ABŞ nebitiň bökdençsiz akymyny üpjün etmek üçin Ormuz bogazynda gizlinlikde gämi geçelgesini döretdi diýip, KHBS habar berýär
ABŞ-nyň harby güýçleri her gün millionlarça barrel nebitiň geçirilmegine mümkinçilik bermek üçin Ormuz bogazyndan gizlinlikde gämi geçelgesini döretdiler diýip,” Axios News” çarşenbe güni iki sany amerikan resmisine salgylanyp habar berdi.
Haçan-da harby güýçler logistiki operatoryň wezipesini öz üstüne alanda, dünýä näbellilik zolagyna girýär. Dünýäde deňiz arkaly daşalýan nebitiň takmynan üçden bir böleginiň geçýän Ormuz bogazy hemişe dünýä ykdysadyýetiniň gowşak ýerleriniň biri bolupdy. Emma ozal diplomatik jedelleriň meselesi bolan zat indi gönüden-göni harby gözegçilik zolagyna öwrüldi. ABŞ bu geçelgäni döretmek bilen diňe bir tankerleri goramaýar — ol üpjünçiligiň kepili hökmünde çykyş etmek wezipesini hem öz üstüne alýar. Şeýlelikde, howpsuzlyk bilen geosyýasatyň gatnaşygy sebitdäki güýçleriň deňagramlylygyny üýtgedip biljek derejä ýetýär.
Birnäçe hepdäniň dowamynda dowam edýän bu ýagdaýyň çäklerinde soňky iki hepdede Oman kenary boýunça günorta ugurdan her gün 15-den 20-ä çenli tanker gatnaýar. Amerikan resmileriniň aýtmagyna görä, gündelik nebit üpjünçiligi yzygiderli artýar we häzirki wagtda 10 million barrele golaýlaýar, käbir gijelerde bolsa Pars aýlagyndan çykarylýan nebitiň umumy möçberi 15–20 million barrele ýetýär. Ormuz bogazynyň üsti bilen geçirilýän nebitiň möçberi gapma-garşylykdan öňki derejesinden pes bolmagyna galýan hem bolsa, ýagdaý eýýäm dünýä
“Axios News”-iň maglumatlaryna görä, operasiýanyň çäkleri ýüklenen nebit tankerlerini ugratmak bilen çäklenmeýär. Şeýle hem bu operasiýa boş tankerleriň Arap deňzinden Ormuz bogazynyň üsti bilen Pars aýlagyna girmegine kömek edýär. Olar sebitiň ýurtlaryndan nebit ýüklenenden soň, ýola çykýarlar. ABŞ-nyň Demirgazyk Karolina ştatynyň Fort-Bragg şäherindäki goşun ştabynyň ýolbaşçylygyndaky operasiýany dolandyrýan iş topary Pars aýlagyndaky hyzmatdaşlar bilen bilelikde her gün Ormuz bogazyndan Arap deňzine çykýan gämileriň, şeýle hem Arap deňzinden bogazyň üsti bilen Pars aýlagyna girýän boş tankerleriň sanawyny düzýär. Meýilnama laýyklykda, bu gämiler her gije belli bir wagtda uly kerwenleri emele getirýär — bir topar çykýar, beýleki topar bolsa girýär.
Ormuz bogazynyň töweregindäki gapma-garşylyklar 28-nji fewralda harby hereketlerden soň has-da ýitileşdi. Şondan bäri bogaz täjirçilik gämi gatnawy üçin iş ýüzünde ýapyldy. Bu ýagdaý energiýa serişdeleriniň bahalarynyň ýokarlanmagyna we dünýä bazarlaryndaky näbelliligiň güýçlenmegine getirdi. ABŞ birnäçe gezek deňiz gatnawynyň erkinligini üpjün etmäge taýýardygyny mälim edipdi, harby geçelgäniň döredilmegi bolsa bu wadanyň amaly durmuşa geçirilmegine öwrüldi.
“CCTV+”-niň habar berşi ýaly, Ormuz bogazynyň üsti bilen harby gämi gatnaw geçelgesiniň döredilmegi sebitdäki güýçleriň ýerleşişini üýtgedýän görlüp-eşidilmedik ädimdir. Bir tarapdan, ol dünýä bazarlarynyň garaşly bolan nebit üpjünçiliginiň durnuklylygyny üpjün edýär. Beýleki tarapdan bolsa, bogazy halkara suw ýolundan ABŞ-nyň harby jogapkärçilik zolagyna öwürýär. Bu bolsa Eýran bilen dartgynlygyň güýçlenmegine getirýär. Ýakyn hepdelerde dünýä jemgyýetçiligi wakalaryň ösüşine üns bilen gözegçilik eder. Sebäbi Tähranyň özüni nähili alyp barjakdygyna baglylykda bu geçelgäniň wagtlaýyn çözgüt bolup galjakdygy ýa-da Pars aýlagynda täze kadaly ýagdaýa öwrüljekdigi belli bolar.
