Özbegistan bilen Gyrgyzystan: strategik hyzmatdaşlyk, institusional ösüş we özara hyzmatdaşlygyň mehanizmleri
30–31-nji iýulda Özbegistan Respublikasynyň Prezidenti Şawkat Mirziýoýewiň Gyrgyzystana amala aşyrjak döwlet sapary soňky ýyllarda uly özgertmeleri başdan geçiren özbek-gyrgyz gatnaşyklarynyň ösüşinde täze tapgyr bolar. Bu gatnaşyklar ýygnanan gapma-garşylyklary aradan aýyrmakdan başlap, strategik hyzmatdaşlygyň toplumlaýyn nusgasyny kemala getirmäge çenli ösüş ýoluny geçdi.
Häzirki wagtda iki ýurduň arasyndaky gatnaşyklar öz taryhynyň iň manyly we mazmunly döwürleriniň birini başdan geçirýär. Ýene birnäçe ýyl mundan ozal ikitaraplaýyn gün tertibiniň esasy bölegi döwlet serhedi, serhet-geçelgeleriniň işleýiş tertibi we özara ynamy dikeltmek meseleleri bilen baglanyşyklydy. Emma yzygiderli alnyp barylan syýasy gepleşikler ýygnanan meseleleri çözmäge, şeýle hem senagat, maýa goýumlary, energetika, ulag, serhetýaka sebitlerini ösdürmek we ynsanperwer ugurlar boýunça hyzmatdaşlygy täze derejä çykarmaga mümkinçilik berdi.
Bu özgerişleriň özeninde iki döwletiň ýolbaşçylarynyň syýasy erk-islegi durýar. Özara saparlar we ähli taraplar üçin kabul ederlikli çözgütleri tapmaga bolan taýýarlyk häzirki wagtda ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň häsiýetini kesgitleýän täze ynanyşmak ýagdaýyny döretdi. Özbegistan Respublikasynyň Prezidenti Şawkat Mirziýoýew bilen Gyrgyz Respublikasynyň Prezidenti Sadyr Žaparowyň arasynda yzygiderli we ynama esaslanýan dialog ikitaraplaýyn gatnaşyklary düýbünden täze hil derejesine çykardy. Bu ugruň kanuny dowamy hökmünde 2023-nji ýylda Ähli taraplaýyn strategik hyzmatdaşlyk hakynda Jarnama gol çekildi. Bu resminama iki ýurduň ýakynlaşmagynyň syýasy nyşanyna hem-de uzak möhletleýin hyzmatdaşlygyň institusional binýadyna öwrülip, gatnaşyklary hil taýdan täze derejä geçirdi.
Soňky ýyllaryň iň esasy netijesi Özbegistan bilen Gyrgyzystanyň arasyndaky döwlet serhediniň indi diňe bölüji çyzyk hökmünde kabul edilmezligidir. Ol kem-kemden ykdysady ösüşiň, ynsanlaryň özara gatnaşyklarynyň we bilelikdäki mümkinçilikleriň giňişligine öwrülýär. Hut şu özgertme özbek-gyrgyz gatnaşyklarynyň täze eýýamynyň iň möhüm gazananlarynyň biri boldy. Döwlet serhedine degişli meseleleriň doly çözülmegi aýratyn taryhy ähmiýete eýe boldy.
2025-nji ýylyň 31-nji martynda Hujand şäherinde Özbegistanyň, Gyrgyzystanyň we Täjigistanyň döwlet serhetleriniň çatrygy hakynda Şertnama gol çekilmegi sebit döwletleriniň özara hormat goýmak we biri-biriniň bähbitlerini nazara almak esasynda iň çylşyrymly meseleleri özbaşdak çözmäge ukyplydygyny görkezdi.
