Emeli aň tarapyndan döredilen ýalňyşlyk we astrofizigiň emeli aňa aşa ynam bildirmegi hakyndaky çyn ykrarnamasy
Iň görnükli alymlar hem emeli aňyň kömegi bilen işi çaltlaşdyrmak synanyşygyna boýun egýärler, emma algoritmleriň hakykaty gözlemek üçin däl-de, eýsem ynandyryjy ýalan illýuziýany döretmek üçin döredilendigini unutýarlar. NASA-nyň taslamalary boýunçy ylmy geňeşçi we konsultant bolup çykyş eden tanymal astrofizik we ylmy wagyz ediji Pol Satter «Nautilus» neşiri üçin ýazan makalasynda özüniň başyndan geçiren gynandyryjy tejribesi barada ak ýürekden gürrüň berdi. Ylmy açyşlara, tehnologik innowasiýalara we adamzadyň geljegine bagyşlanan tanymal amerikan «Futurism» bolsa bu makalany öz neşirinde beýan etdi.
Alym galaktikalaryň arasyndaky «boşluklary» ýüze çykarmak üçin algoritmi kämilleşdirýärdi. Kod ýazmagy çaltlaşdyrmak üçin ol EA-kömekçi bilen işjeň maslahatlaşmaga ýüz urdy. Täze algoritm on esse çalt işleýärdi, ägirt uly möçberdäki maglumatlary öz içine alýardy we kemsiz ýaly görünýärdi.
Emma kärdeşleriniň öňündäki tanyşdyrylyşyň 10-njy minudynda gatnaşyjylaryň biri ýalňyşlygy duýdy: EA maglumatlaryň iň soňky görkezijilerini işläp düzmekde «gallýusinasiýa» edipdir. Ýalňyşlyk inçejikdi, emma ähli matematik netijeleri doly bozýardy.
«Bu ýalňyşlyk ýa-da ýetmezçilik edýän çeşme däldi. Bu göze görünmeýärdi, ýöne düýpgöter nädogrydy. Muny bolsa men maňa ynanan adamlar bilen doly otagda paýlaşdym. EA programmirleme guraly, hakykatda ol diňe indiki sözi çaklaýjy çylşyrymly enjam bolsa-da, ähli zady düşünýän ýaly seslenýärdi» diýip, Satter boýun aldy.
Astrofizik häzirki EA şowhunyny alhimiýa — adamlaryň gapagy ýapyp, jada ynanan ylymdan öňki eýýamy bilen deňeşdirdi. Satter: «Häzir biz EA-nyň himiýadan öňki eýýamyndadyrys» diýip belledi. Ol şeýle hem neýrotorlaryň erkin gepleýşiniň akyl däldigini, eýsem «haçan-da bir wagtlar möjeklerden nahar garaşyp gözümize seredýän itleri çykaryşymyz ýaly, olarda özümiziň terbiýeläp ýetişdiren häsiýetimizdigini» nygtady. Alymyň esasy netijesi: berk elde barlag geçirmezden, hiç haçan EA-a ynanmaly däl.
Bu ýagdaýyň geň tarapy ahyrky netijede ýüze çykdy: «Futurism» neşiriniň redaktorlary Satteriň öz ykrarnamasyny «Pangram» tekst detektor tarapyndan barlanda, programma Satteriň makalasynyň 56%-iniň EA tarapyndan döredilendigini aýtdy.
Bu waka berk ýatlatma bolup durýar: eger dünýä derejeli atlary we ägirt uly bilim gorlary bolan alymlar hatda EA-nyň «jadysyna» boýun egip, ynanjaňlygyň duzagyna düşýän bolsalar, onda adaty adamlar neýrotorlaryň ynandyryjy ýalanlarynyň öňünde näderejede ejiz bolup galýarlar? «Waýb-tehnologiýalaryň» eýýamynda tankydy pikirlenmek goragyň ýeke-täk serişdesine öwrülýär.
