Yssy howada bedene nädip kömek etmeli: «8 stakan suw» baradaky mif
PEÝDALY | ORIENT. Tomusyň iň yssy günleri gelende, adam bedeni has uly agram bilen işleýär. Köp adamlar ysgynsyzlygy, kelle agyrysyny ýa-da agyrlyk duýgusyny diňe yssynyň täsiri diýip hasaplaýarlar. Emma köplenç munuň esasy sebäbi suw we mineral maddalaryň ýitirilmegi bilen baglanyşykly biologik proseslerdir.
Bedeniň aslynda näçe suw talap edýändigini, näme üçin sowuk çaýyň suwsuzlygy doly gandyrmaýandygyny we öý şertlerinde peýdaly dikeldiji içgini nädip taýýarlamalydygyny abraýly diýetologlaryň maslahatlaryna hem-de Bütindünýä Saglygy Goraýyş Guramasynyň (BSGG) tekliplerine esaslanyp düşündirýäris.
«8 stakan suw» baradaky mif we hakyky gidratasiýa hasaby
Her bir adamyň günde hökman 2 litr (ýa-da 8 stakan) arassa suw içmelidigi baradaky düşünje iň giň ýaýran mifleriň biridir. Bu görkeziji ilkinji gezek 1945-nji ýylda ABŞ-nyň Milli Ylmy Geňeşiniň maslahatlarynda agzalypdyr. Emma şol ýerde möhüm bellik hem bolupdyr: zerur suwuklygyň ep-esli bölegi iýmitleriň düzüminden hem alynýar.
Hakykatda bolsa hemmeler üçin birmeňzeş kada ýok. Suwa bolan zerurlyk adamyň agramyna, fiziki işjeňligine, howanyň temperaturasyna we çyglylygyna baglydyr.
Tomus üçin ýönekeý formula: Adaty şertlerde: bedeniň her kilogramy üçin 30–35 ml suw. Güýçli yssyda we köp derlenende: 40–45 ml/kg.
Ýönekeý barlag
Bedeniňize suw ýetýändigini bilmegiň iň aňsat usuly — peşewiň reňkine seretmekdir.
Açyk sary ýa-da limon reňki — suw deňagramlylygy kadaly.
Goýy sary ýa-da ýantar reňki — bedende suw ýetmezçiligi bar.
Näme üçin diňe suw içmek ýeterlik däl?
Yssy howada beden sowamak üçin derleýär. Der bilen birlikde natriý, kaliý, magniý we hlor ýaly möhüm elektrolitler hem ýitirilýär.
Elektrolitler myşsalaryň gysylmagy, ýüregiň kadaly urmagy, beýniniň işlemegi we öýjüklerde suw deňagramlylygyny saklamak üçin zerurdyr.
Diňe köp mukdarda arassa suw içilse, gandaky duzlaryň mukdary has hem peselip biler. Munuň netijesinde:
• myşsa çekmeleri;
• günüň ahyrynda kelle agyry;
• güýçli ýadawlyk ýüze çykyp biler.
Tomusky içgiler baradaky üç ýalňyş düşünje
Buz ýaly sowuk suw has gowy sowadýar
Aslynda, örän sowuk suw aşgazanyň we gyzylödegiň damarlaryny gysýar. Şonuň üçin beden ilki bilen suwy beden temperaturasyna (36,6 °C) çenli gyzdyrmaly bolýar. Otag temperaturasyndaky ýa-da biraz salkyn suw has gowy siňýär.
Sowuk süýjili çaý ýa-da gazly içgiler suwsuzlygy aýyrýar
Aslynda, şekeri köp bolan içgiler ters täsir edýär. Şeker öýjüklerden suwuň çykmagyna sebäp bolup, gysga wagtdan soň suwsuzlyk ýene güýçlenýär.
Yssy howada kofe içmek bolmaýar
Aslynda, kofäniň ýeňil peşew çykaryjy täsiri bar. Ýöne kofä öwrenişen adamlarda bu täsir örän pes bolýar. Esasy zat — her bir käse kofeden soň bir stakan arassa suw içmekdir.
Öýde taýýarlanylýan izotonik
Izotonik — düzümindäki duzlaryň mukdary ganyň plazmasyna ýakyn bolan içgidir. Şeýle içgi suwdan has çalt siňýär we ýitirilen minerallary dikeldýär.
Taýýarlanylyşy
• 1 litr arassa suw;
• 3–4 nahar çemçesi täze sykylan limon ýa-da laým şiresi;
• 1–2 nahar çemçesi bal ýa-da tebigy şire;
• 1/4 çaý çemçesi deňiz duzy.
Bu içgini günüň dowamynda her gezek 100–150 ml möçberinde ownuk owurtlap içmek maslahat berilýär, aýratyn-da açyk howada işlenende ýa-da gezelenç edilende.
Gidratasiýanyň dört esasy düzgüni
Suwy diňe suwsanyňyzda däl, öňünden içiň. Her 20–30 minutda 2–3 owurt suw içmäge çalşyň.
Irden içýän bir stakan ýyly suwuňyza azajyk duz goşsaňyz, beden suwy has gowy saklar.
Suwy köp bolan önümleri iýiň: hyýar, garpyz, pomidor, kädi ýaly gök önümler we miweler.
Suwy örän sowuk däl, otag temperaturasyna golaý ýagdaýda içiň.
Bu ýönekeý maslahatlar yssy tomus günlerinde özüňizi has gowy duýmaga, bedeniň suw-duz deňagramlylygyny saklamaga we işjeňligiňizi goramaga kömek eder.
Materialyň esasynda Bütindünýä saglygy goraýyş guramasynyň (BDSG) suwsuzlanmagyň öňüni almak we suw-duz deňagramlylygy boýunça kliniki maslahatlary hem-de ABŞ-nyň Milli lukmançylyk kitaphanasynyň (NCBI) gözlegleri ýatýar.