Merkezi Aziýada serhet meselelerini düzgün kadalaşdyrmak işiniň üstünlikli tamamlanmagynyň halkara derejede hem ykrar edilmegi aýratyn many-mazmuna eýedir. 2026-njy ýylyň 20-nji maýynda Gyrgyz Respublikasynyň başlangyjy bilen BMG-niň Baş Assambleýasy tarapyndan kabul edilen «Serhet jedellerini parahatçylykly ýol bilen düzgünleşdirmek» atly Kararnama çäk meselelerini dialog, özara ynanyşmak we taraplaryň bähbitlerini nazara almak arkaly parahatçylykly çözmegiň ýörelgelerini ählumumy derejede berkidetdi. Soňky ýyllarda döwlet serhetlerini delimitasiýa etmek boýunça taryhy öňegidişlikleri gazanan Merkezi Aziýa üçin bu resminama sebitde toplanylan tejribäniň ähmiýetiniň tassyklanmasy we sebit ýurtlarynyň halkara howpsuzlygyny pugtalandyrmaga goşýan goşandynyň ykrar edilmegi boldy.
Döredilen syýasy hem-de şertnama-hukuk binýady häzirki wagtda institusional taýdan mundan beýläk-de ösdürilýär. Döwlet Baştutanlarynyň jarnamalary we gazanylan ylalaşyklary Ýokary döwletara geňeşiň, Hökümetara toparyň, Parlamentara toparyň, Işewürler geňeşiniň hem-de sebitara hyzmatdaşlyk görnüşiniň yzygiderli işi bilen berkidilýär. Şu ýylyň iýun aýynda Çolpon-Ata şäherinde Bilelikdäki Hökümetara toparyň eýýäm on ikinji mejlisiniň geçirilmegi hem munuň aýdyň subutnamasydyr. Onda taraplar söwdany giňeltmek, önümçilik kooperasiýasyny ösdürmek, ulag we energetika ulgamlarynda hyzmatdaşlygy çuňlaşdyrmak boýunça indiki çäreleri ylalaşdylar.
Syýasy dialogyň işjeňleşmegi ykdysady hyzmatdaşlykda hem aýdyň beýanyny tapýar. Häzirki wagtda ykdysady görkezijiler soňky ýyllarda gazanylan özgertmeleriň iň aýdyň görkezijileriniň biri bolup durýar. Soňky on ýylyň dowamynda ýurtlaryň arasyndaky özara söwda dolanyşygy ýedi esseden hem köp artyp, 167,5 million ABŞ dollaryndan 1,2 milliard ABŞ dollaryna ýetdi. Diňe geçen ýylyň jemleri boýunça özara söwda 40 göterim artdy.
Şol bir wagtyň özünde Özbegistan Gyrgyzystanyň iň iri söwda hyzmatdaşlarynyň birine öwrülip, onuň daşary söwda dolanyşygynyň takmynan 7 göterimini üpjün etdi. Şeýle hem soňky ýyllarda özara söwdanyň gurluşynyň ep-esli derejede diwersifikasiýa edilendigi bellenilmäge mynasypdyr.
Ozallar ikitaraplaýyn söwda esasan oba hojalyk önümleriniň alyş-çalşygyna esaslanan bolsa, häzirki wagtda onuň esasy bölegini ýokary goşulan gymmaty bolan harytlar hem-de gaýtadan işleýän senagat pudagynyň önümleri düzýär. Hususan-da, Özbegistanyň eksportynyň 90 göterimden gowragy gaýtadan işlenen önümlere (40%), taýýar önümlere (45%) we hyzmatlara (6%) degişlidir.
Iki ýurduň maýasynyň gatnaşmagynda döredilen kärhanalaryň sanynyň artmagy hem bu özgertmeleriň aýdyň mysalydyr. Häzirki wagtda Özbegistanda gyrgyz maýasynyň gatnaşmagynda 300-den gowrak kärhana, Gyrgyzystanda bolsa özbek işewürleriniň gatnaşmagynda takmynan 70 kärhana hereket edýär. Bu bolsa iki ýurduň işewür toparlarynyň biri-birine diňe bir bazar hökmünde däl-de, eýsem bilelikdäki önümçilikleri ýola goýmak we uzak möhletleýin önümçilik hyzmatdaşlygyny ösdürmek boýunça ygtybarly hyzmatdaş hökmünde hem garaýandyklaryny görkezýär.
