Söwda paçlarynyň netijesinde ABŞ-a garaşlylygy azaltmak üçin kanadaly öndürijiler täze bazarlary we pudaklary gözleýärler
Söwda uruşlary olary başlaýan taraplara seýrek ýagdaýda peýda getirýär. Basyş guraly hökmünde göz öňünde tutulan paçlar köplenç olary başlanlarynyň özlerine garşy öwrülip, onlarça ýyllaryň dowamynda döredilen üpjünçilik zynjyrlaryny bozýar. Şol bir wagtyň özünde bolsa, olar kompaniýalary diwersifikasiýalaşmaga, täze hyzmatdaşlary we bazarlary gözlemäge itergi berip, ykdysadyýeti daşarky sarsgynlara has durnukly edýär.
Kanadaly öndürijiler dürli pudaklarda we täze bazarlarda işewürlik üçin täze mümkinçilikleri gözleýärler. Olar ABŞ tarapyndan edilýän basyşyň täsirini başdan geçirýärler, sebäbi ABŞ olary daşary ýurtly müşderilere köp ýyllap dowam eden garaşlylygyny azaltmaga mejbur edýär. Demirgazyk Amerikadaky iki goňşy ýurduň arasyndaky söwda dartgynlygy soňky hepdelerde güýçlendi. Munuň sebäbi ABŞ-nyň 22-nji awgustda güýje giren karara laýyklykda, takmynan 20 milliard dollarlyk kanadaly harytlara 50 göterimlik gümrük paçlaryny girizmegidir. Kanada hem öz gezeginde amerikan importynyň deň bahasyna şeýle paçlar bilen jogap berdi.
Käbir kanadaly bilermenleriň aýtmagyna görä, ABŞ tarapyndan girizilen paçlar ahyrky netijede amerikan kärhanalaryna-da, sarp edijilere-de ýaramaz täsir edip biler. Şeýle hem olar kanadaly kärhanalaryň häzirki çökgünligi ýeňip geçmek üçin amatly ýagdaýda bolup biljekdigini belleýärler. Takyk metal işläp bejermek pudagynyň söwda guramasy bolan Kanadanyň Gural we mehaniki işläp bejeriş assosiasiýasynyň prezidenti Luis Ýan ABŞ kompaniýalarynda ýokary tehnologiýaly gurallaryň we takyk işläp bejermegiň içerki önümçiligini çalt giňeltmek üçin zerur bolan hünärli tehniki işgärleriň ýetmezçilik edýändigini aýtdy. Şonuň netijesinde, paçlara garamazdan, amerikan alyjylary kanadaly üpjün edijilere garaşly bolmagynda galýarlar.
Ol: «Amerikalylar henizem press-formalary satyn almak üçin bu ýere gelýärler, sebäbi olaryň başga çäresi ýok. Olar diňe beýleki ýurtlarda — Kanadada we Meksikada — öndürilýän ähli zady alyp, ertir ABŞ-a getirip, hemme zadyň ABŞ-da öndüriljekdigini çaklaýarlar. Ýöne bu beýle däl» diýip aýtdy.
Windzor uniwersitetiniň maşyn gurluşygy, awtoulag senagaty we materialşynaslyk boýunça professory Piter Fraýz iki ýurduň awtoulag senagatynyň şeýle bir berk baglanyşyklydygyny, serhediň bir tarapyndaky önümçiligiň togtadylmagynyň beýleki tarapdaky işe-de täsir edip biljekdigini aýtdy.
Ol: «Mysal üçin, Windzor şäherinde “Stellantis Windsor” gurnama zawodymyz bar. Şonuň üçin olar ol ýerde miniwenleriň önümçiligini bes etseler, önümçiligi ABŞ-a geçirip bilýänçäler, Amerikanyň Birleşen Ştatlaryndaky hereketlendirijileriň we transmissiýalaryň önümçiligini hem bes ederler. Elbetde, muny edip bilerler, ýöne bu birnäçe aýyň içinde amala aşmaz. Muňa birnäçe ýyl gerek bolar. Bu bolsa milliardlarça, hatda trillionlarça dollar çykdajy talap eder» diýip aýtdy.
Ýan kanadaly öndürijileriň orta we uzak möhletleýin geljekde ABŞ-a bolan garaşlylygyny azaltmaga çalyşýandygyny, paçlaryň täsirine garşy durmak üçin hökümetiň goldawy bilen strategik özgertmeleri işjeň amala aşyrýandygyny we beýleki möhüm pudaklara giňelýändigini belledi.
Ol: «Önümlerini adatça amerikan kompaniýalaryna satandyklary sebäpli emele gelen ýetmezçiligiň öwezini dolmak üçin kanadaly kompaniýalar indi goranyş, atom energetikasy, aerokosmos, dag-magdan senagaty, sarp ediş harytlarynyň önümçiligi we oba hojalygy ýaly pudaklarda iş alyp barýarlar, şeýle hem täze bazarlary gözleýärler. Bu hakykatdan-da Kanadanyň önümçilik binýadyna kömek edýär. Şonuň üçin, ähtimal, bu ýagdaý bäş ýyldan on ýyla çenli dowam eder» diýip aýtdy.
Kanadanyň premýer-ministri Mark Karni nyrh basyşlary bilen ýüzbe-ýüz bolanda berk durjakdygyny, Kanadanyň öz işgärlerini we kärhanalaryny goramak üçin elinden gelen ähli tagallany etjekdigini aýtdy. Ýan häzirki söwda dartgynlygy şertlerinde ýönekeý kanadalylaryň arasynda-da boýun egmezlik ruhunyň agdyklyk edýändigini belledi.
Ol sözüniň üstüni ýetirip: «Häzir ortaça kanadaly sarp ediji indiki satyn aljak zadyna seredende, “Bu önüm nirede öndürildi?” diýip soramak isleýär. Eger ol ABŞ-da öndürilen bolsa, ony almak islänok» diýip aýtdy.
CCTV+-yň habar bermegine görä, ABŞ-nyň söwda paçlary kanadaly öndürijileri bazarlary we pudaklary işjeň diwersifikasiýalaşmaga iterýär. Demirgazyk Amerikanyň ykdysadyýetleriniň özara garaşlylygy şertlerinde şeýle strategiýa wagt we maýa goýumlary talap edýär. Şeýle-de bolsa, eýýäm häzir kanadaly işewürleriň günorta goňşusyna bolan garaşlylygyny azaltmagyň ýollaryny gözleýändigi aýdyň görünýär.
