Si Szinpin BRICS ýurtlaryny hyzmatdaşlygyň üçünji «altyn onýyllygyny» bilelikde açmaga çagyrdy

Dünýä düýpli özgerişlikleri başdan geçirýär. Global Günortanyň ýurtlarynyň täsiriniň artýan şertlerinde agzybirlik, özara hormat we çözgütleri bilelikde gözlemek barha möhüm ähmiýete eýe bolýar. Iki onýyllygyň dowamynda BRICS birnäçe döwletiň özara gatnaşyk mehanizminden ösüp, ösüp barýan bazarlaryň we ösýän ýurtlaryň hyzmatdaşlygy üçin giň gerimli platforma öwrülip, has adalatly we deňhukukly halkara tertibi üçin täze mümkinçilikleri döredýär.

Şenbe güni Nýu-Deli şäherinde geçirilen BRICS-iň 18-nji sammitiniň birinji mejlisinde çykyş eden Hytaý Halk Respublikasynyň Başlygy Si Szinpin BRICS hyzmatdaşlyk mehanizminiň dünýäde ösüp barýan bazarlaryň we ösýän ýurtlaryň arasyndaky hyzmatdaşlyk üçin iň täsirli platforma öwrülendigini aýtdy.

Si Szinpin şu ýyl BRICS-iň hyzmatdaşlygynyň başlananyna 20 ýyl dolýandygyny belledi. Soňky iki onýyllygyň dowamynda bu mehanizm ösmegini we giňelmegini dowam etdirip, öz ýaşaýyş güýjüni we dinamizmini görkezdi.

Onuň aýtmagyna görä, bu 20 ýyl özbaşdaklyga we öz-özüňi kämilleşdirmäge çalyşmagyň döwri boldy. BRICS ýurtlary milli şertlerine laýyk gelýän ösüş ýollaryny işjeň gözlediler we ösüp barýan bazarlaryň hem-de ösýän ýurtlaryň agzybirlik arkaly ösüş gazanyp biljekdigini görkezdiler.

Şeýle hem bu döwür kynçylyklarda we amatly şertlerde bilelikde hereket edilen 20 ýyl boldy. BRICS ýurtlary global maliýe çökgünliginden we COVID-19 pandemiýasyndan başlap, howanyň üýtgemegine çenli dürli kynçylyklara bilelikde jogap berdiler. Şol bir wagtyň özünde topar Global Günortanyň ýurtlarynyň umumy bähbitlerini yzygiderli gorap, dünýäde durnuklylygyň we oňyn ösüşiň üpjün edilmegine ýardam etdi.

Si Szinpin BRICS-iň gazananlaryna ýokary baha berip, toparyň taryhy taýdan giňelendigini, köp derejeli we hemmetaraplaýyn hyzmatdaşlyk gurluşynyň döredilendigini hem-de ýokary hilli ösüşiň täze tapgyryna geçilendigini belledi.

Ol dünýäniň bir asyrda görülmedik depgin bilen çalt özgerişlikleri başdan geçirýändigini, Global Günortanyň ýurtlarynyň bolsa çalt depginde kuwwatlanýandygyny nygtady. Köp polýarly dünýä tarap tendensiýa barha aýdyň görünýär, şol bir wagtyň özünde birtaraplylyk we güýç syýasaty güýçlenip, köptaraplylyga we halkara tertibine basyş edýär.

Si Szinpin BRICS ýurtlaryny taryhyň dogry tarapynda berk durmaga, öz döwrüniň öňdebaryjylary bolmaga, has adalatly we deňhukukly halkara tertibiniň kemala gelmegine ýardam etmäge hem-de adamzadyň umumy ykbally jemgyýetini bilelikde gurmaga çagyrdy.

Ol esasy ugurlaryň biri hökmünde innowasiýalara esaslanýan ösüşi görkezdi. Hytaý Halk Respublikasynyň Başlygy emeli aň ulgamyndaky hyzmatdaşlygy pugtalandyrmaga, açyk programma üpjünçiliginiň işlenip taýýarlanylmagyny goldamaga, maglumat alyş-çalşygyny giňeltmäge we amaly hyzmatdaşlygy täze derejelere hem-de täze ugurlara çykarmaga çagyrdy.

Şeýle hem ol BRICS ýurtlaryny emeli aň ulgamyndaky halkara hyzmatdaşlyga işjeň gatnaşmaga çagyrdy. Si Szinpiniň aýtmagyna görä, Hytaý BRICS ýurtlarynyň arasynda emeli aňyň kömegi bilen täze senagatlaşmagy ilerletmek boýunça başlangyç hödürledi we ähli taraplar bilen tehnologiýalary öwrenmek, işläp taýýarlamak we ulanmak, şeýle hem senagat we logistika zynjyrlaryndaky hyzmatdaşlygy çuňlaşdyrmak boýunça hyzmatdaşlyga taýýardyr.

