ICBS 2026 Sinhua uniwersitetinde öňdebaryjy alymlary we talyplary bir ýere jemledi
15-nji awgustda dünýäniň dürli künjeklerinden gelen öňdebaryjy matematikler we fizikçiler Halkara fundamental ylymlary kongresiniň (ICBS 2026) çäklerinde Pekindäki abraýly Sinhua uniwersitetinde geçirilen «Sinhua güni» atly çärä gatnaşdylar. Bilermenler öňdebaryjy ylmy barlaglar baradaky garaýyşlaryny paýlaşdylar, emeli aňyň ylmy barlaglary nähili üýtgedýändigini ara alyp maslahatlaşdylar hem-de ýaş talyplar bilen fundamental ylymlarynyň geljegi barada pikir alyşdylar.
«Matematikanyň we fizikanyň öňdebaryjy ugurlary» atly forum dünýäniň tanymal alymlaryny ýaş talyplar bilen birleşdirdi. ICBS-iň prezidenti, Pekin matematiki ylymlar we amalyýetler institutynyň (BIMSA) direktory Şin-Tung Ýau şeýle belledi: «Adatça, biz ICBS-de bilimi möhüm ugurlaryň biri hökmünde kabul edýäris. Ösdürýän ugurlarymyzy dowam etdirmek üçin ýaşlara mätäç».
Fizika boýunça geçirilen panel söhbetdeşliginde Oksford uniwersitetiniň professory Subir Sarkar bölejikleriň astrofizikasy we kosmologiýa ýaly täze ugurdaky işleri barada gürrüň berdi. ICBS 2026-nyň fizika boýunça Dewid Gross medaly bilen sylaglanan, ABŞ-nyň Milli ylymlar akademiýasynyň agzasy Sýao-Gan Wen şeýle diýdi: «Meniň pikirimçe, köp barlaglar meseläni çözmäge däl-de, meseläni dogry goýmagyň özüne gönükdirilýär».
ICBS 2026-nyň fizika boýunça Samuel K.K. Ting medaly bilen sylaglanan, Hytaýyň Ylymlar akademiýasynyň agzasy Ifan Wan ýaşlara şeýle maslahat berdi: «Ýaşlar üçin hem, uly ýaşlylar üçin hem öňünden haýsy işiň nähili netije berjekdigini hasaplamak örän kyn. Eger-de bir tema size gyzykly görünýän bolsa, onda diňe işe başlaň».
ICBS 2026-nyň fizika boýunça Mariýa Kýuri medaly bilen sylaglanan, ABŞ-nyň Milli ylymlar akademiýasynyň agzasy Andrea J. Lýu emeli aňyň orny barada şeýle gürrüň berdi: «Biz emeli aňyň kömegi bilen emeli aňyň özüni kesgitledik. Mesele ony gural hökmünde nähili ulanmalydygymyzda. Biz emeli aňa ähli jikme-jikliklerini bilmegimiziň hökmany däl bolan işleri ynandyk. Şonuň üçin bu utgaşmadyr».
Matematika boýunça geçirilen panel maslahatlaşmasynda 2018-nji ýylyň Filds baýragynyň eýesi, Hytaýyň Ylymlar akademiýasynyň daşary ýurtly agzasy Kauçer Birkar şeýle belledi: «Emeli aň käbir ugurlarda örän gowy. Emma döredijilik, täze pikirler we içgin düşünmek barada aýdylanda, häzirki wagtda adam köp ugurlarda has öňde».
2022-nji ýyldaky Halkara matematikler kongresiniň (ICM) çagyrylan myhmany, Kaliforniýa uniwersitetiniň Berkli şäherindäki professory Riçard Bamler şeýle diýdi: «Mende emeli aňyň hakykatdan-da bizi biri-birimize has ýakynlaşdyryp biljekdigi baradaky pikir bar. Biz adamlar arasyndaky gatnaşyklara has köp üns bermeli».
2007-nji ýylda Fen Kan hasaplaýyş matematikasy boýunça baýragyň eýesi, Kaliforniýa uniwersitetiniň Irwaýn şäherindäki professory Hunkaý Çžao şeýle nygtady: «Matematikada, belki-de, kynçylyklary başdan geçirýän wagtyň iň köp zat öwrenilýär. Şonuň üçin kynçylygy ýeňip geçmek prosesine has köp baha bermeli».
ICBS 2026-nyň matematika boýunça Endrýu Uaýls medaly bilen sylaglanan, Amerikan sungat we ylymlar akademiýasynyň agzasy Şou-U Çžan şeýle belledi: «Meniň barlaglarym nukdaýnazaryndan, emeli aňyň kömegi bilen täze zatlary öňküsinden has çalt öwrenip bilýärin».
ICM 2026-nyň çagyrylan myhmany, Miçigan uniwersitetiniň professory Tomas Lam hem şeýle diýdi: «Emeli aňy ulananyňda, onuň kömegi bolmazdan hem wagt geçirmegi başarmak peýdalydyr».
Ylmy-populýar leksiýalaryň çäklerinde ICBS-iň prezidenti Şin-Tung Ýau şeýle belledi: «Ylym-bilim işleriniň ähmiýeti örän uludyr. Biz ýaş talyplara leksiýa okamak üçin öz ugurlaryny çuňňur bilýän, dünýä derejesindäki alymlary çagyrdyk. Olaryň üsti bilen ýaşlar bu ägirt uly dünýäde heniz çözülmegine garaşýan köp sanly möhüm meseleleriň bardygyna düşünip bilerler».
Leksiýalar bilen Ýewropa akademiýasynyň agzasy, Kleý matematika institutynyň prezidenti Martin Bridson, Ýewropa akademiýasynyň daşary ýurtly agzasy, Sinhua uniwersitetiniň kompýuter ylymlary we tehnologiýalary fakultetiniň professory Maosun Sun, Konfusiý muzeýiniň direktorynyň orunbasary Szinsýuan Ýan hem-de Microsoft Research-iň baş ylmy işgäri Bin Çžu hem çykyş etdiler.
Sinhua uniwersitetiniň Ýau matematika ylymlary merkeziniň tenure-track derejeli dosenti Maks Wensýan Sýuý ICBS 2026-nyň maksatnamasyna «Sinhua gününiň» girizilmeginiň ähmiýetini belledi.
Pekindäki 4-nji orta mekdebiň Beýhaý şäherçesiniň okuwçysy Szýunýan Çžen bolsa öz täsirlerini şeýle beýan etdi: «Bu akademiki maslahat, şonuň üçin köp sözler maňa düşnüksiz. Ýöne soň olary öwrenmäge çalşaryn we men hem alym ýa-da matematik bolmak isleýärin».
CCTV+-yň habar bermegine görä, ICBS 2026-nyň çäklerinde geçirilen «Sinhua güni» fundamental ylymlarynyň dürli nesilleri we ylmy ugurlary birleşdirýändiginiň aýdyň mysaly boldy. Abraýly alymlar bilen ylma ýaňy gadam basýan ýaşlaryň arasyndaky dialog ylymyň geljeginiň üzňe däl-de, eýsem pikirleriň janly alyş-çalşygy arkaly gurulýandygyny görkezýär. Emeli aň, fizikanyň we matematikanyň täze gözýetimleri — uly ýaşly alymlar öz tejribelerini aç-açan paýlaşyp, ýaşlar bolsa batyrgaý soraglar berýän mahalynda has ýakyn we düşnükli bolýar.
