Niderlandlaryň Merkezi banky 86 tonna altyny Londona geçirdi
Niderlandlaryň Merkezi banky çarşenbe güni özüniň altyn ätiýaçlyklarynyň takmynan 86 tonnasynyň Nýu-Ýorkdan we Ottawadan Londona geçirilendigini habar berdi. Bu ädim altynyň geçirilip ýerleşdirilmegini has amatly etmek we krizis ýagdaýlaryna taýýarlygy güýçlendirmek maksadyna gönükdirilendir.
“De Nederlandsche Bank” (DNB) metbugat beýanatyna görä, altynyň geçirilmegi iki tapgyrda amala aşyryldy. Takmynan 59 tonna altyn Nýu-Ýork bazarynda satylyp, onuň ýerine Londonda şonça möçberde altyn satyn alyndy. 27 tonnadan gowrak altyn bolsa ABŞ-dan we Kanadadan fiziki taýdan Niderlandlaryň merkezi böleginde ýerleşýän Zeýst şäherine getirildi. Soňra şol möçberdäki, halkara bazar standartlaryna laýyk gelýän altyn Zeýstden Londona geçirildi. Netijede, Niderlandlaryň altyn ätiýaçlyklarynyň umumy möçberi üýtgemedi.
Ýewropa döwletiniň merkezi banky onlarça tonna altyny ummanyň aňyrsyndan başga ýere geçirende, bu diňe bir logistiki amal däldir — ol ynamdaky düýpli özgerişleriň alamatydyr. Onýyllyklaryň dowamynda altyn ätiýaçlyklarynyň bir bölegini ummanyň aňyrsynda saklap gelen Niderlandlar indi ony özlerine has ýakyn ýere geçirýärler.
Munuň sebäbi ykdysady netijelilik däl-de, eýsem geosyýasy aladadyr. ABŞ-nyň töleg amallaryny islendik pursatda çäklendirip biljek dünýäsinde altyn diňe bir aktiw bolmakdan çykyp, özygtyýarlylygyň guralyna öwrülýär. Käbir ýurtlar öz ätiýaçlyklaryna täzeden seredýän bolsa, Fransiýa ýaly beýleki ýurtlar altyn ätiýaçlyklaryny dolulygyna yzyna getirmek işini eýýäm tamamlady. Altynyň töweregindäki ümsüm rewolýusiýa barha güýçlenýär.
DNB-niň maglumatlaryna görä, 2025-nji ýylyň ahyrynda Niderlandlaryň 612,4 tonna altyny bolup, onuň esasy bölegi Zeýstde, Londonda, Nýu-Ýorkda we Ottawada saklanýardy. Geçirilen üýtgetmelerden soň Zeýstde saklanýan altynyň paýy 30,8 göterim derejesinde galdy. Şol bir wagtyň özünde Nýu-Ýorkda saklanýan altynyň paýy 31,3 göterimden 18,5 göterime çenli ep-esli azaldy, Ottawadaky paý hem 19,7 göterimden 18,5 göterime düşdi. Londondaky altynyň paýy bolsa 18,1 göterimden 32,1 göterime çenli ýokarlandy. Niderlandlaryň Merkezi bankynyň bellemegine görä, Angliýanyň Bankynda saklanýan altyn dünýäde iň aňsat söwdalaşylýan altyn hasaplanýar. Şonuň üçin krizis ýagdaýynda DNB üçin oňa elýeterlilik has amatly bolar.
Bu çözgüt Donald Trampyň gaýtadan Prezidentlige saýlanmagyndan soň transatlantik dartgynlylygyň artmagy bilen baglylykda DNB-niň barha güýçlenýän aladalaryny görkezýär. Merkezi bank mundan ozal ABŞ-nyň Niderlandlaryň töleg amallaryny aňsatlyk bilen bes edip biljekdigini duýduryp, ABŞ-a bolan garaşlylygy azaltmaga çagyrdy. Fransiýa hem şuňa meňzeş ugurdan gitdi. Fransuz merkezi banky aprel aýynda 1920-nji ýyllaryň ahyryndan bäri Nýu-Ýorkda saklanýan 129 tonna altynyň geçirilmeginiň tamamlanandygyny habar berdi.
2025-nji ýylyň iýulyndan 2026-njy ýylyň ýanwaryna çenli 26 tapgyrda geçirilen bu amalyň çäklerinde Nýu-Ýorkdaky altyn ätiýaçlyklary bazar bahalary boýunça satylyp, onuň ýerine Ýewropada şonça möçberde altyn satyn alyndy we Pariže daşaldy. Häzirki wagtda Fransiýanyň 2437 tonna möçberindäki ähli altyn ätiýaçlyklary ýurduň içinde saklanýar.
Altyn ätiýaçlyklarynyň ABŞ-dan Ýewropa geçirilmegi merkezi banklaryň arasynda görnükli ugra öwrüldi. Barha köp ýurt mümkin bolan sanksiýalar, aktiwleriň doňdurylmagy ýa-da syýasy durnuksyzlyk bilen bagly töwekgelçilikleri azaltmak maksady bilen altyn ätiýaçlyklaryny fiziki taýdan öz milli çäklerinde ýa-da has ygtybarly hukuk ulgamlarynda saklamaga çalyşýar. Dünýäniň altyn söwdasynyň iri merkezi hökmünde London ýokary likwidligi we ygtybarlylygy sebäpli altyny saklamak üçin ileri tutulýan ýer bolmagynda galýar. Niderlandlaryň we Fransiýanyň bu karary Ýewropada dollardan daşlaşmak we maliýe özygtyýarlylygyny berkitmek boýunça has giň möçberli tendensiýany görkezýär.
“CCTV+”-niň habar bermegine görä, Niderlandlaryň 86 tonna altynynyň ABŞ-dan we Kanadadan Londona geçirilmegi diňe bir buhgalterçilik ýazgysy däl-de, eýsem syýasy we geosyýasy ädimdir. Ýewropanyň merkezi banklary daşarky çäklendirmelerden öz aktiwlerini goramak maksady bilen ätiýaçlyklaryny saklamak strategiýalaryna barha köp täzeden seredýärler. Ýakyn ýyllarda beýleki ýurtlaryň hem bu görelde eýermegine we dünýäniň altyn ätiýaçlyklarynyň merkezleşdirilmedik görnüşde ýerleşdirilmegi işiniň çaltlaşmagyna garaşylýar.
