TRASEKA we BMG-niň ÝYK Bakuda Hazarüsti geçelgesiniň sanlylaşdyrylmagy boýunça seminaryň netijelerini jemlediler
Baku şäherinde Hökümetara TRASEKA Komissiýasynyň (HKTK TRASEKA) Hemişelik sekretariatynyň merkezinde gibrid görnüşde “Multimodal sanly Hazarüsti geçelgesini ösdürmek: usulyýet we indiki ädimler” atly 22-nji halkara seminar geçirildi.
"AZERTAC" habarlar agentliginiň Azerbaýjanyň Sanly ösüş we ulag ministrligine salgylanyp habar bermegine görä, çäräni BMG-niň Ýewropa ykdysady komissiýasy (BMG ÝYK), HKTK TRASEKA-nyň Hemişelik sekretariaty we ösüş boýunça hyzmatdaşlar bilen bilelikde gurady.
Seminara TIRASEKA we SPEKA sebitleriniň ýurtlarynyň degişli döwlet edaralarynyň ýolbaşçylary we esasy hünärmenleri, Ýewropa Komissiýasynyň, Bütindünýä bankynyň, GIZ-iň, Halkara söwda merkeziniň (ITC) wekilleri, şeýle hem işewürler jemgyýetiniň wekilleri gatnaşdylar.
Çäräniň açylyşynda Hökümetara TRASEKA Komissiýasynyň Baş sekretary Žasurbek Çoriýew, Ýewropa Bileleşiginiň Azerbaýjandaky ilçisi Mariýana Kuýunjiç hem-de Azerbaýjanyň sanly ösüş we ulag ministriniň geňeşçisi Ilham Namazow çykyş edip, gatnaşyjylara hoşallyk sözlerini aýtdylar.
Günüň esasy meselesi BMG-niň CEFACT standartlarynyň esasynda işlenip taýýarlanan Hazarüsti sanly geçelgesiniň usulyýet taslamasyna garamak we maglumatlary alyşmagyň öňdebaryjy tejribelerini ara alyp maslahatlaşmak boldy. Bilermenler demir ýol, deňiz, awtoulag we howa ulaglary arkaly gatnawlary sanlylaşdyrmak boýunça synag taslamalarynyň durmuşa geçiriliş ýagdaýyna aýratyn üns berdiler.
Hökümetara TRASEKA Komissiýasynyň Baş sekretary öz çykyşynda sanlylaşdyrmanyň indi aýratyn tehnologik ugur bolmakdan çykyp, halkara ugurlarynyň bäsdeşlige ukyplylygynyň hökmany şertine öwrülendigini nygtady. Ol e-CIM/SMGS başlangyçlaryndan we Hazar deňziniň portlarynyň arasynda maglumat alyş-çalşygyndan doly multimodal sanly geçelgäni iş ýüzünde giň gerimde ornaşdyrmaga geçilýändigini belledi.
«Esasy kynçylyklar elektron resminamalaryň özara ykrar edilmegini, administratiw amallaryň utgaşdyrylmagyny we BMG-niň CEFACT standartlarynyň esasynda sanly platformalaryň sazlaşygyny üpjün etmek bilen bagly bolup galýar» diýip, ol aýtdy.
Ýewropa Bileleşiginiň ilçisi Mariýana Kuýunjiç Günorta Kawkazyň we Merkezi Aziýanyň ählumumy özara baglanyşygy üpjün etmekde (Connectivity Agenda) hem-de durnukly üpjünçilik zynjyrlaryny diwersifikasiýalaşdyrmakda strategik ähmiýetini nygtady.
Ol ÝB-niň Global Gateway strategiýasynyň, Ýewropanyň TEN-T ulag ulgamyny ösdürmek boýunça tejribesiniň, şeýle hem «ÝB bilen Azerbaýjanyň arasynda özara baglanyşyk boýunça hyzmatdaşlyk» (EU–Azerbaijan Connectivity Partnership) başlangyjynyň möhüm ähmiýetini belledi.
Şeýle hem sebitde ulag, energetika we sanly ulgamlara maýa goýumlaryny çekmek mümkinçiligi bilen 2 milliard ýewro çenli maýa goýumlary herekete getirip biljek, möçberi 200 million ýewro çenli bolan täze «Connectivity for Peace» maýa goýum bukjasyna aýratyn üns berildi.
Üç tematiki sessiýanyň we bilermenleriň «tegelek stolunyň» netijeleri boýunça gatnaşyjylar ýükleri ugurdaş resminamalary sanly görnüşe geçirmek, kadalaşdyryjy-hukuk ulgamlaryny ýakynlaşdyrmak we maglumat alyş-çalşygynda kiberhowpsuzlygy üpjün etmek meselelerini ara alyp maslahatlaşdylar.
Seminar 2023-nji ýylyň noýabrynda SPEKA sammitinde ýurtlaryň liderleri tarapyndan tassyklanan Hazarüsti ugur boýunça multimodal maglumat alyş-çalşygyny sanlylaşdyrmak boýunça Ýol kartasynyň durmuşa geçirilmeginde nobatdaky amaly ädim boldy.
Bu başlangyç 2022-nji ýylda Bakuda geçirilen masahatyň hem-de 2023-nji ýyldaky SPEKA ministrler beýannamasynyň çözgütlerini ösdürýär we 2025–2026-njy ýyllarda Türkmenistanda, Bakuda we Astanada geçirilen sebitleýin seminarlar tapgyrynyň netijelerini jemleýär.
Çärä Azerbaýjanyň, Ermenistanyň, Bolgariýanyň, Gruziýanyň, Eýranyň, Gazagystanyň, Gyrgyzystanyň, Moldowanyň, Rumyniýanyň, Täjigistanyň, Türkmenistanyň, Türkiýäniň, Özbegistanyň we Ukrainanyň wekilleri gatnaşdylar.