Çykyşda parahatçylyk we howpsuzlyk meselelerine hem möhüm orun berildi. Si Szinpin BRICS ýurtlaryny umumy, hemmetaraplaýyn, hyzmatdaşlyga esaslanýan we durnukly howpsuzlyk düşünjesine eýermäge, sowuk uruş mentalitetine we bloklaýyn gapma-garşylyga garşy durmaga, döwletleriň özygtyýarlylygyna hormat goýmaga we olaryň içerki işlerine goşulmazlyga çagyrdy.

Si Szinpin Hytaýyň Ýakyn Gündogarda parahatçylygy we asudalygy ýola goýmakda konstruktiw orun eýelemek üçin BRICS-iň beýleki agzalary bilen hyzmatdaşlyga taýýardygyny aýtdy.

Ol BRICS ýurtlaryny siwilizasiýalaryň özara öwrenişmegine ýardam bermäge, adamzadyň umumy gymmatlyklaryny goramaga, medeni we ynsanperwer alyş-çalyşlary pugtalandyrmaga hem-de sazlaşykly ýaşaýşy ösdürmäge çagyrdy. Onuň aýtmagyna görä, medeniýet, syýahatçylyk we bilim ulgamlaryndaky hyzmatdaşlyga, şeýle hem ýaşlaryň arasynda alyş-çalyşlara aýratyn üns berilmelidir.

Global dolandyryş ulgamyny özgertmek barada aýtmak bilen, Si Szinpin BRICS-i halkara gatnaşyklarynyň demokratlaşmagyna, has adalatly we deňhukukly global dolandyryş ulgamynyň kemala gelmegine hem-de Birleşen Milletler Guramasynyň abraýynyň pugtalandyrylmagyna ýardam etmäge çagyrdy.

Ol merkezi orny Bütindünýä Söwda Guramasy eýeleýän köptaraplaýyn söwda ulgamyny goldamaga, proteksionizmiň ähli görnüşlerini ret etmäge we kibergiňişlik, kosmos hem-de çuň deňiz barlaglary ýaly täze ugurlardaky hyzmatdaşlygy güýçlendirmäge çagyrdy. Onuň aýtmagyna görä, Global Günortanyň ýurtlarynyň sesini hem güýçlendirmek zerurdyr.

Hindistanyň premýer-ministri Narendra Modiniň ýolbaşçylygynda geçirilen mejlise Russiýanyň prezidenti Wladimir Putin, Günorta Afrika Respublikasynyň prezidenti Siril Ramafosa, Eýranyň prezidenti Masud Pezeşkian, Müsüriň prezidenti Abdel Fattah as-Sisi, Indoneziýanyň prezidenti Prabowo Subianto, Efiopiýanyň premýer-ministri Abiy Ahmed, Abu-Dabiniň mirasdüşer şazadasy şeýh Haled bin Mohammed bin Zaýed Al Nahaýýan, şeýle hem Braziliýanyň daşary işler ministri Mauro Wiýeýra gatnaşdy.

Sammite gatnaşyjylar soňky 20 ýylyň dowamynda BRICS-iň gazananlaryna ýokary baha berip, mehanizmiň giň wekilçilik mümkinçiligini hem-de uly kuwwatyny bellediler. Geosyýasy gapma-garşylyklaryň ýitileşýän we birtaraplaýyn hereketleriň güýçlenýän şertlerinde BRICS ýurtlary Global Günortanyň bähbitlerini goramaga, köptaraplylygy, BMG-niň merkezi ornuny, döwletleriň özygtyýarly deňligini, halkara hukugyny we erkin söwdany goldamaga taýýardyklaryny mälim etdiler.

Liderler dürli ugurlardaky hyzmatdaşlygy çuňlaşdyrmaga, ykdysady durnuklylygy ýokarlandyrmaga, has adalatly we ähli taraplary öz içine alýan halkara tertibiniň kemala gelmegine ýardam etmäge hem-de howpsuz we gülläp ösýän köp polýarly dünýäni gurmaga çagyrdylar. Şeýle hem olar Hytaýyň BRICS-i ösdürmekde we giňeltmekde goşan goşandyna ýokary baha berip, geljek ýyl onuň başlyklyk etmegini goldadylar.

Sammitiň jemleri boýunça liderler bilelikdäki Jarnamany kabul etdiler. Çäräniň çäklerinde olar BRICS-iň 20 ýyllygyna bagyşlanan fotosergä hem baryp gördüler, bilelikde agaç nahallaryny oturtdylar we köpçülikleýin surata düşdüler.

Si Szinpin Hytaýyň nobatlaýyn başlyklygyň çäklerinde geljek ýyl BRICS-iň 19-njy sammitini kabul etjekdigini aýtdy. CCTV+ habar berşi ýaly, Hytaý ähli taraplar bilen ylalaşygy gazanmak, has gowy geljegi döretmek we BRICS-iň üçünji «altyn onýyllygyna» gadam basmak, gülläp ösüşiň we ösüşiň täze mümkinçiliklerini bilelikde açmak üçin hyzmatdaşlyga taýýardyr.