Bu ugruň ösdürilmeginde möhüm gurallaryň biri Özbek–Gyrgyz Ösüş gaznasy boldy. Gaznanyň tertipnamalaýyn maýasyny 200 million ABŞ dollaryna çenli artdyrmak baradaky çözgüt senagat, agrosenagat toplumy, logistika, energetika, gurluşyk, syýahatçylyk we hyzmatlar ulgamlaryndaky taslamalary maliýeleşdirmek mümkinçiliklerini ep-esli giňeldýär. Şeýlelikde, ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň has durnukly ykdysady binýady kemala gelýär. Geljekde bilelikdäki kärhanalar Özbegistanyň senagat kuwwatyny, Gyrgyzystanyň tebigy we energetika mümkinçiliklerini, şeýle hem iki döwletiň amatly geografik ýerleşişini birleşdirip, üçünji ýurtlaryň bazarlaryna gönükdirilen serhetüsti önümçilik zynjyrlarynyň özenine öwrülip biler.
Söwdanyň we senagat kooperasiýasynyň depginli ösmegi ulag özara baglanyşygynyň ähmiýetini has-da artdyrdy. Häzirki wagtda bu ugur özbek-gyrgyz hyzmatdaşlygynyň täze tapgyrynyň esasy ugurlarynyň birine öwrülýär. Soňky ýyllarda hyzmatdaşlyk diňe awtomobil ýollaryny we serhet-geçelgelerini döwrebaplaşdyrmak bilen çäklenmän, eýsem sebit ähmiýetli iri infrastruktura taslamalaryny durmuşa geçirmäge gönükdirildi. Olaryň arasynda Hytaý – Gyrgyzystan – Özbegistan demir ýoly (HGÖ) Merkezi Aziýanyň ulag integrasiýasynyň täze sahypasyny açýan iň möhüm taslama bolup durýar.
Taslama takmynan üç onýyllyga golaý dowam eden ara alyp maslahatlaşmalardan soň amaly tapgyra geçdi. Umumy uzynlygy 538 kilometre deň bolan demir ýol Hytaýyň günbatar sebitlerini Merkezi Aziýa bilen baglanyşdyryp, Ýakyn Gündogara we Ýewropa iň gysga gury ýer ulag ýoluny üpjün eder.
Çaklamalara görä, täze demir ýol Hytaý bilen Ýewropanyň arasyndaky ýük daşama ugruny takmynan 900 kilometr gysgaldar, ýükleriň eltiliş möhletini 7–8 güne (takmynan üçden bir bölege) çenli azaldar we ýylda 15 million tonna çenli ýük daşamaga mümkinçilik berer.
Gyrgyzystan üçin bu taslama ýurduň diňe içerki materik döwleti bolmakdan çykyp, Ýewraziýanyň möhüm üstaşyr halkalarynyň birine öwrülmegini aňladýar. Özbegistan üçin bolsa ol eksport ugurlaryny diwersifikasiýalaşdyrmaga, Hytaý bilen ykdysady gatnaşyklary pugtalandyrmaga we daşary söwdanyň durnuklylygyny ýokarlandyrmaga hyzmat eder. Şeýle-de bolsa, taslamanyň ähmiýeti diňe demir ýol gurluşygy bilen çäklenmeýär. Ýoluň ugrunda logistika merkezleri, senagat zolaklary we täze önümçilik kuwwatlyklary dörediler. Bu bolsa Owganüsti ulag geçelgesiniň ösüşi bilen utgaşyp, Merkezi Aziýanyň Ýewraziýanyň esasy ulag-logistika merkezleriniň birine öwrülmegi üçin amatly şertleri döreder.
Energetika hyzmatdaşlygy özbek-gyrgyz strategik hyzmatdaşlygynyň aýratyn möhüm ugrudyr. Köp ýyllaryň dowamynda suw-energetika meseleleri sebit ýurtlarynyň gatnaşyklaryndaky iň duýgur ugurlaryň biri bolupdy. Emma häzirki wagtda düýpli özgerişlik bolup geçýär: taraplar tapawutlary gözlemekden has köp bilelikdäki çözgütleri işläp taýýarlamaga üns berýärler.
