Halk Maslahatynyň mejlisinde Türkmenistanyň ösüş ugurlary kesgitlenildi
23-nji sentýabrda Aşgabat şäherindäki Maslahat köşgünde türkmen halkynyň Milli Lideri, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlyklyk etmeginde ýurduň halk häkimiýetiniň iň ýokary wekilçilikli edarasy — Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň nobatdaky mejlisi geçirildi. Döwlet häkimiýetiniň ähli şahalarynyň ýolbaşçylaryny, diplomatlary, hormatly ýaşululary, jemgyýetçilik guramalarynyň, ýaşlaryň we sebitleriň wekillerini birleşdiren umumymilli forumyň işiniň esasy maksady geçen ýoluň jemlerini jemlemek, şeýle hem ykdysady, durmuş we daşary syýasy wezipelere maksatnamalaýyn nukdaýnazardan garamak boldy.
Mejlisi açyp, türkmen halkynyň Milli Lideri Gurbanguly Berdimuhamedow ýetip gelýän Garaşsyzlygyň 35 ýyllyk baýramynyň aýratyn taryhy ähmiýetini nygtady. Garaşsyzlyk ýyllary döwletlilik institutlarynyň kämilligini, berk konstitusion gurluşyň, dolandyryşyň netijeliliginiň we esasyny parahatçylyk söýüjilik, hoşniýetli goňşuçylyk hem-de deňhukukly dialog ýörelgeleri düzýän abraýly daşary syýasy nusganyň kemala gelendigini görkezdi.
Türkmenistanyň halkara başlangyçlarynyň strategik ugry hökmünde Birleşen Milletler Guramasy bilen köptaraply hyzmatdaşlyk yzygiderli çykyş edýär. Bu hyzmatdaşlyk üç gezek ykrar edilen hemişelik Bitaraplyk derejesi we BMG-niň Merkezi Aziýa üçin öňüni alyş diplomatiýasy boýunça sebit merkeziniň üstünlikli işi bilen berkidilýär. 2030-njy ýyla çenli Durnukly ösüş maksatlarynyň gün tertibiniň wezipeleriniň milli maksatnamalara ornaşdyrylmagy Türkmenistany dünýäniň howa boýunça gün tertibiniň, ekologik we ynsanperwer başlangyçlarynyň işjeň gatnaşyjysyna öwürdi.
Halk Maslahatynyň Başlygy ykdysadyýetiň giň gerimli senagatlaşdyrylmagynyň netijelerine aýratyn ünsi çekdi. Bu ýagdaý ýurduň ykdysady keşbini düýpli özgertdi. Türkmenistanda elektroenergetikany, himiýa senagatyny, gurluşyk senagatyny, metallurgiýany, dokma we derman senagaty pudaklaryny öz içine alýan köp pudakly gurluş kemala geldi. Ahalda, Maryda we Garabogazda gazhimiýa we karbamid toplumlaryndan başlap, sement we metallurgiýa iri kärhanalaryna çenli uly önümçilikleriň işe girizilmegi importyň ornuny tutmak boýunça strategik meseläni çözmäge we eksport kuwwatyny has-da artdyrmaga mümkinçilik berdi.
Energetika we nebitgaz pudagynda täsin «Galkynyş» gaz känini özleşdirmek boýunça yzygiderli işler dowam etdirilýär. Bu ýerde ýylda goşmaça 10 milliard kub metr harytlyk gazy gaýtadan işleýän desgalaryň gurulmagyny göz öňünde tutýan özleşdirmegiň dördünji tapgyryna badalga berildi. Şol bir wagtyň özünde tutuş sebitiň durnuklylygyna we abadançylygyna goşant goşmagy maksat edinýän Türkmenistan–Owganystan–Pakistan–Hindistan transmilli gaz geçirijisiniň gurluşygy dowam etdirilýär.
Häzirki zaman ykdysady prosesleriniň hereketlendiriji güýji hususy pudak bolup durýar. Öz işiniň ýyllarynyň dowamynda Senagatçylar we telekeçiler birleşmesi 30 müňe golaý agzany birleşdirdi. Olaryň tagallalary bilen 1,5 müňden gowrak senagat we oba hojalyk kärhanasy döredildi. Şol bir wagtyň özünde ýurt ýokary tehnologiýaly pudaklara tarap hil taýdan täze ädim ädýär — milli elektron senagaty kemala gelýär, şäher hojalygynda we infrastruktura ulgamynda innowasion çemeleşmeler ornaşdyrylýar.
