BMG-niň täze Baş sekretarynyň saýlawlary başlady: geljegi, gender deňligini we býujeti kesgitlemek
Birleşen Milletler Guramasy (BMG) resmi taýdan 2027-nji ýylyň 1-nji ýanwarynda möhleti başlajak täze Baş sekretary saýlamak işine badalga berdi. BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşi we Baş Assambleýasy agza döwletlere hat ibermek bilen bu işe bilelikde başladylar.
Çäräniň esasy meseleleri we ugurlary
Zenan-liderligi ileri tutulýan ugur hökmünde
Guramanyň taryhynda ilkinji gezek bilelikdäki hatda BMG-niň Başlygy wezipesine hiç bir zenanyň bellenilmändigi bellendi. Agza döwletlere dalaşgär hökmünde “zenanlary hödürlemek meselesini çynlakaý gözden geçirmek” we sebitleýin dürlüligi üpjün etmek teklip edildi.
Özlerini eýýäm yglan eden güýçli dalaşgärleriň arasynda Rebekka Grinspan (BMG-niň Söwda we ösüş boýunça konferensiýasynyň baş sekretary) bar. Şeýle hem diplomatik toparlarda işjeň ara alnyp maslahatlaşylýanlar Mariýa Fernanda Espinosa Garses (BMG-niň Baş Assambleýasynyň öňki prezidenti, Ekwador) we Jasinda Ardern (Täze Zelandiýanyň öňki premýer-ministri). Bu bolsa täsirli zenan lideri tapmak maksadyny nygtaýar.
Guterreşiň mirasy: Býujet meselesi
Möhleti 2026-njy ýylyň 31-nji dekabrynda tamamlanýan häzirki Baş sekretar Antoniu Guterriş, BMG-niň 2026-njy ýyl üçin býujetini 500 million dollardan gowrak ýa-da 15% azaltmak teklip edip, geljekki ara alyp maslahatlaşmalaryň äheňini kesgitledi. Guramanyň netijeliligini ýokarlandyrmaga gönükdirilen bu başlangyç ähli dalaşgärler üçin ara alyp maslahatlaşmaly esasy mesele bolar.
Sanawda başga kimler bar?
Rafael Grossi (Halkara Atom Energiýasy Agentliginiň, MAGATE-niň direktory) hem bu wezipä dalaş etmek isleýändigini mälim etdi. Baş sekretaryň wezipesine dalaşgäriň agza ýurtlar tarapyndan hödürlenýändigini we her ýurduň diňe bir dalaşgär hödürlemek hukugynyň bardygyny ýatda saklamak möhümdir.
Düzgünler we möhletler
Baş sekretar bäş ýyllyk möhlete we gaýtadan saýlanmak mümkinçili bilen saýlanyp bilner. Öňden gelýän tejribe görä, BMG-niň Baş sekretary Howpsuzlyk Geňeşiniň bäş hemişelik agzasynyň (Russiýa, Beýik Britaniýa, Hytaý, ABŞ we Fransiýa) wekili bolup bilmez. Göni saýlama işi indiki ýylyň iýul aýynyň ahyryna meýilleşdirilýär we dalaşgärleriň BMG-niň agza ýurtlary bilen ilkinji duşuşyklary aprel aýynda geçiriler.
ORIENT