Şeýle çemeleşmäniň iň uly mysaly hökmünde Gyrgyzystanyň Özbegistan we Gazagystan bilen bilelikde durmuşa geçirýän Kambarata GES-1 taslamasyny görkezmek bolar. Bahasy takmynan 4 milliard ABŞ dollaryna barabar bolan bu taslama kuwwaty 1 860 MWt bolan we ýylda 5,6 milliard kWt/sagat elektrik energiýasyny öndürjek gidroelektrik stansiýasynyň gurluşygyny göz öňünde tutýar. Bu desga Merkezi Aziýanyň iň iri energetika desgalarynyň birine öwrüler.
Taslamanyň ähmiýeti diňe energetika bilen çäklenmeýär. Sebitiň taryhynda ilkinji gezek üç döwlet şeýle iri infrastruktura taslamasyny bilelikde durmuşa geçirip, maýa goýumlaryny, töwekgelçilikleri we geljekki peýdalary paýlaşýarlar. Taslamanyň amala aşyrylmagy sebitiň energetika howpsuzlygyny pugtalandyrmaga, suw-energetika deňagramlylygynyň durnuklylygyny ýokarlandyrmaga we elektrik energiýasynyň özara iberiliş mümkinçiliklerini giňeltmäge ýardam eder.
Şol bir wagtyň özünde strategik hyzmatdaşlygyň durnuklylygy diňe iri infrastruktura taslamalary bilen kesgitlenmeýär. Hyzmatdaşlygyň ynsanperwer ugry hem örän möhüm ähmiýete eýedir. Onuň binýadyny halklaryň taryhy ýakynlygy we adamlaryň arasyndaky işjeň gatnaşyklar düzýär.
Häzirki wagtda Özbegistanda 300 müňden gowrak gyrgyz milletiniň wekilleri ýaşaýar, 6 sany gyrgyz medeni merkezi we gyrgyz dilinde bilim berýän 50-den gowrak mekdep hereket edýär. Gyrgyzystanda bolsa ýurduň jemgyýetçilik we medeni durmuşynyň aýrylmaz bölegi bolan köp sanly özbek jemgyýeti ýaşaýar. Bu ynsanperwer arabaglanyşyk döwletleriň arasyndaky ynamy pugtalandyrýan iň möhüm şertleriň birine öwrüldi.
Gazanylan ynam derejesiniň iň aýdyň amaly mysaly Fergana jülgesi boldy. Bu sebit onlarça ýyllap serhetýaka hyzmatdaşlygynyň iň çylşyrymly meseleleriniň jemlenen ýeri bolupdy. Merkezi Aziýada bolup geçýän özgertmeleriň özboluşly aýnasy hökmünde Fergana jülgesi häzirki wagtda kem-kemden mümkin bolan gapma-garşylyklaryň giňişliginden hyzmatdaşlygyň, dialogyň we bilelikdäki ösüşiň çägine öwrülýär.
Bu özgertmeleriň möhüm nyşanlarynyň biri 2025-nji ýylyň oktýabr aýynda Fergana şäherinde «Fergana jülgesi: parahatçylyk we ösüş ugrunda tagallalary birleşdirýäris» diýen şygar astynda geçirilen ilkinji Fergana Parahatçylyk Forumy boldy. Taryhda ilkinji gezek Fergana jülgesi bilelikdäki çözgütleri işläp taýýarlamak üçin meýdança boldy. Forumyň üns merkezinde özara ynamy pugtalandyrmak, serhetýaka hyzmatdaşlygyny ösdürmek, sebitiň ykdysady kuwwatyny doly açmak, medeni gatnaşyklary giňeltmek hem-de ýaşlaryň durnukly parahatçylygy üpjün etmekdäki ornuny ýokarlandyrmak meseleleri durdy.
