TEKNOFEST festiwalyna barýan ýol: Gaziantep, köne dost bilen duşuşyk we Sýuzi hakyndaky rowaýat
ORIENT saýtynyň habarçysynyň Şanlyurfa şäherinde geçiriljek TEKNOFEST festiwalyna barýan ýoly meýilleşdirilişi ýaly başlamady. Myhmanlaryň we tomaşaçylaryň köplügi sebäpli Şanlyurfa uçar gatnawlaryna petek galmandyr. Şonuň üçin ýolumyzyň ilkinji duralgasy Gaziantep boldy. Megerem, bu ýagdaý hatda biziň üçin şowly hem bolup çykdy: Türkiýäniň çäginden has uzaklarda-da meşhur bolan pisse hozlary, baý aşhanasy, taryhy we özboluşly atmosferasy bilen tanalýan bu ajaýyp şäher bilen tanyşmaga ajaýyp mümkinçilik döredi.
Hut Gaziantepde Azerbaýjandan we Gazagystandan gelen žurnalistleriň topary ýygnandy. Bu sapary Türkiýäniň Syýahatçylygy ösdürmek we tanyşdyrmak agentligi — TGA — ýurtlarymyzdaky Türkiýäniň ilçihanalary bilen bilelikde gurady. Öňümizde birnäçe täsirli we wakalara baý günler bar, olaryň esasy wakasy bolsa Şanlyurfada geçiriljek TEKNOFEST çäresine baryp görmek bolar.
Toparymyzy ORIENT saýtynyň hemişelik okyjylarynyň, ähtimal, eýýäm gowy tanaýan adamy — köne tanşymyz we dostumyz Ramazan garşy aldy. Onuň gürrüňleri arkaly biz bir wagtlar Diýarbekiriň gözel ýerleri, meşhur Hewsel baglary we Tigr derýasynyň üstündäki On gözli köpri bilen tanyşypdik. Indi bolsa Ramazan Türkiýäniň günorta-gündogary boýunça syýahatymyzda toparymyzyň ýene-de ýolbeledi bolar.
Şu ýerde özüme örän şahsy bir aýratynlyk barada aýtmaga rugsat beriň. Birnäçe ýyl ozal Ramazany ilkinji gezek görenimde, onuň meniň merhum daýyma şeýle bir meňzeşligi meni hakykatdan-da haýran galdyrypdy.
Bu adam bilen meni örän mähirli, hatda çagalyk döwrümi ýatladýan ýakymly ýatlamalar baglanyşdyrýar. Ol gyzyl Jawa motosiklinde geleninde, ähli çagalar onuň daşyna üýşerdiler. Şol ýyllarda şeýle motosikl şu günki Harley-Davidson nähili täsir galdyrýan bolsa, takmynan şolar ýaly täsir galdyrýardy. Özi bolsa gyzyl «Ýawasynda» oturyp, gün şöhlesinde lowurdap duran «awiator» äýnekleriniň aňyrsyndan bize serederdi. Näme üçindir, bu görnüş meniň ýadymda aýratyn gowy galypdyr.
Hatda ulalanymdan soň hem, resmi taýdan ol maňa iň ýakyn garyndaş bolmasa-da, men oňa hemişe aýratyn hormat goýýardym.
Türkmenlerde şeýle ýagdaýlarda käwagt ýarym degişme bilen: «Sen ol barada näme üçin beýle alada edýärsiň, ol eneň doganymy?» diýip soraýarlar. Men bolsa muňa: hawa, şoňa golaý — diýip jogap bererdim. Ol meniň enemiň doganynyň ogludy.
Belki-de, şonuň üçinem Ramazany ilkinji gezek görenimde we onuň şol täsin meňzeşligini görenimde, içimde diňe bir tanyş ýüz baradaky ýatlama däl-de, has şahsy bir duýgy — köp ýyllardan soň duýdansyz täzeden janlanan çagalyk duýgusy oýandy. Şonuň üçin indi Gaziantepde Ramazan bilen ýene duşuşmagym meniň üçin bu syýahatyň aýratyn mähirli we birneme manyly başlangyjyna öwrüldi.
Ramazan bilen ýene bir aýratyn ýatlamada galan gürrüň baglanyşykly. Ol öňki saparymyzda gürrüň beren Diýarbekirdäki On gözli köpri, Kyrklar-Dagy we Tigr derýasy bilen baglanyşykly Sýuzi bilen Adylyň gynançly rowaýatydyr.
Rowaýata görä, assiriýa prawoslaw maşgalalarynyň birinde uzak wagtlap perzent bolmandyr. Ene-ata çaga dileg edipdirler we bir gün olaryň dilegleri kabul bolupdyr — olaryň Sýuzi diýip at dakan gyz perzendi dünýä inipdir. Gyz ulalansoň, Adyl atly ýaş musulman bilen tanyşypdyr. Olaryň arasynda söýgi döräpdir.
Olar öz duýgularyny gizlemeli bolupdyrlar. Maşgalalary ybadat etmäge giden wagtlary ýaşlar gizlin duşuşyp, özlerine üns çekmezlige çalşypdyrlar. Emma bir gün betbagtçylyk bolupdyr: Sýuzi Tigr derýasynyň suwuna gaçypdyr. Rowaýatyň görnüşleriniň birine görä, Adyl hiç ikirjiňlenmän, söýgülisini halas etmäge synanyşyp, onuň yzyndan derýa böküpdir. Olary halas etmek başartmandyr.
