Tramp Eýran bilen gepleşikleriň täzeden başlanmagynyň mümkindigini aýdyp, ýagdaýy «örän gowy» diýip häsiýetlendird
Çarşenbe güni ABŞ-nyň Prezidenti Donald Tramp Tähran bilen gepleşikleriň «haýsydyr bir wagtda» täzeden başlanmagynyň mümkindigini aýdyp, Eýran bilen bagly ýagdaýyň «örän gowudygyny» belledi.
Diplomatiýada, durmuşdaky ýaly, sözler köplenç işlerden tapawutlanýar. Bir tarap gepleşiklere taýýardygyny aýdyp, şol bir wagtyň özünde gabawy güýçlendirýän we gepleşikleriň geçirilýändigini inkär edýän mahalynda, dünýä her gün düzgünleri üýtgeýän syýasy oýna şaýat bolýar. Geosyýasy gapma-garşylygyň girewine öwrülen Ormuz bogazy bu ýagdaýy aýdyň görkezýär: her bir beýanatyň aňyrsynda diňe syýasy maksatlar däl, eýsem energetika ugurlarynyň durnuklylygyna bagly millionlarça adamyň ykbaly hem dur.
«Häzir, meniň pikirimçe, ýagdaý örän gowy» diýip, Tramp žurnalistlere aýtdy. Ol ABŞ-nyň 28-nji fewralda Eýrana garşy giň gerimli harby amallaryna başlanmagynyň yzysüre iş ýüzünde ýapylan Ormuz bogazyna ABŞ-nyň «eýelik edýändigini» we ony «doly gözegçilikde saklaýandygyny» öňe süren öňki pikirini ýene-de gaýtalady. Şeýle hem Tramp Waşingtonyň esasy maksadynyň Eýranyň ýadro ýaragyny döretmeginiň öňüni almakdygyny tassyklady.
Sişenbe güni CNN amerikan resmilerine salgylanyp, Trampyň gepleşikler toparyna Eýran bilen gepleşikleri bes etmegi tabşyrandygyny habar berdi. Şol gün Tramp sosial ulgamlarda ABŞ bilen Eýranyň arasynda «hiç hili gepleşikleriň ýa-da geňeşmeleriň geçirilmeýändigini we meýilleşdirilmändigini» aýtdy. Onuň bellemegine görä, ABŞ-nyň harby-deňiz gabawy «doly güýjünde galýar».
Dünýä deňiz arkaly daşalýan nebitiň takmynan 30 göteriminiň geçýän Ormuz bogazynyň töweregindäki konflikt 28-nji fewralda ABŞ bilen Ysraýylyň Eýranyň ýadro maksatnamasyna garşy harby amal başlamagy bilen has-da ýitileşdi. Şondan bäri bogaz täjirçilik gämi gatnawy üçin iş ýüzünde ýapyk ýagdaýda galýar. Bu bolsa energiýa serişdeleriniň bahalarynyň ýokarlanmagyna we dünýä bazarlarynda näbelliligiň artmagyna getirdi.
Waşington Tähranyň ýadro infrastrukturasynyň doly sökülmegini talap edýär. Eýran bolsa sanksiýalaryň aýrylmagyny we parahatçylykly atom energiýasyny ösdürmäge bolan hukugynyň ykrar edilmegini isleýär. Ak Tamdan gelýän gapma-garşylykly duýduryşlara garamazdan, taraplaryň ikisi hem sebitde harby güýçlerini saklaýar, diplomatik ýollar bolsa häzirlikçe ýapyklygyna galýar.
CCTV+-niň habar bermegine görä, Trampyň gepleşikleriň täzeden başlanmagynyň mümkindigi baradaky beýanatlary dowam edýän harby gabawyň we taraplaryň arasynda hakyky aragatnaşygyň ýok ýagdaýynyň şertlerinde ýaňlanýar. Dünýä sözlere däl-de, hereketlere garaşýar. Emma häzirlikçe Ormuz bogazy ýapyk, ýadro ylalaşygynyň ykbaly bolsa näbelli bolmagynda galýar.
Öňümizdäki hepdelerde bu duýduryşlaryň diplomatik öňe gidişligiň başlangyjyna öwrüljekdigi ýa-da uzaga çeken gapma-garşylykda nobatdaky taktiki ädim bolup galjakdygy belli bolar.
