BSGG-nyň ýolbaşçysy ABŞ-nyň immunizasiýa syýasatyndaky üýtgeşmeler barada alada bildirdi
Bütindünýä Saglygy Goraýyş Guramasynyň (BSGG) ýolbaşçysy çarşenbe güni guramanyň Amerikanyň Birleşen Ştatlarynda immunizasiýa syýasatynda soňky döwürde girizilen üýtgeşmelerden alada galýandygyny mälim etdi. Ol bu üýtgeşmeleriň elýeterli bolan iň ygtybarly ylmy maglumatlara laýyk gelmeýändigini we sanjym edilmedik çagalaryň saglygyna howp salyp biljekdigini duýdurdy.
Dünýäniň iň täsirli ýurtlarynyň biri «altyn standart» diýlip atlandyrylýan çemeleşmä salgylanyp, sanjym senenamasyna täzeden seredýän mahalynda, dünýä lukmançylyk jemgyýetçiliginiň howsala bildirýändigi möhüm meseläni — çagalaryň saglygyny öňe çykarýar. Onýyllyklaryň dowamynda millionlarça adamyň janyny halas eden sanjymlar birden syýasy jedelleriň temasyna öwrülýär we ylmy garaýyşlaryň ornuny ideologiýa eýeleýär. BSGG-nyň baş direktory Tedros Adhanom Gebreýesus Ženewadan dünýä ýüzlenip, bu kararlaryň diňe bir býurokratik üýtgeşmeler däldigini, eýsem eýýäm ýeňip geçen diýen ýaly keselleriň öňünde goragsyz galyp biljek birnäçe nesil üçin hakyky töwekgelçilikleriň bardygyny ýatlatdy.
Ženewada geçirilen metbugat brifinginde BSGG-nyň baş direktory Tedros Adhanom Gebreýesus Amerikanyň Birleşen Ştatlarynda sanjymlara bolan şübheli garaýşyň barha artýandygyna ünsi çekdi. Bu mesele esasan hem Tramp administrasiýasynyň resmi wekilleri tarapyndan öňe sürülýär.
Tedros ABŞ-nyň prezidenti Donald Trampyň duşenbe güni ähli amerikan çagalaryna maslahat berilýän sanjymlaryň sanawyny gysgaltmaga gönükdirilen permana gol çekmeginden soň çykyş etdi.
Permanda Tramp administrasiýasynyň «Çagalary sanjym etmek boýunça maslahatlaryň Altyn standarty» diýip atlandyrýan täze çemeleşmesi kesgitlenildi. Oňa laýyklykda, häzirki wagtda Amerikan Pediatriýa akademiýasy tarapyndan maslahat berilýän 18 sanjymyň ýerine ähli çagalar üçin 11 sanjym maslahat berler. Beýleki birnäçe sanjym bolsa diňe töwekgelçiligi ýokary bolan belli toparlar üçin saklanar ýa-da ene-atalaryň we lukmanlaryň bilelikde karar bermegi esasynda maslahat berler.
Ak Tam bu üýtgeşmeleriň ylmy maglumatlara, halkara deňeşdirmelerine we ene-atalaryň saýlawlaryna esaslanýandygyny aýtdy. Habarda ABŞ-nyň Saglygy goraýyş we adam hyzmatlary ministrliginiň häzirki wagtda ABŞ-da beýleki ösen ýurtlara garanyňda çagalar üçin has köp sanjymyň maslahat berilýändigi baradaky bahalandyrmasyna salgylanylýar. Şeýle hem käbir Ýewropa ýurtlarynda ABŞ-daky bilen deňeşdirilende sanjym mukdarlarynyň ýarysyndan hem azynyň maslahat berilýändigi bellenilýär.
ABŞ-nyň çagalary sanjym etmek baradaky syýasatyndaky bu üýtgeşmeler bilen baglylykda Tedros alada bildirdi we umumy kabul edilen ylmy maglumatlaryň aglabasynyň sanjymlaryň wirus kesellerinden goramakda täsirliligini hem-de howpsuzlygyny görkezýändigini aýtdy.
«BSGG ABŞ-nyň immunizasiýa syýasatyndaky üýtgeşmeleriň iň gowy ylmy maglumatlara laýyk gelmeýändiginden alada bildirýär. Onýyllyklaryň dowamynda geçirilen gözlegler çagalaryň kesellere haçan has ejiz bolýandygyny, sanjymlaryň haçan iň güýçli goragy üpjün edýändigini, näçe mukdaryň zerurdygyny we haýsy sanjymlaryň bir wagtda howpsuz ýagdaýda edilip bilinýändigini görkezdi. Dünýäniň dürli künjeklerinden täze maglumatlar peýda boldugyça, bu maglumatlar yzygiderli täzeden gözden geçirilýär. Elýeterli maglumatlar bolsa aýdyňdyr. Sanjymlar, şol sanda MMR sanjymy (gyzamyk, epidemiki parotit we gyzylja garşy sanjym), howpsuzdyr we autizme sebäp bolmaýar» diýip, ol aýtdy.
BSGG-nyň ýolbaşçysy sanjymlaryň islendik görnüşde gijikdirilmeginiň ýa-da mukdarynyň zerur däl ýagdaýda aýry-aýry edilmeginiň çagalary öňüni alyp bolýan keselleriň öňünde goragsyz galdyryp biljekdigini hem duýdurdy.
«Sanjymy gijikdirmek ýa-da ony esassyz ýagdaýda birnäçe tapgyra bölüp geçirmek sanjym etmegi has howpsuz etmeýär we çagalary goragsyz galdyryp biler. Sanjym syýasaty syýasy täsirlere däl-de, elýeterli iň gowy ylmy maglumatlaryň düýpli, garaşsyz we aýdyň seljermesine esaslanmalydyr» diýip, ol aýtdy.
Trampyň çagalar üçin maslahat berilýän sanjymlaryň sanawyny 18-den 11-e çenli azaltmagy baradaky permany diňe bir lukmançylyk jemgyýetçiliginde däl, eýsem halkara guramalarynyň arasynda hem giň seslenme döretdi.
ABŞ-nyň administrasiýasy öz kararyny «artykmaç» sanjymlaryň sanyny azaltmagyň we ene-atalara has köp saýlaw erkinligini bermegiň zerurdygy bilen düşündirýär. Emma BSGG we köp sanly garaşsyz bilermenler şeýle syýasatyň dünýäde üstünlikli immunizasiýa maksatnamalarynyň esasyny emele getiren köpýyllyk ylmy maglumatlara ters gelýändigini belleýärler.
Esasan hem pes töwekgelçilik toparlaryna degişli çagalar üçin umumy sanawdan gepatit B, poliomiýelit we garamyk kesellerine garşy sanjymlaryň çykarylmagy aýratyn alada döredýär. BSGG immunizasiýa syýasatyndaky üýtgeşmeleriň syýasy kararlara däl-de, diňe berk ylmy barlaglara esaslanmalydygyny nygtaýar. Bilermenleriň bahalandyrmagyna görä, täze çemeleşme durmuşa geçirilse, ABŞ birnäçe onýyllygyň dowamynda gözegçilikde saklanan ýokanç keselleriň ýaýramagynyň artmagy bilen ýüzbe-ýüz bolup biler.
CCTV+ agentliginiň habar bermegine görä, BSGG-nyň garaýşy berk bolmagynda galýar: ylym syýasatdan ýokarda durmalydyr, sanjym senenamasyndaky islendik üýtgeşme ideologik garaýyşlara däl-de, subutnamalara esaslanýan oýlanyşykly çemeleşmä daýanmalydyr.
