Kongo Demokratik Respublikasynda Eboladan pida bolanlaryň sany 2000-den geçdi
Birnäçe aý ozal başlan epidemiýa 2000 adamyň ömrüni kesende, olaryň ýarysynyň soňky 20 günüň dowamynda pida bolandygy baradaky sanlar indi ýönekeý statistika bolmaklygyň çäginden çykýar. Bu sanlaryň aňyrsynda indi aramyzda bolmadyk eneleriň, atalaryň we çagalaryň ykballary bar. Özüniň çalt ýaýramagy we rehimsiz häsiýeti bilen belli bolan Ebola wirusy XXI asyrda-da tebigatyň tutuş sebitleri howsala salyp bilýändigini we ylmy ösüşiň keseliň ýaýraýyş tizligine hemişe ýetişip bilmeýändigini ýene bir gezek görkezýär. Bu wagt bilen bäsleşikde her bir gijikdirilen gün onlarça adamyň ömrüne deň bolup biler.
Kongo Demokratik Respublikasynyň saglygy goraýyş edaralarynyň sişenbe güni ýaýradan maglumatlaryna görä, ýurtda dowam edýän Ebola gyzdyrmasynyň epidemiýasyndan pida bolanlaryň sany 2000 adamdan geçdi. Ýurtda keseliň 4381 tassyklanan ýagdaýy hasaba alyndy. Olaryň 2011-si ölüm bilen tamamlandy, ýagny ölüm derejesi 45,9 göterime barabar. Resmi maglumatlara görä, 700-den gowrak näsag çetleşdirilen ýagdaýda ýa-da hassahanalarda bejergi alýar, 869 adam bolsa sagaldy. Kesel Ituri, Demirgazyk Kiwu, Günorta Kiwu, Ýokarky Uele we Çopo atly bäş welaýatda hasaba alyndy.
Şolaryň arasynda Ituri welaýaty epidemiýanyň esasy ojagy bolmagynda galýar. BMG-niň Ebola garşy göreş boýunça uly utgaşdyryjysy Žýulýen Harneýs sişenbe güni sosial ulgamlarda: «Häzirki wagtda Ebola epidemiýasyndan pida bolanlaryň sany 2000 adamdan geçdi, olaryň ýarysy soňky 20 günüň dowamynda aradan çykdy» diýip habar berdi. Ol epidemiýa garşy göreşe gatnaşýan ähli taraplaryň — ynsanperwer guramalaryň işgärleriniň, hökümetleriň wekilleriniň, donorlaryň we ýerli ilatyň — adamlaryň janyny halas etmek we Ebolanyň ýaýramagynyň öňüni almak üçin şu gün has köp tagalla etmelidigini aýtdy.
Kongo Demokratik Respublikasynyň hökümeti epidemiýanyň başlanandygyny 15-nji maýda yglan etdi. Ebola keseline “Ebola Bundibugýo” wirusy sebäp bolýar. Häzirki wagtda bu wirusa garşy tassyklanan sanjym ýa-da ýörite bejergi ýok. Şeýle-de bolsa, sanjym dalaşgärleriniň we bejeriş serişdeleriniň kliniki synaglary dowam etdirilýär. Bu epidemiýa Kongo Demokratik Respublikasynda şu wagta çenli hasaba alnan iň uly Ebola epidemiýasy, dünýäde bolsa 2014–2016-njy ýyllardaky Günbatar Afrika epidemiýasyndan soň ikinji uly Ebola epidemiýasy boldy.
Kongo Demokratik Respublikasy Ebola bilen ilkinji gezek ýüzbe-ýüz bolmaýar. 1976-njy ýyldan bäri ýurtda ondan gowrak epidemiýa ýüze çykdy. Emma “Bundibugýo” ştammynyň sebäp bolan häzirki epidemiýasy ölüm derejesiniň ýokarylygy we çalt ýaýraýşy bilen tapawutlanýar. Bütindünýä saglygy goraýyş guramasynyň maglumatlaryna görä, häzirki wagtda bu ştamma garşy sanjym geçirmek mümkin däl, sebäbi bar bolan sanjymlar wirusyň beýleki görnüşlerine niýetlenendir. Keseliň ýörite bejergisiniň ýoklugy we uzakdaky sebitlerde saglygy goraýyş infrastrukturasynyň gowşak bolmagy epidemiýa garşy göreşi kynlaşdyrýar.
Ynsanperwer guramalar maliýeleşdirmegiň we halkara goldawynyň gyssagly artdyrylmasa, epidemiýanyň gözegçilikden çykyp biljekdigini duýdurýarlar. Aýratyn alada Ituri welaýatyndaky ýagdaý bilen bagly. Bu ýerde dowam edýän ýaragly çaknyşyklar lukmançylyk toparlarynyň ilata baryp ýetmegini kynlaşdyrýar. Ýerli häkimiýetler ilaty seresaplyk çärelerini berjaý etmäge we ilkinji alamatlar ýüze çykan ýagdaýynda derrew lukmançylyk kömegini almaga çagyrýarlar.
“CCTV+”-niň habar bermegine görä, 2000 adamyň pida bolmagy bilen bagly pajygaly çäk Ebola garşy göreşiň diňe lukmançylyk bilimlerini däl, eýsem bütindünýä raýdaşlygyny, çalt çözgütleri we her gün täze adamlaryň janyna howp abanýan mahaly dessin hereket etmäge taýýarlygy talap edýändigini ýene bir gezek ýatlatdy.