Şeýlelikde, bu gynançly waka Diýarbekiriň halk hakydasynyň bir bölegine öwrülipdir. Rowaýat diňe bir dilden-dile geçip galmandyr. Wagtyň geçmegi bilen ol «Suzan Suzi» atly halk aýdymyna öwrülipdir we häzirki zaman ýerine ýetirijileri tarapyndan hem ýerine ýetirilýär.
«Suzan Suzi» halk aýdymyny Spotify-da diňläp bilersiňiz.
Ramazan gürrüňini tamamlap, öz pikirini hem goşdy: belki, bu wakanyň manysy ýene-de şundadyr — Hudaýdan hiç zady gizläp bolmaýar. Şeýlelikde, gadymy söýgi rowaýaty şol bir wagtyň özünde ynsan duýgulary, halk hakydasy we ahlak taýdan duýduryş hakyndaky gürrüňe öwrülýär.
Indi bolsa, birnäçe ýyldan soň, köne tanyş bilen täze duşuşyk şol uzakdaky saparyň özboluşly dowamyna öwrüldi.
Öňümizde bolsa Şanlyurfa we 30-njy sentýabrdan 4-nji oktýabra çenli GAP howa menziliniň çäginde geçiriljek TEKNOFEST Güneydoğu çäresi bar. Deslapky çaklamalara görä, çärä 12 müňden gowrak adamyň gatnaşmagyna garaşylýar.
Anadolu agentliginiň habar bermegine görä, şu ýylky festiwalda birnäçe täze we ilkinji gezek hödürlenýän taslamalar hem-de giňişlikler taýýarlanypdyr. TEKNOFEST tehnologik bäsleşikleri, ylmy we bilim maksatnamalaryny, awiasiýa çärelerini, ussatlyk sapaklaryny we dürli ýaşdaky myhmanlar üçin interaktiw meýdançalary bir ýere jemlär.
Şanlyurfadaky festiwalyň aýratynlyklarynyň biri sebitiň müňýyllyk taryhyny geljegiň tehnologiýalary bilen utgaşdyrmaga çalyşmagydyr. Täze meýdançalaryň arasynda Göbeklidepä bagyşlanan interaktiw giňişlik hem bar. Bu ýerde häzirki zaman wizual tehnologiýalarynyň kömegi bilen adamzadyň iň gadymy arheologik miraslarynyň biri görkeziler.
Festiwalda häzirki zaman materiallarynyň, inženerçilik çözgütleriniň, emeli aňyň we öňdebaryjy önümçilik tehnologiýalarynyň ösüşine bagyşlanan taslamalar hem görkeziler. Aýry-aýry giňişliklerde adamzadyň ilkinji gurallardan we materiallardan başlap, sensorlara, robototehnikalara we intellektual ulgamlara çenli geçen ýoly görkeziler.
Maksatnamanyň ep-esli bölegi awiasiýa bagyşlanýar. Bu ýerde adamyň uçmaga bolan müňýyllyk ymtylyşy häzirki zaman awiasiýa işläp taýýarlamalary bilen utgaşar. Iň ýaş myhmanlar üçin bolsa ýörite interaktiw giňişlikler göz öňünde tutulyp, çagalar awiasiýa bilen oýun we bilim görnüşinde tanyşyp bilerler.
TEKNOFEST festiwalynyň maksatnamasynda oba hojalygy tehnologiýalaryna hem aýratyn üns berilýär. Myhmanlara emeli aňdan peýdalanýan oba hojalygy üçin awtonom ulgamlar, kompýuter görüş tehnologiýalary, sensorlar, agrodronlar, robotlaşdyrylan çözgütler, suw serişdelerini rejeli peýdalanmak üçin işläp taýýarlamalar we häzirki zaman azyk tehnologiýalary hödürlener.
Tehnologik bäsleşikler raketa tehnikasyndan, uçarmansyz ulgamlardan, awtonom ulaglardan we hemra tehnologiýalaryndan başlap, mikroelektronika, emeli aň we beýleki geljegi uly ugurlara çenli onlarça ugry öz içine alýar.
Emma TEKNOFEST baradaky geljekki gürrüňimiz diňe enjamar, işläp taýýarlamalar we sanlar hakynda bolmaz. ORIENT saýtynyň ýakyn wagtda taýýarlajak materiallarynda biz festiwalyň atmosferasyny ýetirmäge, okyjylary oňa gatnaşyjylar we myhmanlary bilen tanyşdyrmaga, iň gyzykly tehnologiýalar barada gürrüň bermäge we, elbetde, Şanlyurfanyň özüni hem-de Türkiýäniň günorta-gündogarynda ýolumyzda duşjak beýleki ýerleri görkezmäge çalşarys.
Biziň syýahatymyz eýýäm meşhur pissesi bilen tanalýan Gaziantep şäherindäki garaşylmadyk duralgadan, köne dost bilen mähirli duşuşykdan we geçmişiň hem-de şu günüň bu ülkede nähili berk baglanyşýandygyny ýene bir gezek ýatladan wakadan başlady.
Nurmyrat Ýylkybaýew
