny dowam etdirýändigini tassyklady. Ministrlik böwet kölüne ýakyndan gözegçilik edýär we halas ediş işlerine ýolbaşçylyk etmek üçin bolup biljek suw joşmalarynyň modellerini taýýarlaýar.
«Girong portunyň sebitinde ýakyn hepdelerde gowşak we orta güýçli ýagyşlaryň bolmagyna garaşylýandygyny nazara alsak, böwet kölüne gelýän suwuň akymy sekuntda takmynan 15 kub metre barabar bolar diýip çaklanylýar. Şol bir wagtyň özünde suwuň göwrümi artmagyny dowam etdirýär we howp hem barha ýokarlanýar» diýip, ministrligiň gidrologiýa bölüminiň ikinji derejeli derňewçisi Çžu Szinfen aýtdy.
Çarşenbe güni irden Girong etrabynyň Girong portunda ýer süýşmesi bolup geçdi. Penşenbe güni sagat 08:00-a çenli üç adamyň ölendigi, 558 adamyň dereksiz ýitendigi we iki ýerli ýaşaýjynyň halas edilendigi habar berildi.
Girong porty (Kyrong) — Hytaýyň Tibet awtonom sebitinde ýerleşýän, Hytaý bilen Nepalyň serhedindäki möhüm serhet geçelgesidir. Bu daglyk sebit, esasan hem ýagyş möwsüminde, ýer süýşmelerine we dag jynslarynyň opurylmagyna ýykgyn edýär. Eňňidiň opurylmagy derýanyň akym ýoluny bekledi we suwuň derejesi çalt ýokarlanýan böwet kölüni emele getirdi. Köl böwsülen ýagdaýynda güýçli sil akymy Hytaý tarapynda-da, Nepal tarapynda-da aşak akymda ýerleşýän ilatly ýerleri basyp biler. Tibet häkimiýetleri ýagdaýy gözegçilikde saklamak üçin goşmaça güýçleri eýýäm sebite iberdiler we ýagdaý ýaramazlaşan halatynda ilaty ewakuasiýa etmek boýunça meýilnamalary taýýarlaýarlar.
CCTV+ agentliginiň habar berşi ýaly, Girong sebitindäki ýagdaý diýseň dartgynly bolmagynda galýar. Böwet kölündäki suwuň derejesi ýokarlanmagyny dowam etdirýär we onuň böwsülmek howpy her sagat geçdigiçe artýar. Halas ediş işleri diňe betbagtçylygyň gerimi bilen däl, eýsem täze suw joşmalarynyň hemişelik howpy bilen hem çylşyrymlaşýar. Ýakyn günlerde howa şertleri we köle gelýän suwuň akymynyň tizligi aýgytly faktor bolar. Halkara jemgyýetçiligi wakalaryň ösüşine üns bilen syn edýär we ilaty ewakuasiýa etmek ýa-da bentleri berkitmek zerur bolan ýagdaýynda kömek bermäge taýýardygyny bildirýär.