Fergana Forumynyň ýene bir möhüm aýratynlygy onuň çäklerinde Yntymak güni («Agzybirlik güni») çäresiniň geçirilmegi boldy. 2023-nji ýyldan bäri Gyrgyzystanda döwlet edaralarynyň, raýat jemgyýetiniň institutlarynyň we halkara guramalarynyň arasynda dialogy berkitmek, sebitde parahatçylygy hem-de ylalaşygy pugtalandyrmak üçin meýdança hökmünde geçirilip gelinýän bu çäre ilkinji gezek Özbegistanda guraldy.
Hyzmatdaşlygyň täze ruhunyň kemala gelmegi diňe bir syýasy başlangyçlarda däl, eýsem iki ýurduň raýatlarynyň arasyndaky ynsanperwer gatnaşyklaryň işjeňleşmeginde hem öz beýanyny tapýar. 2025-nji ýylda syýahatçylyk pudagyndaky hyzmatdaşlyk ep-esli giňeldi. Gyrgyzystan Özbegistana gelýän syýahatçylaryň iň iri çeşmeleriniň biri bolup durýar. Eger 2021-nji ýylda Özbegistana takmynan 652 müň gyrgyz raýaty gelen bolsa, 2025-nji ýylda bu görkeziji 3,3 million adama ýetdi. Özara saparlaryň artmagy serhetleriň açyklygynyň we ulag aragatnaşygynyň ösdürilmeginiň iki ýurduň raýatlarynyň gündelik gatnaşyklaryna gönüden-göni oňyn täsir edýändigini görkezýär.
Medeni alyş-çalyş hem yzygiderli ösdürilýär. Medeniýet günleriniň, bilelikdäki festiwallaryň, bilim maksatnamalarynyň we iki halkyň beýik şahsyýetleriniň mirasyna bagyşlanan çäreleriň geçirilmegi Merkezi Aziýanyň umumy ynsanperwer giňişligini pugtalandyrýar. Bu babatda sebitiň umumy medeni mirasynyň aýrylmaz bölegi bolan Çingiz Aýtmatowyň döredijiligi aýratyn simwolik ähmiýete eýedir.
Onuň ýubileý senelerine bagyşlanan bilelikdäki çäreleriň geçirilmegi medeniýetiň halklaryň arasynda özara düşünişmegi pugtalandyrýan möhüm gural bolup durýandygyny görkezýär.
Özbek-gyrgyz strategik hyzmatdaşlygyna goşmaça halkara ähmiýetini Gyrgyz Respublikasynyň 2027–2028-nji ýyllar üçin BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşiniň hemişelik däl agzalygyna saýlanmagy berýär. Bu taryhy üstünlik diňe bir halkara bileleşiginiň Gyrgyzystanyň daşary syýasat ugruna ýokary ynamynyň nyşany bolman, eýsem Merkezi Aziýanyň bähbitlerini ählumumy derejede ilerletmek üçin täze mümkinçilikleri hem açýar.
Özbegistan üçin Gyrgyzystanyň BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşindäki agzalygy sebit howpsuzlygy, durnukly ösüş, suw we howa bilen bagly meseleler, ulag baglanyşygy hem-de köptaraplaýyn hyzmatdaşlygy pugtalandyrmak boýunça çemeleşmeleri has ýakyndan utgaşdyrmaga goşmaça mümkinçilik döredýär. Bu bolsa iki döwletiň arasynda kemala gelen ýokary ynam we strategik hyzmatdaşlyk esasynda Merkezi Aziýanyň umumy bähbitlerini has yzygiderli ilerletmäge ýardam berer.
Şol bir wagtyň özünde Gyrgyzystanyň saýlanmagyny Merkezi Aziýanyň umumy üstünligi hökmünde hem bahalandyrmak bolar. Bu sebitiň halkara abraýynyň yzygiderli ýokarlanýandygyny hem-de sebit döwletleriniň hoşniýetli goňşuçylyk we konstruktiw hyzmatdaşlyk syýasatynyň halkara derejesinde ykrar edilýändigini görkezýär.
