Gurbanguly Berdimuhamedow: Türkmenistanyň strategiýasy parahatçylyk, ynanyşmak we ykdysady ösüş
“Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýyly: durnukly ösüşi üpjün etmekde sebitara ykdysady hyzmatdaşlygyň orny” atly halkara maslahatyna gatnaşyjylaryň öňünde eden çykyşynda Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenistanyň parahatçylyk we ynanyşmak ideýasyny gönüden-göni ykdysady ösüş bilen baglanyşdyrýandygyny aýratyn nygtady.
Şoňa görä-de, “Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýyly” diýlip atlandyrylan şu ýyl ykdysady hyzmatdaşlygy işjeňleşdirmek üçin itergi bermelidir. Türkmen halkynyň Milli Lideri ynanyşmagyň, deňhukuklylygyň, özara bähbitleriň ykdysady hyzmatdaşlygyň esasyny düzmelidigini belledi.
Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy iri ykdysady, üpjünçilik, söwda we maýa goýum taslamalarynyň üstünlikleri taraplaryň deňhukuklylygy hyzmatdaşlyk we birek-birege ynanyşmak ýörelgelerine gönüden-göni baglydygyna uly üns berdi.
Häzirki zaman dünýäsinde sebit we sebitara gatnaşyklary berkeýär, täze ykdysady birleşikler döredilýändigini görýäris. Häzirki döwür tebigy baýlyklary, häzirki zaman tehnologiýalaryny we ekolgiýa standartlaryny ulanmak esasynda çalt ösüş bilen häsiýetlendirilýär.
Häzirki şertlerde netijeli özara täsir etmek, halkara institutlaryň we maliýe guramalarynyň işjeň gatnaşmagyny şol sanda ählumumy çemeleşmäni talap edýär. Bu nukdaýnazardan Türkmenistan adalatly geoykdysadyýet konsepsiýasyny yzygiderli öňe sürýär, üpjünçilik ulgamlaryny ösdürýär we energetika we ulag pudaklarynda iri taslamalary durmuşa geçirýär.
Şeýle çemeleşmelere Merkezi we Günorta Aziýanyň arasyndaky ykdysady hyzmatdaşlyk mysal bolup biler. Bu işde sebitleri birleşdirmäge gönükdirilen energetika, ulag, we infrastruktura taslamalary möhüm orny eýeleýär.
Olaryň arasynda jemi 1 milliard 750 million ilaty bolan ýurtlary tebigy gaz bilen üpjün etjek Türkmenistan — Owganystan — Pakistan — Hindistan gaz geçirijisi örän möhüm orny eýeleýär.
Gurbanguly Berdimuhamedow TOPH taslamanyň işleriniň bellenen maksatnama laýyklykda alnyp barylýandygyny nygtady. Bu gaz geçirijiniň Türkmenistanyň çäklerinden geçýän, uzynlygy 214 kilometr bolan bölegi guruldy we geçen ýylyň sentýabrynda bolsa onuň 153 kilometrlik Arkadagyň ak ýoly bilen Owganystanyň çäklerinden geçýän böleginiň gurluşygyna badalga berildi. Şol bir wagtyň özünde taslamanyň ýaşaýyş-durmuş ähmiýetine aýratyn üns berildi: Owganystanda 12 müň iş ýeriniň döredilmegine şeýle hem ençeme möhüm ynsanperwer soraglaryň çözülmegine garaşylýar.
TOPH taslamanyň amala aşyrylmagy köp sanly ýuridik, täjirçilik, maliýe meselelerini çözmegini talap edýär. Şunuň bilen baglylykda, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy şu halkara maslahatyň energetika we maliýe pudaklaryndaky hünärmenleriň arasynda pikir alyşmak üçin möhüm meýdança boljakdygyna ynam bildirdi.
