Planetamyzda iň agyr haýwanlary: gury ýeriň we ummanlaryň ägirtleriniň sanawy
Planetamyzda ýaşaýan iň iri haýwanlaryň ölçegleri haýran galdyrýar. Emma gury ýerde ýaşaýan haýwanlar bilen deňiz ägirtleriniň agramynyň arasynda örän uly tapawut bar. “Fact Animal” we “World Atlas” neşirleriniň maglumatlaryna görä, gury ýerde we suwda ýaşaýan haýwanlaryň hasaba alnan iň ýokary agram görkezijileri biri-birinden birnäçe esse däl-de, eýsem, onlarça we ýüzlerçe esse tapawutlanyp biler. Getirilen sanlar her bir görnüşiň uly ýaşly wekilleriniň adaty agramyny däl-de, hasaba alnan takmynan iň ýokary agramyny görkezýär.
Gury ýerde ýaşaýan iň agyr haýwan afrika sawanna pilidir. Onuň iň ýokary agramy 10 400 kilograma ýetýär. Deňeşdirmek üçin, aziýa pili bilen afrika tokaý piliniň agramy takmynan 4 000 kilograma deňdir. Gury ýerde ýaşaýan iň iri on haýwanyň sanawyny bolsa agramy takmynan 900 kilogram bolan bizon tamamlaýar. Gury ýerde ýaşaýan haýwanlar öz bedenleriniň ähli agramyny götermeli we agyrlyk güýjüni ýeňmeli bolýarlar. Bu ýagdaý olaryň ölçeglerine we uzak aralyklara hereket etmek ukybyna tebigy çäklendirmeleri döredýär.
Ummanda ýagdaý düýbünden başgaça. Bu ýerde öňdeligi gök kit eýeleýär. Ol Ýeriň taryhynda ýaşap geçen iň agyr haýwan bolup, onuň iň ýokary agramy takmynan 190 tonna ýetýär. Ondan soňra Demirgazyk Ýuwaş umman ýylmanak kitleri, finwal we Grenlandiýa kitleri gelýär. Olaryň agramy takmynan 118 tonna ýetýär. Suw gurşawy fiziki şertleri düýpli üýtgedýär: suwuň göteriji güýji bedeniň ägirt uly agramyny goldaýar, bedeniň uly göwrümi bolsa ýylylygy has netijeli saklamaga ýardam edýär.
Kitleriň ewolýusiýasy millionlarça ýyl dowam edipdir. Şol döwürde olaryň gury ýerde ýaşan ata-babalary ummanda ýaşamaga uýgunlaşyp, akymly beden gurluşyna we güýçli guýruga eýe bolupdyrlar. Stenford uniwersitetiniň barlagçylarynyň bellemegine görä, suwda ýaşaýan süýdemdirijileriň iň ýokary ölçegleri ýaşaýyş işjeňligini üpjün etmek üçin zerur bolan ägirt uly energiýa çykdajylary bilen çäklendirilýär. Şol bir wagtyň özünde, deňiz ägirtleriniň agramyny takyk ölçemek örän kyn mesele bolup durýar. Şonuň üçin rekord görkezijiler köplenç takmynan hasaplamalara esaslanýar ýa-da gytaklaýyn ölçegleriň kömegi bilen kesgitlenýär.
ORIENT
