Innowasiýa we maýa goýumlaryna tarap – Türkmenistanyň Germaniýa bilen hyzmatdaşlygy üçin ileri tutulýan ugurlary kesgitlenildi
Maýn boýundaky Frankfurt, 30-njy oktýabr | ORIENT. Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary Nökerguly Atagulyýew Maýn boýundaky Frankfurt şäherindäki Türkmenistanyň Ykdysadyýet günleriniň çäklerinde esasy çykyş etdi. Onuň öňdebaryjy german kompaniýalarynyň we işewür toparlarynyň wekillerine ýüzlenip eden çykyşy, diňe bir ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň “Ýol kartasynyň” durmuşa geçirilişiniň jemlerini jemlemek bilen çäklenmän, eýsem maýadarlar üçin dört sany esasy şertleri we nemes tehnologiýasy üçin täze geljegi uly ugurlar aýdyň beýan edildi.
Durnuklylygyň binýady: Ýokary tehnologiýaly hyzmatdaşlyga çakylyk
Çykyşynyň başynda Nökerguly Atagulyýew gatnaşyjylara minnetdarlyk bildirip, işewür gatnaşyklaryň dowamlylygyny nygtap, 2023-nji ýylyň sentýabr aýynda Berlinde türkmen halkynyň Milli Lideri Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlyklyk etmeginde işewürlik forumyň geçirilendigini belledi. Ol şonda kabul edilen “Ýol kartasynda” göz öňünde tutulan çäreleriň ýokary derejede durmuşa geçirilişini kanagatlanma bilen belledi.
Wise-premýer Türkmenistanda uly möçberli taslamalaryň we durmuş-ykdysady özgertmeleriň durmuşa geçirilmegi üçin “innowasiýa we ýokary tehnologiýa esaslanýan inženerçilik pikirleriniň, giň tehniki tejribäniň we hünär ussatlygynyň” zerurdygyny belledi. Şonuň üçin biz ýokary tehnologiýaly nemes kompaniýalaryny bu taslamalaryň bilelikde durmuşa geçirilmegi üçin hyzmatdaşlyk etmäge çagyrýarys diýip, Atagulyýew aýtdy.
Daşary ýurt maýasyny çekmek üçin wise-premýer türkmen bazarynyň özüne çekijiligini üpjün edýän dört esasy şerti belläp geçdi:
— Durmuş-syýasy durnuklylyk
— Kuwwatly serişde binýady
— Içerki bazarda energiýanyň durnukly we bäsdeşlige ukyply bahalary
— Maýa goýumlary üçin ygtybarly şerti döretýän berýän kanunçylyk binýady (şol sanda “Daşary ýurt maýa goýumlary” hakynda Türkmenistanyň Kanuny) hereket edýär.
Maýa goýum hyzmatdaşlygy üçin täze ugurlar
Nökerguly Atagulyýew ykdysady diwersifikasiýa ünsi çekip, maýa goýum mümkinçilikleriniň giňişleýin synyny hödürledi:
Ýangyç-energetika toplumy (ÝET)
Türkmenistan Hazar deňziniň türkmen böleginde geljegi uly ýataklary özleşdirmekde we nebithimiýa senagatyny ösdürmekde hyzmatdaşlyga açyk bolmagynda galýar. Giň göwrümli “Galkynyş” gaz känini özleşdirmegiň täze tapgyrlaryny talap etýän strategiki TOPH gaz geçiriji taslamasy aýratyn bellenip geçildi.
Gaýtadan dikeldilýän energiýa serişdeleri
Bellenilşi ýaly, Türkmenistanyň gaýtadan dikeldilýän energiýa mümkinçilikleri özüne çekiji: ýylyň 300 gün güneşli bolýar we çäginiň 40% -i ýel energiýasyny öndürmek üçin amatlydyr. Ýakyn wagtda Balkan welaýatynda umumy kuwwaty 10 megawatt bolan gün-ýel elektrik stansiýasy işe giriziler.
Himiýa we dokma senagaty
Himiýa senagaty – bu ýerde mineral dökünleri öndürilişiniň kuwwatynyň üç esseden gowrak artdy we täze ýokary girdejili taslamalar meýilleşdirilýär: ýodyň, bromyň, kaustik sodanyň şeýle hem bazaltdan üznüksiz süýümiň önümçiligi.
Önüminiň 70% -i eksport edilýän dokma senagatynda wise-premýer nemes hyzmatdaşlaryny ýokary tehnologiýaly enjamlary ornaşdyrmak we ekologiýa taýdan arassa türkmen önümlerini Ýewropa bazaryna çykarmak üçin gönüden-göni hyzmatdaşlyk etmäge çagyrdy.
Ulag we logistika
Demirgazyk-Günorta we Gündogar-Günbatar ýollarynyň çatrygynda ýerleşýän Türkmenistan öz infrastrukturasyny döwrebaplaşdyrmaga uly ähmiýet berýär. Atagulyýew Merkezi Aziýa bilen Ýewropany birleşdirýän esasy ulag merkezi hökmünde (ýylda 17 million tonna ýük daşamaga ukyply) Türkmebaşy halkara deňiz portunyň ornuny nygtady we “Balkan” gämi gurluşyk zawodynyň hödürleýän täze mümkinçiliklerini belläp geçdi.
Şäher gurluşygy we saglygy goraýyş
Akylly şäher standartlaryna we ýaşyl tehnologiýalara laýyklykda alnyp barylýan Arkadag şäheriniň gurluşygy bellenildi. Saglygy goraýyş ulgamynda nemes kompaniýalarynyň döwrebap lukmançylyk edaralaryny enjamlaşdyrmakdaky orny nygtaldy we netijeli türkmen-german hyzmatdaşlygynyň mysaly bolan hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de ösdürmäge gyzyklanma bildirildi.
Hususy pudagyň orny
Çykyşynyň ahyrynda, wise-premýer milli taslamalary durmuşa geçirmekde (29 müňden gowrak agzasy bolan) Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň möhüm ornuny belledi. Ol 2028-nji ýyla çenli Prezident maksatnamasynyň çäginde hususy pudak tarapyndan meýilleşdirilen 155 taslamany, şol sanda garyşyk dökünleriň, tehniki uglerodyň önümçiligini we elektronikanyň önümçiligini giňeltmek taslamalaryny belledi.
Nökerguly Atagulyýew forumyň öňdebaryjy pikirleri işläp düzmek we Germaniýa bilen söwda-ykdysady gatnaşyklary “hili taýdan täze derejä çykarmak” üçin netijeli meýdança bolup hyzmat etjekdigine umyt bildirip, türkmen tarapynyň munuň üçin ähli tagallalary etjekdigine ynandyrdy.
30-31-nji oktýabr aralygynda Germaniýanyň Maýn boýundaky Frankfurt şäherinde Türkmenistanyň Ykdysadyýet günleri geçirilýär. Çäre “TMT Consulting Group” kompaniýasynyň goldawy bilen Türkmenistanyň Söwda-senagat edarasy tarapyndan guralýar. Forumyň baş hemaýatkärleri öňdebaryjy türkmen kompaniýasy “Ojar Aziýa” we “John Deere” kompaniýalarydyr.