Bu konsepsiýasynyň aýdyň beýany hökmünde ilkinji «akylly» şäher — Arkadag şäheri çykyş edýär. Häzirki wagtda bu ýerde gaýtadan dikeldilýän energiýa çeşmeleri babatda synag taslamalary durmuşa geçirilýär, ikinji tapgyryň desgalary, lukmançylyk we senagat toplumlary gurulýar. Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy şäheriň gurluşygynyň ikinji tapgyrynyň açylyş dabarasynyň 2027-nji ýylyň möhüm wakalarynyň biri boljakdygyny belledi.
Adam we ösüp gelýän nesil baradaky alada ösüşiň ynsanperwer ugurlarynyň özenini düzýär. Halk Maslahatynyň Başlygy ýaşlar barada döwlet syýasatynyň 2031-nji ýyla çenli Döwlet maksatnamasynyň kabul edilmeginiň, bilim ulgamyny ösdürmegiň milli institutynyň döredilmeginiň, şeýle hem Gurbanguly Berdimuhamedow adyndaky Howandarlyga mätäç çagalara hemaýat bermek boýunça haýyr-sahawat gaznasynyň giň gerimli işleriniň dowam etdirilmeginiň möhümdigini belledi.
Milli özboluşlylygyň we halkara derejesindäki buýsanjyň möhüm bölegi bolup ahalteke atçylygy galýar. Şu ýylyň sentýabrynda Niderlandlar Patyşalygynda ahalteke atlarynyň arasynda geçirilen atly sport we gözellik bäsleşiginiň dünýä çempionaty uly üstünlik bilen geçirildi. Garaşsyzlyk baýramynyň öňisyrasynda bolsa ýurdumyzda Türkmenistanyň Prezidentiniň 1200 orunlyk Ahalteke atçylyk toplumyny dabaraly ýagdaýda açyp ulanmaga beriler.
Umumymilli forumyň dowamynda Türkmenistanyň Prezidenti Serdar Berdimuhamedow hem mejlise gatnaşyjylaryň öňünde çykyş edip, esasy makroykdysady ugurlary we ýerine ýetiriji häkimiýetiň öňünde durýan amaly wezipeleri kesgitledi. Döwlet Baştutany jemi içerki önümiň ösüşiniň durnukly ýokary depginini belläp, ýylyň jemleri boýunça bu görkezijiniň 6,3 göterim derejesinde bolmagyna garaşylýandygyny aýtdy.
Ykdysady ösüş maýa goýum işjeňligini artdyrmaga mümkinçilik berýär: ýylyň ahyryna çenli özleşdirilen maýa goýumlarynyň möçberi 41 milliard 200 million manatdan geçer. Şunda býujetiň serişdeleriniň esasy bölegi önümçilik we durmuş maksatly desgalaryň gurluşygyna gönükdirilýär. Zähmet bazarynyň ösdürilmegi we täze kärhanalaryň işe girizilmegi ýylyň ahyryna çenli 5,3 müňden gowrak täze iş ornunyň döredilmegini üpjün eder. Pudaklaýyn gün tertibi barada belläp, Prezident Serdar Berdimuhamedow iri senagat we infrastruktura desgalarynyň ençemesiniň işe giriziljekdigini aýtdy. Ýangyç-energetika toplumynda esasy taslamalar hökmünde Türkmenbaşydaky nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumynyň, Seýdiniň nebiti gaýtadan işleýän zawodynyň infrastrukturasyny ösdürmek we «Galkynyş» gaz känini özleşdirmegiň dördünji tapgyryny durmuşa geçirilmegi görkezildi.
Gurluşyk senagatynda we himiýa pudagynda Köýtendag etrabynda gurluşyk garyndylaryny öndürýän kärhanany, himiýa senagatynyň işgärleri Guwlymaýak şäherçesinde ýaşaýyş jaýlar ulanmaga bermek boýunça işler alnyp barylýar. Balkan, Lebap we Daşoguz welaýatlarynda karbamid we mineral dökünleri öndürýän kuwwatlyklary döretmek, «Balkanabat» ýod zawodynda we «Guwlyduz» kärhanasynda täze önümçilik önümhanalary gurmak meýilleşdirilýär. Energetika kuwwaty Gyzylarbat etrabynda döwrebap köpugurly Gün we ýel elektrik stansiýasynyň we Türkmenbaşyda utgaşykly dolanyşykda işleýän elektrik stansiýasynyň hasabyna artdyrylar.
