Magtymgulynyň goşgulary ÝUNESKO-nyň Bütindünýä sanawyna girdi
Çarşenbe güni, ÝUNESKO Bütindünýä sanawyna 64 dokumental ýygyndysynyň goşulandygyny yglan etdi we sanawda ýygyndylaryň umumy sanyny 494-e ýetirdi. Sanawa Türkmenistan tarapyndan teklip edilen Magtymguly Pyragynyň golýazmalar ýygyndysy hem girdi.
Beýik türkmen şahyry Magtymguly Pyragynyň goşgular ýygyndysynda XVIII-XIX asyrlarda Türkmenistanda ýaýran eserleriniň saklanyp galan golýazmalary bar. Bu, türkmen halkynyň we tutuş türki dilli dünýäniň halklarynyň, Merkezi Aziýanyň we Ýewropanyň edebiýatynyň dilden hem-de ýazmaça mirasyndan seýrek mysal. Magtymgulynyň goşgulary gumanizmiň, watançylygyň, agzybirligiň we jebisligiň gimni hökmünde, köp ýurtda alymlar we şahyrlar üçin gollanma boldy.
Ýygyndy, Magtymgulynyň ýakyn garyndaşlary, obadaşlary, şahyrlar, alymlar, şeýle hem halk aýdymçylary - bagşylar tarapyndan asyl golýazmalaryndan göçürilen 80-den gowrak diwandan ybarat diýip ÝUNESKO habar berýär. Şeýle hem, şahyryň golýazma eserleriniň nusgalary hem bar. Olar häzirki wagtda Daşkendiň, Sankt-Peterburgyň, Londonyň, Budapeştiň, Stambulyň gaznalarynda saklanýar, olaryň käbiri XVIII asyra degişlidir.
«Dokumental miras – adamzadyň umumy ýatlamasydyr. Ol gözleg maksady bilen goralmaly we mümkin boldugyça köp adam üçin elýeterli bolmaly. Bu, biziň toparymyzyň taryhynyň esasy bölegi»,-diýip ÝUNESKO-nyň baş müdiri Odri Azul belleýär.
ÝUNESKO tarapyndan 1992-nji ýylda döredilen Bütindünýä maksatnamasy, resminamalaýyn mirasyň - kagyz, audiowizual, sanly ýa-da başga bir görnüşde bolsun, möhüm we dowamly gymmatly resminamalaryň ýygyndysynyň öwezini dolup bolmajak ýitginiň öňüni almagy maksat edinýär. Maksatnama bu mirasy gorap saklamaga gönükdirilip, ony halk köpçüligine has elýeterli etmegi maksat edinýär.
2017-nji ýylda dalaşgär hödürlemek işine gatnaşýan döwletleriň arasyndaky düşünişmezlikler sebäpli Bütindünýä sanawyna ýazgylary girizmegi togtadylmaly boldy. Möhüm köpçülikleýin tagallalar işiň gözden geçirilmegine sebäp boldy we 2021-nji ýylda dalaşgär hödürlemek işi gaýtadan başlandy. Çarşenbe güni, 2023-nji ýylyň 24-nji maýynda ÝUNESKO-nyň Ýerine ýetiriji geňeşi täze dokumental ýygyndylary sanawa girizmek barada biragyzdan karar kabul etdi.
«2017-nji ýyldan bäri ilkinji gezek Bütindünýä sanawyna täze dokumental ýygyndylar girizildi. Bu gaty oňyn alamat. Birnäçe ýurt tarapyndan bilelikde tabşyrylan ýüztutmalaryň 20 göterimden gowragy bilen bu işe gatnaşan joşgunly we hyzmatdaşlyk ruhuny makullaýaryn. ÝUNESKO-nyň agza döwletlerine ygrarlylygy we köpçülikleýin hatyrany goramak üçin beren bu täze itergisi üçin sag bolsun aýdýaryn»,-diýip Odri Azule aýtdy.
Bütindünýä sanawyna täze ýazgylar 56 ýurtdan geldi.
ORIENT news
