Kerolin Rodriges Birkett BMG-niň Baş sekretary wezipesine saýlawlarda öňe çykdy
Gaýananyň Birleşen Milletler Guramasynyň (BMG) ýanyndaky hemişelik wekili Kerolin Rodriges Birkett anna güni BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşi tarapyndan geçirilen BMG-niň indiki Baş sekretaryny saýlamak boýunça ikinji resmi däl deslapky ses berişlikde iň köp goldaw alan dalaşgär boldy.
Dünýä konfliktler, howa meseleleri we barha artýan deňsizlik bilen sarsdyrylýan döwürde BMG-niň täze Baş sekretaryny saýlamak diňe bir býurokratik amal däl-de, umumy kynçylyklaryň öňünde adamzady birleşdirip biljek lideri gözlemek işine öwrülýär. Howpsuzlyk Geňeşindäki her bir deslapky ses berişlik ähli halklaryň adyndan çykyş etmeli sesi saýlamaly pursada bizi has ýakynlaşdyrýar. Bu wezipe diňe diplomatik tejribäni däl, eýsem paýhasy, gaýduwsyzlygy we dünýä arenasynda sesleri seýrek eşidilýän adamlary diňlemek ukybyny hem talap edýär.
Ýapyk ses berişligiň netijelerinden habarly çeşmeleriň maglumatlaryna görä, Rodriges Birkett sekiz sany «umytlandyryjy» ses alyp, Kosta-Rikanyň wekili Rebeka Grinspandan öňe geçdi. «Deslapky ses berişligiň ikinji tapgyry geçirildi» diýip, awgust aýynyň dowamynda Howpsuzlyk Geňeşine gezekli-gezegine başlyklyk edýän Daniýanyň BMG-däki ilçisi Kristina Markus Lassen aýtdy. Gizlin ses berişlikden soň Lassen žurnalistlere: «Dalaşgärlere netijeler dalaşgärleri hödürlän agza döwletleriň degişli hemişelik wekilleriniň üsti bilen habar berler. Baş Assambleýanyň başlygy hem deslapky ses berişligiň tamamlanandygy barada habarly ediler» diýip mälim etdi.
Deslapky ses berişlikleriň dowamynda Howpsuzlyk Geňeşi BMG-niň indiki Baş sekretary wezipesine bellemek üçin Baş Assambleýa maslahat berjek dalaşgärini saýlaýar. Howpsuzlyk Geňeşiniň agzalygyna dalaşgärleriň goldaw derejesini kesgitlemek maksady bilen geçirilýän resmi däl ýapyk soragnamalar dalaşgärlere berilýän goldawy bahalandyrmak üçin geçirilýär. Olaryň netijeleri resmi taýdan çap edilmeýär. BMG-niň Tertipnamasynyň 97-nji maddasynda Baş sekretaryň Howpsuzlyk Geňeşiniň maslahaty esasynda Baş Assambleýa tarapyndan bellenýändigi aýdylýar.
Lassen anna güni geçirilen ses berişlik barada goşmaça maglumat bermedi. Şeýle-de bolsa, sekiz dalaşgäriň ählisiniň hem ses beriş býulletenine girizilendigi çaklanylýar. Häzirki wagtda bäsleşige gatnaşýan sekiz dalaşgär şulardan ybarat: Ekwadoryň öňki ministri we diplomaty Iwon A-Baki; Çiliniň öňki prezidenti we BMG-niň Adam hukuklary boýunça öňki Ýokary komissary Mişel Baçelet; BMG Baş Assambleýasynyň öňki başlygy, Ekwadoryň öňki daşary işler we goranmak ministri Mariýa Fernanda Espinosa; häzirki wagtda Halkara Atom Energiýasy Agentliginiň baş direktory argentinaly Rafael Grossi; Kosta-Rikanyň öňki wise-prezidenti we häzirki wagtda BMG-niň Söwda we ösüş boýunça konferensiýasynyň Baş sekretary Rebeka Grinspan; BMG-niň öňki Baş sekretarynyň orunbasary ugandaly Olara Otunnu; Gaýananyň BMG-niň ýanyndaky hemişelik wekili Kerolin Rodriges Birkett we Senegalyň öňki prezidenti Maki Sall.
BMG-niň Baş sekretaryny saýlamak prosesi adatça häzirki ýolbaşçynyň ygtyýarlyk möhleti tamamlanmagyna birnäçe aý galanda Howpsuzlyk Geňeşinde geçirilýän resmi däl soragnamalardan başlanýar. Bu ses berişlikler gizlin häsiýete eýe bolsa-da, güýçleriň ýerleşişi barada düşünje berýär we dalaşgärleriň sanyny azaltmaga kömek edýär. Iň köp «umytlandyryjy» ses alan we iň az «göwnüçökgünlik bildirýän» ses alan dalaşgäriň Geňeş tarapyndan hödürlenmek mümkinçiliginiň iň ýokarydygy hasaplanýar. BMG-niň häzirki Baş sekretary Antoniu Guterrişiň ygtyýarlyk möhleti 31-nji dekabrda tamamlanýar. Şu ýylyň saýlawlary dalaşgärleriň arasynda ilkinji gezek Latyn Amerikasyndan we Karib sebitinden bolan wekilleriň agdyklyk etmegi bilen tapawutlanýar. Bu ýagdaý geografik deňagramlylyga bolan islegi we Global Günortanyň sesiniň güýçlenýändigini görkezýär.
CCTV+-yň habar bermegine görä, Gaýananyň wekiliniň resmi däl ses berişligiň ikinji tapgyrynda öňe çykmagy BMG ulgamynda kiçi döwletleriň täsiriniň artýandygyny görkezýär. Şeýle-de bolsa, Howpsuzlyk Geňeşiniň Baş Assambleýa ýeke-täk dalaşgäri hödürlemezinden öň ýene-de resmi däl maslahatlaşmalar we, ähtimal, goşmaça tapgyrlar geçiriler. Dünýä halkara hyzmatdaşlygynyň we ählumumy durnuklylygyň geljeginiň köp babatda bagly bolan wezipesini kimiň eýelejekdigine garaşyp, uly gyzyklanma bilen syn edýär.
