Marko Rubio 2026-njy ýylyň ahyryna çenli Merkezi Aziýa gelmegi meýilleşdirýändigini tassyklady
ORIENT | Syýasat. ABŞ-nyň Döwlet sekretary Marko Rubio «C5+1» dialog platformasynyň ministrler derejesindäki duşuşygyna gatnaşmak üçin 2026-njy ýylyň ahyryna çenli Merkezi Aziýa sebitine saparyny amala aşyrmagy meýilleşdirýändigini mälim etdi. Amerikanyň daşary syýasat edarasynyň ýolbaşçysy bu barada ABŞ-nyň Kongresinde geçirilen meýilnamalaýyn diňlenişikleriň dowamynda habar berdi.
Döwlet departamentiniň ýolbaşçysynyň bu beýanaty Waşingtonyň bu ugurdaky ugrunyň yzygiderlidigini tassyklaýar: ozal ORIENT amerikan tarapynyň köptaraplaýyn hyzmatdaşlygy işjeňleşdirmek we Döwlet sekretarynyň sebit ýurtlaryna saparyny taýýarlamak baradaky meýillerini barada habar beripdi.
Senatda we Kongresde geçirilen diňlenişikleriň dowamynda Marko Rubio, Prezident Donald Trampyň administrasiýasynyň bu sebitiň döwletleri bilen söwda-ykdysady gatnaşyklara bolan garaýşyny hem mälim etdi. Hususan-da, ABŞ-nyň ýerine ýetiriji häkimiýeti amerikan kanunçylyk edarasynyň Jekson-Wenik düzedişini resmi taýdan ýatyrmagyny işjeň goldaýar. Sowuk uruş döwründe, 1974-nji ýylda kabul edilen bu düzgün, häzirki wagtda syýasy taýdan geçmişiň galyndysy hem-de Amerikanyň Birleşen Ştatlary bilen birnäçe Merkezi Aziýa ýurtlarynyň arasyndaky doly derejeli söwdany bökdeýän päsgelçilik bolup galýar. Döwlet sekretarynyň bellemegine görä, bu kadalaşdyryjy bökdençlikleriň aýrylmagy işewürlik hyzmatdaşlygyny ösdürmekde taraplaryň ikisine-de peýda getirer.
Amerikanyň kanunçylyk edarasynyň özünde hem bu ädim giň iki partiýaly goldawa eýe bolýar. Wekiller palatasyna we Senata sebit ýurtlaryna hemişelik kadaly söwda gatnaşyklary düzgünini bermek barada biri-birine meňzeş kanun taslamalary eýýäm hödürlendi. Bu başlangyjyň awtordaşlary — senatorlar Stiw Deýns we Kris Merfi, şeýle hem Wekiller palatasynyň agzalary Kerol Miller we Jimmi Panetta — könelen düzgünlerden el çekmegiň wagtynyň bir eýýäm gelip ýetendigini we munuň ykdysady gatnaşyklary XXI asyra geçirmäge mümkinçilik berjegini nygtaýarlar.
Waşingtondaky bilermenler jemgyýeti dialogyň işjeňleşmegini taraplaryň logistika we serişde ulgamlaryndaky amaly bähbitleri bilen baglanyşdyrýar. Ýakynlaşmagyň esasy hereketlendiriji güýçleri hökmünde Hazarüsti halkara ulag ugrunyň («Orta geçelge») ösdürilmegine berilýän goldaw, şeýle hem ählumumy ykdysadyýetiň ýokary tehnologiýaly pudaklary üçin zerur bolan möhüm peýdaly gazylyp alynýan serişdeleri çykarmak ugrundaky hyzmatdaşlyk görkezilýär.
2015-nji ýyldan bäri hereket edip gelýän «C5+1» diplomatik platformasy, ABŞ bilen Merkezi Aziýanyň bäş döwletiniň — Gazagystanyň, Gyrgyzystanyň, Täjigistanyň, Türkmenistanyň we Özbegistanyň arasyndaky köptaraplaýyn hyzmatdaşlyk mehanizmi bolup hyzmat edýär. Bu format sebit howpsuzlygyny berkitmäge, söwda-maýa goýum gatnaşyklaryny giňeltmäge, şeýle hem energetika, ulag we ekologiýa ulgamlaryndaky meseleleri bilelikde çözmäge gönükdirilendir.