Şunuň bilen baglylykda özbek-gyrgyz strategik hyzmatdaşlygyny mundan beýläk hem çuňlaşdyrmak meselesi aýratyn ähmiýete eýe bolýar. Eger ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň öňki tapgyry özara ynamy dikeltmek, ýygnanan gapma-garşylyklary çözmek we hyzmatdaşlygyň berk syýasy-hukuk binýadyny döretmek bilen baglanyşykly bolan bolsa, häzirki wagtda hyzmatdaşlygyň üstünligi köp babatda iki döwletiň açylýan mümkinçilikleri bilelikde peýdalanyp bilmegine we gazanylan syýasy ynamy uzak möhletleýin ösüşiň durnukly institusional mehanizmlerine öwrüp bilmegine baglydyr.
Bu mesele onlarça ýyllara niýetlenen iri taslamalaryň — Hytaý–Gyrgyzystan–Özbegistan demir ýolunyň, Kambarata GES-1 taslamasynyň, senagat kooperasiýasynyň giňeldilmeginiň hem-de täze ulag-logistika we önümçilik zynjyrlarynyň döredilmeginiň amala aşyrylýan şertlerinde has möhüm ähmiýete eýe bolýar. Olaryň netijeliligi diňe maýa goýumlarynyň möçberine däl, eýsem hyzmatdaşlyk şertleriniň durnuklylygyny, kabul edilýän çözgütleriň sazlaşygyny we döredilen hyzmatdaşlyk mehanizmleriniň ygtybarlylygyny üpjün etmek ukybyna hem bagly bolar.
Iň geljegi uly ugurlaryň biri serhetýaka hyzmatdaşlygyny ösdürmek bolup galýar. Döwlet serhedi bilen bagly meseleler doly çözülenden soň, serhetýaka sebitlerini bilelikdäki ykdysady ösüş giňişligine öwürmek üçin täze mümkinçilikler açylýar. Serhetýaka sebitleriniň arasyndaky hyzmatdaşlyk mehanizmlerini kämilleşdirmek, bilelikdäki infrastruktura taslamalaryny durmuşa geçirmek we sebitara gatnaşyklary pugtalandyrmak serhetýaka sebitlerini ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň esasy hereketlendiriji güýçleriniň birine öwrüp biler.
Şol bir wagtyň özünde Hytaý–Gyrgyzystan–Özbegistan demir ýolunyň gurluşygy ugruň dowamynda bilelikdäki logistika we senagat zolaklaryny döretmek, häzirki zaman multimodal terminallary ösdürmek hem-de gümrük we serhet amallaryny sanlylaşdyrmak üçin şertleri döredýär. Bu bolsa täze demir ýoly diňe ulag ugry däl-de, eýsem senagat ösüşini höweslendirýän we halkara maýa goýumlaryny çekýän doly derejeli ykdysady geçelgä öwürmäge mümkinçilik berer.
Geljegi uly beýleki ugurlar senagat kooperasiýasyny ösdürmek bilen baglanyşyklydyr. Indiki tapgyrda durnukly serhetüsti önümçilik zynjyrlaryny döretmek, kiçi we orta telekeçiligiň hyzmatdaşlygyny giňeltmek, üçünji ýurtlaryň bazarlaryny bilelikde özleşdirmek, şeýle hem özara söwda we maýa goýumlary babatynda henizem saklanýan dolandyryş päsgelçiliklerini aradan aýyrmak möhüm wezipe bolup durýar.
Iki ýurduň ykdysadyýetleriniň ýokary derejedäki özara üstüni ýetirijiligi pudaklaýyn ýöriteleşmäni has-da çuňlaşdyrmak üçin giň mümkinçilikleri açýar. Bu, ilkinji nobatda, agrosenagat toplumyna degişlidir. Sebäbi oba hojalyk önümlerini çuňňur gaýtadan işlemäge gönükdirilen bilelikdäki önümçilik klasterleriniň döredilmegi goşulan gymmaty ep-esli ýokarlandyrmaga, öndürijileriň bäsdeşlige ukyplylygyny güýçlendirmäge we eksport kuwwatyny giňeltmäge mümkinçilik berer.
