Taýlandyň mekdebinde atyşyk: 8 adam öldi, 30-dan gowrak adam ýaralandy
14 ýaşly ýetginjek eline ýarag alyp mekdebe girýär, birnäçe sagatdan soň bolsa ölenleriň sany sekize ýetýär. Şeýle ýagdaýda jemgyýet aňsat jogaplary bolmadyk ençeme sowalyň öňünde galýar. Aziýada ýaragly atyşyklardan ölüm derejesi iň ýokary ýurtlaryň biri bolan Taýland ýene-de bir pajygaly waka bilen sarsdy. Bu waka diňe bir ýarag gözegçiligindäki boşluklary däl, eýsem ýaşlaryň arasynda psihologik krizisiň näderejede çuňlaşandygyny hem ýüze çykardy.
Ýetginjegiň ýanynda ýaşaýan garry ata-enesi ondan ýokary bahalary talap edipdir. Kompýuterde ABŞ-nyň mekdeplerindäki köpçülikleýin atyşyklar baradaky maglumatlaryň gözlenmegi we öwrenilmegi, şeýle hem sosial ulgamlarda pistoletiň suratlarynyň ýerleşdirilmegi — bularyň ählisi akademiki basyşyň we psihologik goldawyň ýetmezçiliginiň ölüm howply garyndysyna öwrülendigini görkezýän gorkunç ýagdaýy emele getirýär. Premýer-ministr ýarag baradaky kanunlary has-da berkitmegi talap edýär. Ýöne bu çäre özüni burçda gysylan ýaly duýjak indiki çagany saklap bilermi?
Şol günüň ir sagatlarynda Nonthaburi welaýatynda bir ýaragly adamyň mekdepde we öýde ot açmagyndan soň sekiz adam, şol sanda hüjümçi we onuň garry atasy bilen garry enesi aradan çykdy. 30-dan gowrak adam ýaralandy, olaryň dokuzynyň ýagdaýy agyr diýlip habar berildi.
Ýerli polisiýa sagat 10:00 töwereginde Bang Kruaý etrabyndaky Debsirin Nonthaburi mekdebinde ýaragly adamyň ot açandygy barada habar aldy. Wakanyň bolan ýerindäki şaýatlaryň biri hüjümçiniň melewşe reňkli sport eşigini geýendigini we mekdepde onlarça gezek ot açandygyny aýtdy.
«Men dostlarymy otaga çagyrdym, gapyny gulplap bilmeýändigimiz üçin onuň öňünde böwet goýduk. Soňra häkimiýetleriň bize näme etmelidigimizi aýtmagyna garaşdyk» diýip, Kittiphat Çulerdi atly okuwçy aýtdy.
Hüjümde güman edilýän 14 ýaşly okuwçynyň garry atasy we garry enesi bilen bile ýaşaýandygy habar berildi. Taýland polisiýasy olaryň jesetlerini öýlerinden tapdy. Derňewçiler olaryň mekdebe hüjüm edilmezinden ozal atylyp öldürilendigini çaklaýarlar.
Häkimiýetleriň aýtmagyna görä, wakanyň bolan ýerinde pistolet tapyldy. Deslapky maglumatlara görä, ýarag güman edilýän hüjümçiniň garry atasyna degişli bolupdyr. Güman edilýän hüjümçiniň sumkasyndan hem köp mukdarda ok-däri tapyldy.
Taýlandyň köpçülikleýin habar serişdeleriniň maglumatlaryna görä, mekdepdäki atyşlygyň sebäplerini derňemegiň dowamynda polisiýa güman edilýän hüjümçiniň kompýuterinde onuň ABŞ-nyň mekdebinde bolan atyşyk bilen bagly wakany gözländigini we öwrenendigini anyklady.
Anutin wakanyň bolan ýerinde žurnalistlere hüjümiň sebäbiniň aşa akademiki basyş bolmagynyň mümkindigini aýtdy. Onuň sözlerine görä, güman edilýän hüjümçiniň garry atasy bilen garry enesi onuň okuwyna örän berk gözegçilik edipdir.
