Kanadada tokaý ýangynlary: müňlerçe adam ewakuasiýa edildi
Kanadanyň Britan Kolumbiýasy welaýatynyň ýaşaýjylary tokaý ýangynlary sebäpli geçirilýän köpçülikleýin ewakuasiýanyň çäginde öýlerini terk etmäge mejbur bolýarlar. Köp adamlar mal-garalaryny howpsuz ýere göçürmeli we ätiýaçlandyryşsyz öz öýlerini täzeden dikeltmeli bolýarlar. Tebigy betbagtçylyk adamlaryň elinden diňe öýlerini däl, eýsem eklenç çeşmelerini hem alanda, ätiýaçlandyryş goragy bolsa köplük üçin elýeterli bolmasa, betbagtçylygyň gerimini diňe ýanan tokaýlaryň gektarlary bilen ölçäp bolmaýar.
Kanadanyň Britan Kolumbiýasy welaýatynda ot diňe agaçlary däl, eýsem ýanandygyndan soň külüň içinde ýeke galan we ýitgileriniň öwezini dolmaga mümkinçiligi bolmadyk adamlaryň durmuşyny hem weýran edýär. Ýangyn söndüriji uçarlaryň daglaryň üstünde aýlanýan, ewakuasiýa merkezleriniň bolsa dolup-daşýan häzirki ýagdaýynda, on müňlerçe adam: «Hatda ätiýaçlandyryş polisiň hem ýok bolsa, hemme zady täzeden nädip başlamaly?» diýen soragy berýär.
8-nji awgustda welaýatda köp sanly tokaý ýangynlarynyň güýçlenmegi sebäpli adatdan daşary ýagdaý yglan edildi. Olaryň arasynda iň güýçli ýangynlaryň biri Sammerlendiň günbataryndaky Bold-Reýnž sebitinde boldy. Bu ýangyn barada ilkinji gezek 7-nji awgustda habar berildi we birnäçe sagadyň içinde ol örän çalt ýaýrap, awtomagistrallary petikledi hem-de soňky ýyllarda iň uly ewakuasiýalaryň birine sebäp boldy. Ýangyndan zyýan çeken daglyk ýerlerde görüş aralygy henizem pes bolmagynda galýar, ýollaryň köp bölegi ýapyk, töwerekdäki ilatly ýerler bolsa ewakuasiýa taýynlyk tertibinde saklanýar. Sebitiň üstünde köp sanly ýangyn söndüriji uçarlar aýlanýar.
Pentiktondaky ewakuasiýa merkeziniň içinde ýa-da onuň töwereginde 12 000-den gowrak adam ýerleşýär. Ewakuasiýa merkeziniň golaýynda geçileri bilen ewakuasiýa edilen ýaşaýjylaryň biri hem bar. Geçileriň eýesi oba hojalygynyň we maldarçylygyň Okanagan jülgesiniň ykdysadyýetiniň esasy pudagydygyny, ewakuasiýa wagtynda köp sanly maldarlaryň haýwanlaryny başga ýere göçürmekde kynçylyk çekýändigini aýtdy.
«Foulderdäki ýanan ähli ýerler we ähli oba hojalyk ýerleri atlardan we beýleki haýwanlardan doludy. Şeýlelikde, 12 000 adam öz atlary we beýleki zatlary bilen birden şähere geldi we ähli elýeterli athanalary doldurdy. Netijede, men şäher seýilgähine gitmeli, bir ýorgan we ýassyk alyp, olaryň ýanynda şol ýerde ýatmaly bolýaryn. Olar töweregimde ýatýarlar, men hem şeýlelikde olary goraýaryn» diýip, ewakuasiýa edilen Gregori aýtdy.
Britan Kolumbiýasynyň Oba hojalygy ministrliginiň wekiliniň aýtmagyna görä, häzirki wagtda welaýatda hasaba alnan 269 oba hojalyk hojalygyna tokaý ýangynlary howp salýar, ýangyndan bolsa takmynan 50 000 baş mal zyýan çekdi.
