Türkmenistanyň Ilçisi “Monde vu d'ailleurs” neşirine beren interwýusynda – Bitaraplyk, Ýewraziýanyň durnuklylygy we TOPH barada
Halkara ykdysadyýetiniň we işewürliginiň alternatiw seljermesini hödürleýän fransuz dilindäki “Monde vu d'ailleurs” (Dünýä gapdaldan garaýyş) neşiri Türkmenistanyň BMG-niň Ženewadaky edarasynyň ýanyndaky Hemişelik wekili we Şweýsariýa Konfederasiýasyndaky Ilçisi Wepa Hajiýew bilen giňişleýin interwýusy çap etdi.
Interwýuda “2025: Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýyly – Türkmenistanyň Bitaraplygy çetde durmagy aňlatmaýar” ady bilen çap edildi. Munuň özi bolsa ýurduň parahatçylyk söýüji we döredijilikli daşary syýasatyna ygrarlydygyny nygtaýar.
Ilçi W.Hajiýew BMG tarapyndan ykrar edilen we Konstitusiýada berkidilen Türkmenistanyň Bitaraplygynyň harby bileleşiklere gatnaşmakdan ýa-da daşary ýurt harby goşunyny ýerleşdirmekden ýüz öwürmek diýmekligi aňladýandygyny nygtady. Şeýle-de bolsa, bu dereje “çetde durmagy aňlatmaýar”. Tersine, Türkmenistan özüniň hemişelik Bitaraplyk derejesine gapma-garşy gelmeýän sebitleýin we halkara hyzmatdaşlyk formatlaryna (YHG, GDA, TDG) işjeň gatnaşýar we gatnaşmaga taýýar.
Wepa Hajiýew 2025-nji ýylyň Türkmenistan üçin aýratyn simwoliki ähmiýete eýedigini, munuň özi bolsa döwletimiziň parahatçylyga, ynanyşmaga we konstruktiw halkara hyzmatdaşlygyna bolan üýtgewsiz ygrarlylygyny görkezýändigini belledi. Bu ýyl Türkmenistanyň daşary syýasatynda ýol görkezýän dialog, deňagramlylyk we özara hormat goýmak şeýle hem biziň sebitleýin we ählumumy derejede durnuklylygy we ösüşi pugtalandyrmaga yzygiderli goşandymyz ýaly gymmatlyklary nygtamak üçin hyzmat edýär.
“Güýçli goşun bitaraplygyň kepilimi?” diýen soraga jogap berip, Ilçi syýasy bitaraplygyň özygtyýarlylygy we çäk bitewüligi goramak üçin ýeterlik däldigi bilen ylalaşdy we Türkmenistanyň harby doktrinasynyň diňe goranyş häsiýetine eýedigini nygtady.
Ýakyn Gündogardaky goňşy ýurtlardaky çylşyrymly geosyýasy ýagdaýy göz öňünde tutup, Türkmenistan milli goranyşyny pugtalandyrmaga we özüniň Ýaragly güýçlerini yzygiderli döwrebaplaşdyrmaga aýratyn üns berýär. Şeýle-de bolsa, onuň esasy maksady – ýaragly çaknyşyklara gatnaşmak däl-de, parahatçylygy we durnuklylygy üpjün etmekdir – diýip, W.Hajiýew aýtdy.
Interwýuda Türkmenistanyň ykdysady mümkinçiliklerine we strategiýasyna aýratyn üns berildi.
Hytaý strategik hyzmatdaş we uly mukdarda gazy satyn alyjysy bolsa-da, eksportyň ugurlaryny diwersifikasiýalaşdyrmak energetika syýasatynyň esasy ýörelgesi bolmagynda galýar. Ilçi türkmen gazynyň Ýewropa iberilmegini diwersifikasiýalaşdyrmagyň hem Aşgabadyň ileri tutýan ugurlarynyň biridigini nygtady.
TOPH (Türkmenistan—Owganystan—Pakistan—Hindistan) gaz geçirijisi sebitleýin töwekgelçiliklere garamazdan öňe gitmegini dowam etdirýär. Ilçi Türkmenistanyň we Owganystanyň bu taslamanyň owgan böleginiň gurluşygyny dowam etdirýändigini tassyklady. TOPH gaz geçirijisiň diňe bir energetika babatda däl-de, eýsem sebitleýin baglanyşygy pugtalandyrmak üçin durmuş-ykdysady taýdan hem ähmiýeti bar.
Russiýa garşy sanksiýalaryň täsiri we söwda akymlaryndaky üýtgeşmeler baradaky soraga jogap berip Ilçi W.Hajiýew integrasiýa, durnukly üpjünçilik zynjyrlaryny gurmak we ikitaraplaýyn ylalaşyklar üçin özboluşly çemeleşme arkaly Türkmenistanyň beýleki ýurtlara garşy sanksiýa syýasatynyň ýaramaz netijelerinden gaça durmaklygyň başardandygyny belledi.
Türkmenistan ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygy köptaraplaýyn başlangyçlara gatnaşmak bilen utgaşdyrmagyny dowam etdirýär. Ýurt Ýewropa Bileleşiginiň Merkezi Aziýa ýurtlary bilen hyzmatdaşlygyna we “Merkezi Aziýa + Ýewraziýa ykdysady bileleşigi” çäklerinde özara gatnaşyklara işjeň gatnaşýar. Bu bolsa resmi agzalykdan daşynda galyp, Ýewraziýa ykdysady bileleşiginiň agzalary bilen ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň mümkinçiliklerini iň ýokary derejä çykarmaga mümkinçilik berýär.
Türkmenistan ŞHG-nyň çärelerine hormatly myhman hökmünde gatnaşýar we bitaraplyk derejesini saklap galmak bilen, durnukly ösüş, howpsuzlyk, energetika we ulag ugurlarynda tagallalary utgaşdyrmak üçin meýdançany ulanýar.
Sözüniň ahyrynda, Ilçi ýurduň suwuň rejeli ulanylmagy boýunça toplumlaýyn syýasaty we oba hojalygyny howanyň üýtgemegine uýgunlaşdyrmak boýunça BMGÖM bilen hyzmatdaşlyk barada gürrüň berdi we Türkmenistanyň hat-da ählumumy üýtgeşmeler şertinde ykdysady garaşsyzlyk ýörelgesine eýerýändigini nygtady.
ORIENT
