Adalat köşgünde geçirilen maslahat: hukuk döwrebaplaşdyrylyşy we Türkmenistanyň halkara başlangyçlary
19-njy noýabrda Adalat köşgünde halkara standartlarynyň çäginde milli hukuk ulgamynyň kämilleşdirilmegini ara alyp maslahatlaşmak üçin meýdança bolup hyzmat eden ylmy-amaly maslahat geçirildi. “Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýyly – ösüşiň we demokratiýanyň dabaralanmagy” atly çäräni Türkmenistanyň Ýokary kazyýeti, Türkmenistanyň Mejlisi, Türkmenistanyň Döwlet, hukuk we demokratiýa instituty hem-de DIM-niň Halkara gatnaşyklar instituty bilelikde gurady.
Dialoga kazylar we kazyýet edaralarynyň işgärleri, Mejlisiň deputatlary, ylmy işgärler we mugallymlar, şeýle hem ýurtda hereket edýän halkara guramalarynyň wekilleri, şol sanda BMG-niň we ÝHHG-niň bilermenleri gatnaşdylar. Çykyş edenleriň arasynda Türkmenistanyň Döwlet, hukuk we demokratiýa institutynyň direktory Ýagmyr Nurýew, Mejlisiň deputaty Muhammetberdi Geldimämmedow we Ýokary kazyýetiň bölüm müdiri Amantäç Gurbanowa dagylar bardy.
Halkara hyzmatdaşlaryň, şol sanda BMG-niň Ilat gaznasynyň wekili Kemal Goşliýewiň, BMG-niň Ösüş maksatnamasynyň adam hukuklary taslamasynyň müdiri Laçyn Artykowanyň, ÝUNISEF-iň milli maslahatçysy Magtymguly Hojamyradowyň we ÝHHG-niň işgäri Gunça Nepesowanyň gatnaşmagy maslahata aýratyn ähmiýet berdi.
Türkmenistanyň DIM-niň HGI-niň mugallymy Döwletmurat Mämmedow öz çykyşyny Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplygynyň halkara hukuk derejesine we onuň häzirki zaman ählumumy howpsuzlyk arhitekturasyndaky ornuna bagyşlady. Ol 1995-nji ýylda BMG-niň Baş Assambleýasynyň Kararnamasy berkidilen we 2015-nji ýylda gaýtadan tassyklanan bu derejäniň, şeýle hem 12-nji dekabryň Halkara Bitaraplyk güni hökmünde yglan edilmeginiň ýurduň içerki we daşarky syýasatynyň esas goýujy ýörelgesinidigini belledi.
Ýurduň parahatçylyk döredijilikli ornunyň dawalaryň öňüni almaga, durnukly ösüş we ekologiýa howpsuzlygy ýaly global meseleleri çözmäge gönükdirilen halkara başlangyçlarynda öz beýanyny tapýandygy nygtaldy.
Hasabatda Türkmenistanyň ýolbaşçylygynyň strategik garaýyşlaryny, şol sanda ählumumy tertibi we hukuk binýadyny pugtalandyrmaga gönükdirilen birnäçe täze teklipler beýan edildi.
Şeýlelik bilen, Türkmenistan BMG-niň Baş Assambleýasynyň 80-nji sessiýasynyň gün tertibine “Bitaraplyk — parahatçylygyň we howpsuzlygyň hatyrasyna” atly aýratyn bendi girizmek başlangyjyny teklip etdi. Bu teklip ýurduň parahatçylygy we hyzmatdaşlygy ösdürmek üçin netijeli gural hökmünde bitaraplyk ýörelgelerini amaly taýdan durmuşa geçirmäge ygrarlydygyny görkezýär.
Şu ýyl “Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýyly” diýlip yglan edildi. Şunuň bilen baglylykda, Türkmenistan Parahatçylyk we ynanyşmak medeniýeti meseleleri boýunça bütindünýä sammitini geçirmek başlangyjyny teklip etdi. Halkara ynanyşmagyň ählumumy kodeksini işläp taýýarlamak sammitiň esasy wezipeleriniň biri bolar. Bu kodeks özygtyýarlylyga we çäk bitewüligine hormat goýmak, dünýä meselelerini bilelikde çözmek we hyzmatdaşlyk ýörelgeleri esasynda gatnaşyklary ýola goýmak üçin köpugurly esas bolup hyzmat eder.
Parahatçylygyň we hyzmatdaşlygyň halkara hukuk esaslaryny berkitmek maksady bilen, Türkmenistan 2028-nji ýyly “Halkara hukugyň ýyly” diýip yglan etmek baradaky başlangyjyny teklip etdi. Munuň özi parahatçylygyň we hyzmatdaşlygyň halkara hukuk binýatlaryny pugtalandyrmakda möhüm ädim bolar.
Maslahatyň ahyrynda, Türkmenistanyň ähli halkara başlangyçlaryny BMG-niň Tertipnamasyna yzygiderli laýyk getirýändigi bellenildi. Munuň özi bolsa Birleşen Milletler Guramasynyň parahatçylygyň we ösüşiň kepili, ählumumy howpsuzlygyň we durnuklylygyň esasy bolmagynda galmalydygyny ýene-de tassyklaýar.
Türkmenistan BMG-niň halkara işlerde öňdebaryjy ornunyň pugtalandyrmagy ugrunda yzygiderli çykyş edýär. Bu bolsa halkara hukugynyň berkidilmegine, halkara-hukuk kadalarynyň binýadynyň kämilleşdirilmegine we BMG-niň konwensiýalarynyň, şertnamalarynyň, ylalaşyklarynyň we beýleki köptaraplaýyn resminamalarynyň netijeli durmuşa geçirilmeginiň pugtalandyrylmagyna goşant goşar.
ORIENT
