Aşgabadyň ýanwar kontrastlary: “+27”-dan taryhy aýazlara çenli
Ekodünýä | ORIENT. 2026-njy ýylyň ýanwar aýy Türkmenistanyň paýtagtynda adatdy bolmadyk ýumşak başlady: aýyň ilkinçi günlerinde termometr +19,2°C-e çenli ýokarlandy. Bu köp sanly ýaşaýjylar üçin bu gyşky kurtkalaryny ýeňil plaşlara çalşyrmaga sebäp boldy, emma şäheriň meteorologiýa taryhy üçin munuň ýaly ýagdaýlar adatdan daşary ýagdaý däl-de, eýsem kadaly ýagdaýdyr.
Yssy howa rekordlary: haçan-da ýanwar aprele öwrülende. Kimiň ýadynda galan bolsa, ýanwar aýynyň iň ýokary temperaturasy Aşgabatda 1968-nji ýylda hasaba alnypdyr. Şol wagt howa +27,8°C çenli yssy bolupdyr. Bu paýtagtyň gyş paslyndaky iň ýokary temperaturasy bolmagynda galýar. Deňeşdirmek üçin, şu aý üçin ortaça iň ýokary temperatura adatça +8°C...+10°C-a çenli bolýar.
Taryhyň aýazly demi. Beýleki bir polýusda – 1969-njy ýylyň gazaply ýanwary bar. Şol wagt Aşgabatda iň pes temperatura hasaba alyndy – temperatura -24,1°C-e çenli pese düşdi. Şol ýyl taryhyň ýyl ýazgylarynda aýazly gyşly ýyllaryň biri hökmünde girdi: şäher Arktika howa akymlarynyň hüjümi astynda sözüň doly manysynda doňup galdy. Soňky ýyllardaky ýene bir “sowuk” waka 2008-nji ýylyň ýanwarynda bolup, onda temperatura -18,2°C-e ýetdi.
Näme üçin beýle bolýar? Aşgabat kesgin kontinental howa zolagynda ýerleşýär. Demirgazykda tebigy böwetleriň ýoklugy Sibiriň sowuk antisiklonlaryna ýurduň çäklerine päsgelsiz aralaşmaga mümkinçilik berýär. Şol bir wagtyň özünde, Eýrandan gelýän maýyl howa akymlary sanlyja günüň içinde gazaply gyşy irki bahar paslyna meňzedip bilýär.
Oýlanmak üçin anyk maglumatlar: Soňky 15 ýylyň dowamynda meteorologlar umumy maýyllyk tendensiýany belleýärler. Mysal üçin, 2025-nji ýylda diňe bir tomusda däl, eýsem pasyllaryň çalyşýan döwürlerinde-de biri-biriniň yzyndan temperatura rekordlary goýuldy. Emma, taryhyň görkezişi ýaly, Aşgabatda ýanwar aýy gaty mekir aýdyr: bahar maýyllygyndan soň, elmydama birden gaty sowuk düşmegi mümkindir.
Maglumatlar “Weather and Climate” we “Weather Spark” žurnallarynyň köpýyllyk gözegçiliklerine esaslanyp taýýarlanyldy.