Britan Kolumbiýasynyň premýer-ministri Dewid Ebi tokaý ýangynynyň adatdan daşary çalt ýaýrandygyny, gysga wagtyň içinde on müňlerçe adamyň ewakuasiýa edilendigini we adamlaryň eklenç serişdelerini üpjün edýän ähli hyzmatlaryň aşa köp ýüklenendigini aýtdy.
Welaýat hökümeti ähli iş akymyny, şol sanda işgärleriň ewakuasiýasyny meýilleşdirmegi, serişdeleri paýlamagy we beýleki ugurlary öz içine alýan çäreleri has netijeli guramak üçin optimizirledi. Şeýle-de bolsa, adatdan daşary ýagdaýlara jogap bermek boýunça yzygiderli kämilleşdirilýän düzgünler ilatyň eklenç serişdelerini üpjün etmekde öňden bäri dowam edip gelýän meseleleri dessine çözüp bilmeýär.
Beýleki ewakuasiýa edilen ýaşaýjy Nikol Haddou ewakuasiýa pursatlaryny telefonyna düşürdi. Onuň aýtmagyna görä, köp adam tokaý ýangynlaryndan ätiýaçlandyryşynyň ýoklugy sebäpli durmuşyny täzeden gurmakda kynçylyk çekýär.
«Muňa geň galarsyňyz. Meniň pikirimçe, adamlaryň takmynan 80 göteriminiň, şol sanda ejemiň hem ätiýaçlandyryşy ýokdy. Şonuň üçin olar durmuşyndaky hakykatdan-da hemme zadyny ýitirdiler» diýip, Nikol aýtdy.
Britan Kolumbiýasy tomus aýlarynda yzygiderli tokaý ýangynlaryndan ejir çekýär, emma şu ýylky möwsüm soňky ýyllaryň iň weýran ediji möwsümleriniň birine öwrüldi. Howanyň üýtgemegi, guraklyk we güýçli ýeller ýangynyň çalt ýaýramagyna sebäp bolýar.
Ätiýaçlandyryşyň ýoklugy krizisi has-da çylşyrymlaşdyrýar: köp ýaşaýjylar, aýratyn-da oba ýerlerinde ýaşaýanlar ýa ätiýaçlandyryş polislerini satyn almaga mümkinçiligi bolmandygy, ýa-da ätiýaçlandyryş kompaniýalarynyň ýangyn howpy ýokary bolan sebitlerde töwekgelçilikleri ätiýaçlandyrmakdan ýüz öwürendigi sebäpli goragsyz galýarlar.
Welaýat hökümeti ejir çekenlere maliýe kömegini bermegi wada berdi, emma onuň möçberi häzirlikçe kesgitlenmedi. Ekologlar şeýle betbagtçylyklaryň geljekde has ýygy ýüze çykjakdygyny duýdurýarlar we tokaý serişdelerinden peýdalanmak çemeleşmelerini üýtgetmekden başlap, döwlet ätiýaçlandyryş maksatnamalaryny döretmäge çenli ulgamlaýyn çözgütleriň zerurdygyny talap edýärler.
Häzirlikçe müňlerçe adam ewakuasiýa merkezlerinde galýar. Olar öýlerine haçan-da bolsa yzyna dolanyp biljekdiklerini we ýitiren zatlaryny täzeden dikeldip biljekdiklerini bilmeýärler.
CCTV+ agentliginiň habar berşi ýaly, Britan Kolumbiýasyndaky tokaý ýangynlary klimat krizisiniň serhet tanamaýandygyny ýene bir gezek görkezdi. Şeýle-de elýeterli ätiýaçlandyryş ýaly ulgamlaýyn boşluklar adamlary ýangyn bilen ýüzbe-ýüz bolanda goragsyz galdyranda, tebigy betbagtçylyklara bolan gowşaklyk has-da güýçlenýär.