Ulag-logistika ulgamynda hem giň gerimli işler durmuşa geçirilýär. Ýokary tizlikli awtomobil ýolunyň Mary–Türkmenabat bölegi ulanmaga berildi, Türkmenbaşy — Garabogaz — Gazagystan serhedi awtomobil ýolunyň gurluşygy ýokary depginde alnyp barylýar, Aşgabat — Daşoguz awtomobil ýolunyň durkuny täzelemek işine badalga berilmegi meýilleşdirilýär. Milli deňiz flotunyň üsti täze «Gadamly» atly gury ýük gämisi bilen ýetirildi. Gämi halkara ugurda gatnawlara çykdy. Bu çäreleri ulgamlaýyn esasda utgaşdyrmak maksady bilen «Türkmenistany senagat taýdan ösdürmegiň 2030 — 2045-nji ýyllar üçin Milli strategiýasy» işlenip taýýarlandy.
Obasenagat toplumynda we durmuş ulgamynda gazanylan üstünlikler we öňde goýlan meýilnamalar hem örän ähmiýetlidir. Şu ýyl ýurduň gallaçy daýhanlary 1,4 million tonnadan gowrak bugdaý hasyly ýygnap, Watan harmanyna tabşyrdylar. Pagtaçy daýhanlaryň tutanýerli zähmeti bilen Watan harmanyna 1 million 250 müň tonna «ak altynyň» tabşyrylmagy göz öňünde tutulýar. Şu ýyl 2 müň 100 tonnadan gowrak pile öndürildi. Daşoguzda pagta çigidini gaýtadan işleýän iri toplumyň düýbi tutulýar, oba hojalyk-senagat toplumynyň ylmy institutlarynyň täze barlag merkezi işe girizilýär.
Saglygy goraýyş ulgamynyň ösdürilmegi Aşgabadyň Halkara pediatriýa merkeziniň, Halkara onkologiýa ylmy-kliniki merkeziniň, Stomatologiýa merkeziniň, ««Arçman» şypahanasynyň goşmaça täze bejeriş merkeziniň binalar toplumynyň ýakyn wagtda açylmagy, şeýle hem welaýat we etrapara hassahanalarynyň hem-de 50 sany oba saglyk öýüniň gurluşygy bilen şöhlelenýär. Paýtagtyň medeni infrastrukturasynyň üsti 4 müň orunlyk köpugurly merkez bilen ýetiriler.
Güýz paslynyň daşary syýasy gün tertibinde «Awaza» milli syýahatçylyk zolagynda Merkezi Aziýa ýurtlarynyň we Azerbaýjan Respublikasynyň döwlet Baştutanlarynyň konsultatiw duşuşygyny, Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygynyň döwlet Baştutanlarynyň Geňeşiniň nobatdaky mejlisini geçirmek göz öňünde tutulýar. Halkara gün tertibiniň çäklerinde Parahatçylyk we bitaraplyk uniwersitetini döretmek hem-de «Halkara hukugy we Türkmenistanyň Bitaraplygy» milli Konsepsiýasyny kabul etmek baradaky başlangyçlar bellenildi.
Halk Maslahatynyň mejlisiniň jemleri boýunça Prezident Serdar Berdimuhamedow birnäçe resminama gol çekdi. Olaryň hatarynda «Türkmenistany senagat taýdan ösdürmegiň 2030 — 2045-nji ýyllar üçin Milli strategiýasy», «Türkmenistanda ýaşlar barada döwlet syýasatynyň 2031-nji ýyla çenli Döwlet maksatnamasy», «Halkara hukugy we Türkmenistanyň Bitaraplygy» atly milli konsepsiýasy, «Türkmenistanda ahalteke bedew atlarynyň döwlet goragy hakynda» Türkmenistanyň Kanuny, Garaşsyzlygyň 35 ýyllygyny baýram etmek hakynda Perman we beýleki resminamalar bar.
Forumyň ahyrynda döwlet sylaglaryny gowşurmak dabarasy boldy: Türkmenistanyň Prezidenti «Türkmenistanyň Hormatly il ýaşulusy» diýen ada mynasyp bolan ýaşululara hem-de ýaşlary watançylyk ruhunda terbiýeländikleri, şeýle hem dürli ulgamlarda çeken asylly zähmeti üçin «Zenan kalby» ordenine mynasyp bolanlara sylaglary dabaraly ýagdaýda gowşurdy.
