Günorta Afrika Respubliasynda Günorta afrika ösüş jemgyýetiniň döwlet baştutanlarynyň 46-njy sammiti açyldy — esasy tema sebit integrasiýasy boldy
Duşenbe güni Durbanda Günorta Afrikanyň dürli döwletleriniň Baştutanlary ýygnanyp, ýurtlarynyň ösüşiniň umumy ugurlaryny ara alyp maslahatlaşdylar. Olar sebit integrasiýasyny has-da çuňlaşdyrmaga we senagatlaşmagy hem-de ykdysady ösüşi ilerletmek üçin has ýakyn hyzmatdaşlygy güýçlendirmäge çagyrdylar.
Uzak ýyllaryň dowamynda ykdysadyýetleri biri-birinden üzňe bolan yklym hökmünde kabul edilen Afrika häzirki wagtda agzybirlik barada barha köp gürrüň edýär. Kolonial geçmişden miras galan serhetler indi päsgelçilik däl-de, özara gatnaşyklary ýola goýmagyň nokatlaryna öwrülýär. On alty ýurduň liderleriniň bir stoluň başynda jemlenmegi umumy geljegiň aýry-aýry isleglerden has güýçlüdigini görkezýär. Integrasiýa diňe bir şygar bolman, eýsem yklymdaky millionlarça adamyň iş orunlaryna, bilime we erkin hereket etmäge mümkinçilik almagynyň esasy ýoludyr.
Şol gün Günorta Afrika Respublikasynyň kenarýaka şäheri bolan Durbanda Günorta Afrika ösüş jemgyýetiniň döwlet we hökümet Baştutanlarynyň 46-njy nobatdaky sammitiniň açylyşy boldy. Iki gün dowam edýän sammit «Adalatly parahatçylyk ugrunda infrastruktura, oba hojalygy we möhüm mineral senagatyny ösdürmegiň üsti bilen durnukly, deňagramly we ähli taraplaýyn senagatlaşma» diýen şygar astynda geçirilýär.
Günorta Afrika Respublikasynyň Prezidenti Siril Ramaposa çykyşynda agza döwletleriň Günorta Afrika ösüş jemgyýetiniň «Garaýyş 2050» maksatlaryna ýetmäge çalyşmalydygyny belledi. Bu maksatlar adamlaryň, harytlaryň we hyzmatlaryň erkin hereket etmegine serhetleriň päsgelçilik döretmeýän gülläp ösýän sebit jemgyýetini döretmäge gönükdirilendir.
Sebit boýunça bilermenler Günorta Afrika ösüş jemgyýetiniň liderleriniň diňe söz bilen çäklenmän, anyk çözgütleri hödürlemelidigini bellediler. Olaryň pikiriçe, munuň tersine ýagdaýda sebitdäki kynçylyklar has-da çylşyrymlaşyp biler. «Diňe “Günorta Afrikanyň garaýşyna düşünmeli, biz kyn ýagdaýda” diýmek ýeterlik däl. Bu dogry, emma anyk hereketler zerur.
Günorta Afrika bu gatnaşyklary dikeltmeli. Saglygy goraýyş ulgamynda näme etmelidigimiz, söwda babatda näme etmelidigimiz barada pikirlenmeli. Bular sebitleýin meselelerdir. Olary diňe Günorta Afrikanyň öz içinde çözmek mümkin däl» — diýip, Ýohannesburgdaky Witwatersrand uniwersitetiniň Afrika migrasiýasy we jemgyýeti merkeziniň uly ylmy işgäri Lauren Landau belledi.
1992-nji ýylda döredilen Günorta Afrika ösüş jemgyýetiniň Günorta Afrikanyň 16 döwletini birleşdirýär we umumy ilaty takmynan 350 million adama ýetýär. Gurama ykdysady ösüşe ýardam etmek, garyplyga garşy göreşmek we sebitde parahatçylygy berkitmek ýaly maksatlary öňünde goýýar. «Garaýyş 2050» 2021-nji ýylda kabul edilen uzak möhletleýin maksatnama bolup, bitewi ykdysady giňişligi döretmegi, kanunçylygy sazlaşdyrmagy we raýatlaryň erkin hereket etmegini göz öňünde tutýar.
Emma onuň durmuşa geçirilmegi häzirki wagtda infrastruktura çäklendirmelerinden başlap, agza döwletleriň arasyndaky syýasy düşünişmezliklere çenli köp sanly kynçylyk bilen ýüzbe-ýüz bolýar. Sammitiň dowamynda Siril Ramaposa Zimbabwe Respublikasynyň Prezidenti Emmerson Mnangagwadan Günorta Afrika ösüş jemgyýetiniň başlyklygyny kabul etdi.
“CCTV+”-niň habar berşi ýaly, başlyklygyň Günorta Afrika Respublikasyna geçmegi aýratyn ähmiýete eýedir. Sebäbi bu ýurt sebitiň iň uly ykdysadyýetine eýe bolup, integrasiýa işleriniň esasy hereketlendiriji güýjüne öwrülip biler. Emma bilermenleriň nygtaýşy ýaly, sammitlerde aýdylýan çykyşlar anyk taslamalara öwrülmelidir.
Munuň hataryna bilelikdäki ulag geçelgelerini döretmekden başlap, umumy saglygy goraýyş giňişligini kemala getirmäge çenli dürli başlangyçlar girýär. Öňümizdäki aýlar Afrika ösüş jemgyýetiniň uly möçberli meýilnamalary ýüzlerçe million afrikalynyň abadançylygyna täsir etjek hakyky özgertmelere öwrüp biljekdigini görkezer.