Şeýle hem türkmen halkynyň Milli Lideri Merkezi Aziýa döwletleri elektrik energiýasyny ibermekde serhetdeş sebitler bilen netijeli işleri alyp barýandyklaryny belledi. Türkmenistan elektrik energiýasyny öndürýän esasy ýurtlaryň biridir we köp ýyllardan bäri elektrik energiýasyny Eýrana, Owganystana, Özbegistana we Gyrgyzystana iberýär.
Şeýle hem Günorta Aziýa we Aziýa-Ýuwaş umman sebitine elektrik üpjünçiligini giňeltmäge mümkinçilik berjek Türkmenistan — Owganystan — Pakistan ýokary woltly elektrik geçirijisiniň gurluşygynyň taslamasyny durmuşa geçirmegiň üstünde işleýär.
Mundan başga-da, ulag infrastrukturasynyň ösüşi alnyp barylýar. Merkezi we Günorta Aziýa Ýewraziýa ykdysady strategiýalarynda möhüm baglanyşyklara öwrülýär we Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygynyň belleýşi ýaly Türkmenistan bar üstaşyr ulag geçelgelerini netijeli peýdalanmaga we täze ulag geçelgelerini döretmäge çalyşýar. Bu bolsa Demirgazyk — Günorta we Gündogar — Günbatar ugurlary boýunça ýolagçylary gatnatmagy, ýükleri daşamagy doly üpjün etmäge mümkinçilik berýär.
Bu başlangyçlaryň çäginde demir we awtomobil ýollaryny gurmak boýunça taslamalar durmuşa geçirilýär we deňiz portlary we logistika merkezleri döwrebaplaşdyrylýar.
Hususan-da, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygynyň belleýşi ýaly, Türkmenistanyň Kerki şäherini Owganystanyň Andhoý şäheri bilen birleşdirýän demirýol geçelgesi eýýäm hereket edýär we türkmen-owgan serhedinden Hyrat şäherine çenli demir ýoluň gurluşygynyň soraglaryna seredilýär.
Şunda halkara maliýe institutlary, maýa goýum gaznalary, bank edaralary bilen hyzmatdaşlyga möhüm orun degişlidir. Öň habar berlişi ýaly Türkmenistan Bütindünýä banky, Aziýanyň ösüş banky, Yslam ösüş banky, Ýewropanyň täzeleniş we ösüş banky şeýle hem Saud Arabystan, Birleşen Arap Emirlikleri, Katar ýaly beýleki dostlukly ýurtlaryň gaznalary hem-de banklary bilen hyzmatdaşlygy dowam etdirýär.
Türkmen halkynyň Milli Lideri Aziýadaky umumy maksatlar diňe bir anyk taslamalary amala aşyrmak bilen çäklenmeýändigini nygtady. Giň halkara hyzmatdaşlygy üçin durnukly parahatçylyk, ynanyşmak we amatly ýagdaýy emele getirmek zerurdyr.
Gurbanguly Berdimuhamedowyň nygtaýşy ýaly munuň üçin bar bolan mümkinçilikleri peýdalanmaly, dünýä derejeli energetika, ulag we kommunikasiýa hyzmatdaşlygynyň geljegi uly merkezleriniň birini döretmeli.
Hemişelik Bitaraplyk we “Açyk gapylar” syýasatyny alyp barýan Türkmenistan, ähli gyzyklanma bildirýän taraplar bilen netijeli hyzmatdaşlyk etmäge taýýar. Şunuň bilen baglylykda Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy şu maslahatyň bu strategiki maksatlary durmuşa geçirmekde möhüm ädim boljakdygyna ynam bildirdi.
… Halkara foruma gatnaşyjylar – daşary ýurtlaryň, halkara guramalaryň we iri kompaniýalaryň wekilleri Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedowyň çykyşyny uly üns bilen diňlediler.Bu bolsa Türkmenistan bilen hyzmatdaşlyga ýokary gyzyklanmanyň aýdyň subutnamasydyr.
ORIENT
