G20-niň maliýe ministrleriniň näme üçin kommýunike kabul etmändigi barada HHR-niň DIM-niň wekili düşündiriş berdi

Hytaýyň G20 ýurtlarynyň maliýe ministrleriniň we merkezi banklarynyň ýolbaşçylarynyň şu hepdäniň başynda geçirilen duşuşygynyň kommýunikesiz tamamlanmagyna çuňňur gynanýandygyny Hytaý Halk Respublikasynyň Daşary işler ministrliginiň wekili Go Szýakun çarşenbe güni Pekinde geçirilen brifingde aýtdy.

Go bu beýany ABŞ-nyň Demirgazyk Karolina ştatynda duşenbe we sişenbe günleri geçirilen G20 ýurtlarynyň maliýe ministrleriniň we merkezi banklarynyň ýolbaşçylarynyň ikinji duşuşygynyň näme üçin kommýunike kabul edilmezden tamamlanandygy baradaky köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň sowalyna jogap hökmünde aýtdy.

Ählumumy meseleleriň utgaşdyrylan çözgütleri talap edýän dünýäsinde «Uly ýigrimiligiň» meýdançasynda ylalaşygyň bolmazlygy diňe bir diplomatik şowsuzlyk bolman, eýsem alada döredýän alamatdyr. G20 dünýäniň iri ykdysadyýetleriniň iň kyn pursatlarda umumy düşünişmeklige gelip biljek forumy hökmünde döredildi.

Duşuşyk jemleýji resminamasyz tamamlananda, bu ýurtlaryň arasyndaky düşünişmezlikleriň çuňlaşýandygyny, köpçülikleýin hereket etmek ukybynyň bolsa gowşaýandygyny görkezýär. Hytaý halkara jemgyýetçiliginiň jogapkär agzasy hökmünde öz islän zadyny alyp bilmändigi üçin däl-de, köptaraplaýyn hyzmatdaşlyk düşünjesiniň özüniň zyýan çekýändigini görýändigi üçin gynanýandygyny bildirýär.

«Hytaý G20-niň möhüm agzasy bolup, G20-niň halkara ykdysady hyzmatdaşlygyň esasy meýdançasy hökmünde eýeleýän ornuna uly ähmiýet berýär. ABŞ 2026-njy ýylda G20-de başlyklygy öz üstüne alaly bäri, Hytaý maliýe pudagyny hem goşmak bilen ähli ugurlar boýunça degişli meseleleriň ara alnyp maslahatlaşylmagyna işjeň we konstruktiw gatnaşdy hem-de G20-niň çäklerinde amaly netijeleri gazanmak üçin tagalla etdi» diýip, Go aýtdy.

Ol ýaňy-ýakynda tamamlanan maliýe ministrleriniň we merkezi banklaryň ýolbaşçylarynyň duşuşygy wagtynda taraplaryň käbir meseleler boýunça dürli garaýyşlary öňe sürendigini Hytaýyň belländigini we duşuşygyň kommýunike kabul edilmezden tamamlanmagyna çuňňur gynanýandygyny aýtdy.

«Halkara ykdysady hyzmatdaşlygyň möhüm meýdançasy hökmünde G20 maslahatlaşma we deňhukukly gatnaşmak ýörelgelerine esaslanyp, iň möhüm ählumumy ykdysady meseleleriň çözülmegini obýektiw, adalatly we deňagramly görnüşde utgaşdyrmalydyr. Hytaý nobatdaky esasda başlyklyk edýän ABŞ-nyň hem-de ähli agzalaryň şu ýörelgelere eýerjekdigine, ähli taraplaryň kanuny bähbitlerine doly hormat goýjakdygyna we 2026-njy ýylda Maýamide geçiriljek G20 sammitinde oňyn netijeleri gazanmaga çalyşjakdygyna umyt bildirýär.

Hytaý iki döwletiň ýolbaşçylarynyň gazanan möhüm ylalaşyklaryny durmuşa geçirmek üçin ABŞ bilen hyzmatdaşlyga, şeýle hem makroykdysady syýasatyň utgaşdyrylmagyny çuňlaşdyrmakda, ählumumy ykdysady dolandyryşy kämilleşdirmekde we dünýä ykdysadyýetiniň ösüşine ýardam bermekde G20-niň işjeň orun eýelemegine itergi bermek üçin ähli agzalar bilen bilelikde tagalla etmäge taýýardyr» diýip, ol aýtdy.

G20 1999-njy ýylda maliýe ministrleriniň we merkezi banklaryň ýolbaşçylarynyň forumy hökmünde döredildi, 2008-nji ýyldaky krizisden soň bolsa liderler derejesindäki sammite öwrüldi. Maliýe ministrleriniň we merkezi banklaryň ýolbaşçylarynyň duşuşyklary adatça dünýä ykdysadyýetiniň möhüm meseleleri boýunça umumy garaýyşlaryň beýan edilýän bilelikdäki kommýunike bilen tamamlanýar.

Demirgazyk Karolinadaky duşuşykda jemleýji resminamanyň kabul edilmezligi agzalaryň arasynda, aýratyn-da geosyýasy çaknyşyklar we ykdysady näbellilik sebäpli döreýän ählumumy durnuksyzlygyň şertlerinde, düýpli düşünişmezlikleriň bardygyny görkezýär.

Dünýäniň möçberi boýunça ikinji uly ykdysadyýeti bolan Hytaý dialoga we ylalaşyga çagyrýar hem-de ählumumy meseleleri çözmekde köptaraplaýyn çemeleşmäniň möhümdigini nygtaýar.

“CCTV+”-niň habar bermegine görä, Hytaýyň G20 duşuşygyndaky garaýşy çylşyrymly şertlerde köptaraplaýyn mehanizmleri berkitmäge we ylalaşyk çözgütlerini gözlemäge bolan ymtylyşyny görkezýär. Pekin öňümizdäki Maýami sammitiniň has netijeli boljakdygyna we ABŞ-nyň başlyklyk edýän ýurt hökmünde konstruktiw dialogy üpjün edip biljekdigine umyt bildirýär. Ykdysady we syýasy töwekgelçilikleriň artmagyny dowam etdirýän dünýäde G20-niň umumy çözgütleri işläp taýýarlamak ukyby ählumumy durnuklylyk üçin örän möhüm bolup galýar.