Ärdogan bilen Abbas Ankarada duşuşdy
Palestinanyň işiniň goragçysy hökmünde onlarça ýyl bäri çykyş edip gelýän ýurduň prezidenti dünýä täze bir çaknyşygyň başlanmagyna garaşyp duran pursadynda Palestinanyň liderini kabul etse, bu duşuşyk diňe diplomatik protokol bolman, eýsem belli bir niýetleriň beýanyna öwrülýär. Ärdogan bilen Abbas Gazadaky dartgynlylygyň barha güýçlenýän döwründe Ankarada duşuşdy. Ysraýyl resmi taýdan ýaragly atyşyklary bes etmek baradaky ylalaşyk gazanylandygyna garamazdan, Gazada harby amallary dowam etdirýär.
Ýurtda hem, onuň daşynda hem häkimiýeti köpden bäri jedel edilýän Palestina lideri Türkiýäniň prezidentinden goldaw gözleýär. Olaryň söhbetdeşligi diňe pikir alyşmak bolman, eýsem Palestinanyň döwletlilik ýagdaýynyň özüne howp salýan kynçylyklaryň öňünde umumy strategiýany işläp taýýarlamak synanyşygydyr.
Duşuşygyň dowamynda iki ýurduň liderleri Türkiýe bilen Palestinanyň arasyndaky däbe öwrülen dostlugy we dürli ugurlarda hyzmatdaşlygy has-da ösdürmegiň ýollaryny ara alyp maslahatlaşdylar.
Ärdogan Türkiýäniň ähli platformalarda Palestina meselesini iň aýgytly görnüşde goramagyny dowam etdirjekdigini aýtdy. Şeýle hem ol Gaza zolagyny dikeltmek işlerine başlamak üçin zerur şertleriň mümkin boldugyça tiz döredilmegine çagyrdy.
Abbas bolsa dürli halkara çärelerinde Türkiýäniň Palestina halkynyň kanuny hukuklaryny we bähbitlerini goramakdaky berk garaýşyna ýokary baha berdi. Şeýle-de ol Türkiýä Gazada ynsanperwer kömek berýändigi we ýaralanan palestinalylara lukmançylyk kömegini ýetirýändigi üçin minnetdarlyk bildirdi.
Ol Saud Arabystany, Türkiýe we Pakistan tarapyndan gol çekilen soňky Mekge bilelikdäki goranyş ylalaşygyny makullap, ony sebitleýin howpsuzlygy hem-de durnuklylygy berkitmek üçin möhüm strategik ädim diýip atlandyrdy.
Abbas Ärdogan bilen duşuşykda Gündogar Iýerusalimdäki we Günbatar kenardaky ýagdaý barada hem maglumat berdi. Ol Ysraýyly ilatly nokatlary giňeltmekde, ýerleri basyp almakda, öýleri ýykmakda, adamlary tussag etmekde we Iýerusalimiň Köne şäherindäki Al-Aksa metjidiniň golaýynda öjükdirijilikde amala aşyrmakda aýyplady. Onuň sözlerine görä, bularyň ählisi ýagdaýyň howply derejede ýitileşmegine getirýär.
Dürli taraplar Gazadaky ýaragly atyşygy bes etmek baradaky ylalaşygyň ikinji tapgyrynyň durmuşa geçirilýändigini yglan eden hem bolsa, Ysraýyl anklawyň gabawyny we harby amallaryny dowam etdirýär. Abbas munuň sebitde uzak wagtlap dowam edýän ynsanperwer krizise we adamlaryň ölmegine getirýändigini aýtdy.
Abbas Gazanyň Palestina döwletiniň aýrylmaz bölegidigini we Gazasyz Palestina döwletiniň bolup bilmejekdigini tassyklady. Ol geljekki Palestina döwletiniň merkezleşdirilen dolandyryş ulgamynyň çäginde, ýagny bir döwlet, bir kanun, bir kanuny häkimiýet edarasy we bir kanuny ýaragly güýç ýörelgesine esaslanmalydygyny nygtady.
Abbasyň Ankara sapary Palestina–Ysraýyl çaknyşygynyň düýpli ýitileşen we Palestina ýolbaşçylygynyň içinde düşünişmezlikleriň artýan döwrüne gabat geldi. Günbatar kenarda ýerleşýän Palestina administrasiýasy Gazanyň üstünden iş ýüzünde gözegçiligini ýitirdi. Gazada bolsa HAMAS agdyklyk edýär. Şol sebäpli Abbasyň «bir bitewi döwlet» baradaky beýanatlary häzirki şertlerde has köp deklaratiw häsiýete eýe bolup, hakyky ýagdaýy doly görkezmeýär.
Muňa garamazdan, Türkiýe ikitaraplaýyn derejede-de, halkara platformalarynyň çäginde-de Palestina tarapyny goldap, esasy araçylyk edýän ýurtlaryň biri bolmagyny dowam etdirýär. Saud Arabystany, Türkiýe we Pakistan tarapyndan gol çekilen Mekge ylalaşygy käbir seljerijiler tarapyndan Yslam dünýäsinde Ysraýylyň täsirine garşy durup biljek alternatiw güýç merkezini döretmek synanyşygy hökmünde garalýar. Emma häzirlikçe bu başlangyçlar ýerlerdäki ýagdaýda anyk netijelere getirmedi, Gazadaky ynsanperwer ýagdaý bolsa ýaramazlaşmagyny dowam etdirýär.
Ärdogan hem öz gezeginde Palestina meselesini musulman dünýäsindäki liderlik ornuny berkitmek üçin peýdalanýar. Bu ýagdaý Türkiýede öňde geçiriljek saýlawlaryň öňüsyrasynda aýratyn ähmiýete eýe bolýar.
CCTV+ agentliginiň habar berşi ýaly, Ankaradaky duşuşyk Türkiýäniň Palestina meselesinde esasy oýunçylaryň biri bolmagyny dowam etdirmek isleýändigini ýene bir gezek görkezdi. Şeýle-de bolsa, Ankaranyň Gazadaky ýagdaýlara hakyky täsiri heniz çäklidir. Palestina halkynyň ykbaly bolsa henizem Ýakyn Gündogardaky güýçleriň deňagramlylygyna bagly bolup galýar.
