Eýranyň Pars welaýatynda täze gaz käninde 7,5 trillion kub futdan gowrak gaz tapyldy
Eýranyň nebit ministri Mohsen Paknejad ýekşenbe güni ýurduň günortasyndaky Pars welaýatynda ýerleşýän gaz käninde 7,5 trillion kub futdan (21,24 milliard kub metr) gowrak gaz gorlarynyň ýüze çykarylandygyny aýtdy.
Energetika taýdan garaşsyzlygyň geosyýasy durnuklylygyň esasy faktorlarynyň birine öwrülýän häzirki döwürde her bir täze kän diňe gorlaryň deňagramlylygyndaky bir görkeziji bolman, eýsem döwletiň dünýä arenasyndaky ornuny pugtalandyrýan strategik baýlykdyr. Dünýäde gaz gorlary boýunça eýýäm ikinji orunda durýan Eýran üçin täze açyş, esasan-da dünýä energetika bazarlaryndaky üýtgäp durmalar we sanksiýa basyşy şertlerinde, onuň energetika bazarlaryndaky möhüm oýunçy hökmündäki ornuny has-da güýçlendirýär. Emma gorlaryň tapylmagynyň özi gaz çykarmak üçin ýeterlik däldir: munuň üçin tehnologiýalar, maýa goýumlary we syýasy erk zerurdyr. Hut şu faktorlar tapylan baýlyklaryň hakyky peýdasyny kesgitlär.
Paknejadyň IRIB döwlet teleýaýlymyna beren interwýusynda aýtmagyna görä, gaz çykaryş koeffisiýenti takmynan 72–73 göterim hasaba alnanda, bu känden 5,7 trillion kub futa golaý gaz çykaryp bolar. «Täze gorlar ýurduň baýlyklarynyň içerki gymmatyny onlarça milliard dollar artdyrýar» diýip, ol aýtdy we käninde gaz kondensatynyň hem ep-esli gorlarynyň bardygyny belledi.
Eýran eýýäm onlarça ýyl bäri tebigy gazyň gorlary boýunça dünýäde öňdebaryjy ýurtlaryň biri bolup gelýär. Gaz eksport edýän ýurtlar forumynyň maglumatlaryna görä, ýurduň takmynan 34 trillion kub metr subut edilen gaz gorlary bar. Eýran Russiýadan soň dünýäde ikinji orunda durýar. Ýurduň günortasynda ýerleşýän we eýýäm esasy gaz serişdeleriniň jemlenen ýeri bolan Pars welaýatynda täze käniniň açylmagy bar bolan gaz önümçiligine möhüm goşant bolup biler. Şeýle-de bolsa, eýran gazynyň esasy bölegi içerki sarp edişe gönükdirilýär, eksport bolsa sanksiýalar we infrastruktura bilen bagly meseleler sebäpli çäklendirilýär. Soňky ýyllarda Tähran gaz çykarmak we gaýtadan işlemek tehnologiýalaryny ösdürmek, eksportyň paýyny artdyrmak we daşary ýurt maýa goýumlaryny çekmek ugrunda işjeň çäreleri durmuşa geçirýär, emma syýasy çäklendirmeler henizem düýpli päsgelçilik bolup galýar.
CCTV+-nyň habar bermegine görä, Eýranda täze gaz käniniň açylmagy ýurduň ägirt uly tebigy serişdeler mümkinçiliklerini we onuň dünýäniň energetika kartasyndaky ähmiýetiniň henizem ýokarydygyny tassyklaýar. Emma gorlary hakyky girdejä we dünýä bazarlaryndaky täsire öwürmek Tähran üçin aňsat bolmaz: sanksiýalar, tehnologiýalaryň ýetmezçiligi we içerki ykdysady kynçylyklar ulgamlaýyn çözgütleri talap edýän meseleler bolmagynda galýar. Muňa garamazdan, her bir täze kän diňe bir ykdysady ösüşe bolan umyt bolman, eýsem Eýranyň geljekki energetika we geosyýasy gepleşiklerdäki gepleşik mümkinçiliklerini hem güýçlendirýär.