Şol bir wagtyň özünde howanyň üýtgemegi we serhetüsti tebigy howplaryň artmagy strategik hyzmatdaşlygyň gün tertibini obýektiw ýagdaýda giňeldýär. Şeýle şertlerde adatdan daşary ýagdaýlaryň öňüni almak we olara bilelikde täsirli jogap bermek mehanizmlerini pugtalandyrmak, maglumat alyş-çalşygy we irki duýduryş ulgamlaryny ösdürmek, şeýle hem serhetýaka sebitleriniň ekologik howpsuzlygyny üpjün etmek boýunça tagallalary utgaşdyrmak aýratyn ähmiýete eýe bolýar.
Mundan başga-da, suw-energetika hyzmatdaşlygyny mundan beýläk-de ösdürmek esasy ugurlaryň biri bolup galýar. Kambarata GES-1 taslamasynyň durmuşa geçirilmegi eýýäm häzirki wagtda bilelikdäki maýa goýumlaryna, infrastruktura desgalaryny bilelikde dolandyrmaga we netijeleri adalatly paýlaşmaga esaslanýan sebit hyzmatdaşlygynyň täze nusgasyna geçilýändigini görkezýär. Geljekde taraplaryň bähbitlerini özara nazara almak, peýdalary adalatly paýlaşmak we suw serişdelerini rejeli peýdalanmak boýunça bilelikdäki jogapkärçilik ýörelgeleri sebitde häzirki zaman suw-energetika hyzmatdaşlygynyň binýadyna öwrülip biler.
Şeýlelikde, özbek-gyrgyz strategik hyzmatdaşlygynyň mundan beýläkki ösüşi diňe ýokary derejeli syýasy dialogyň dowam etdirilmegine däl, eýsem hyzmatdaşlygyň institusional esaslarynyň yzygiderli pugtalandyrylmagyna hem bagly bolar. Hut şeýle çemeleşme gazanylan netijeleriň durnuklylygyny üpjün etmäge we iki döwletiň, şeýle hem tutuş Merkezi Aziýanyň bähbitlerine hyzmat edýän bilelikdäki taslamalary durmuşa geçirmek üçin berk binýady döretmäge mümkinçilik berer.
Netije hökmünde bellemeli zat, häzirki wagtda özbek-gyrgyz gatnaşyklary iki döwletiň garaşsyzlyk taryhynyň iň işjeň we depginli ösüş tapgyryny başdan geçirýär. Daşkent bilen Bişkegiň arasyndaky strategik hyzmatdaşlyk ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň çäklerinden çykyp, Merkezi Aziýada hyzmatdaşlygyň täze arhitekturasyny kemala getirmegiň möhüm şertleriniň birine öwrülýär.
Serhet meseleleriniň bilelikde çözülmegi, iri infrastruktura taslamalarynyň durmuşa geçirilmegi, BMG-niň çäginde sebit başlangyçlarynyň öňe sürülmegi we halkara tagallalary utgaşdyrmak mümkinçilikleriniň giňeldilmegi Özbegistan bilen Gyrgyzystanyň ýygnanan meseleleri çözmekden geljegi bilelikde taslamalaşdyrmak tapgyryna geçýändigini görkezýär. Hut şeýle hyzmatdaşlyk nusgasy tutuş Merkezi Aziýanyň durnuklylygynyň, özara baglanyşygynyň we halkara derejedäki ornunyň pugtalandyrylmagynyň esasy çeşmeleriniň birine öwrülýär.
Azamat Sulimanow, Özbegistan Respublikasynyň Prezidentiniň ýanyndaky Strategik we sebitara barlaglar institutynyň (ISMI) bölüminiň müdiri
Şahlo Hamrahojaýewa, Özbegistan Respublikasynyň Prezidentiniň ýanyndaky Strategik we sebitara barlaglar institutynyň (ISMI) esasy ylmy işgäri