Hüjümçiniň dosty hem soňky döwürde onuň güýçli basyş astynda bolandygyny we atyşyk üçin jikme-jik taýýarlyk görendigini tassyklady. Ol hatda ulanan ýaragynyň suratlaryny sosial ulgamlarda ýerleşdiripdir.
Anutin şeýle wakalaryň gaýtalanmaly däldigini aýdyp, hökümetiň ýaraglara gözegçiligi has-da güýçlendirmek boýunça çäreleri durmuşa geçirjekdigini, degişli edaralaryň bolsa ýarag saklamak bilen bagly ýagdaýlara gözegçiligi güýçlendirmelidigini belledi.
Ol gulluk borçlaryny ýerine ýetirmek bilen bagly ýagdaýlardan başga halatlarda hiç kime jemgyýetçilik ýerlerinde ýarag götermäge rugsat berilmeýändigini aýtdy.
«Kanun örän aýdyň. Raýatlaryň ýarag edinmegi we ony jemgyýetçilik ýerlerinde götermegi hökmany däl. Mundan beýläk barlaglar geçiriler. Eger raýatlaryň ýaragy bikanun göterýändigi anyklansa, olar tussag ediler» diýip, Anutin aýtdy.
Okuwçylar ewakuasiýa edilenden soň, mekdep häzirki wagtda boş dur.
Taýlandyň hökümeti ejir çekenlere goldaw bermek üçin psihiki bozulmalary bahalandyrmak we bejermek boýunça toparlary iberdi.
«Men ýaňy hassahanadan gaýtdym we operasiýa otagynda ýatan okuwçylaryň ene-atalarynyň ýagdaýyndan habar aldym. Olaryň ikisiniň birnäçe günüň dowamynda sagalyp bilmegine umyt edýäris. Ýöne kellesinden ok ýarasy alan gyzlaryň biriniň ýagdaýy bizi örän alada goýýar. Onuň ýagdaýy örän agyr. Şonuň üçin ähli lukmanlar onuň we maşgalasynyň aladasyny etmek üçin ähli mümkinçiliklerini gaýgyrman, elinden gelenini edýärler» diýip, Taýlandyň saglygy goraýyş ministri Pattana Promphat aýtdy.
Taýland adam başyna düşýän ýarag eýeleriniň sany boýunça dünýäde öňdäki orunlaryň birini eýeleýär. Mekdeplerde köpçülikleýin atyşyklar ABŞ-daky ýaly ýygy-ýygydan bolmasa-da, soňky ýyllarda alada döredýän tendensiýa öwrüldi.
2022-nji ýylda Nong Bua Lamphu welaýatyndaky çagalara seredilýän merkezde bolan şuňa meňzeş pajygada 36 adam aradan çykypdy.
Patyşalykda ýarag baradaky kanunçylyk henizem ýeterlik derejede berk däl. Ýarag edinmek üçin ygtyýarnamalar deňeşdirilende aňsat berilýär, ýarag eýeleriniň psihiki saglygy bolsa barlanmaýar diýen ýaly.
Häzirki waka — ýaragyň garry ata degişli bolmagy we ýetginjegiň oňa erkin elýeterliliginiň bolmagy — çagalaryň we ýetginjekleriň ýaşaýan öýlerinde ýaraglary nädip saklamalydygy baradaky meseläni ýene-de öňe çykarýar.
Bilermenler mekdeplerdäki psihologik goldaw ulgamynda hem düýpli meseleleriň bardygyny belleýärler. Olaryň aýtmagyna görä, hatda depressiýanyň we agressiýanyň aýdyň alamatlary hem köplenç ünsden düşýär.
CCTV+ agentliginiň habar bermegine görä, Taýland jemgyýeti bu wakadan güýçli sarsdy. Premýer-ministr ýaraglara gözegçiligi diňe bir güýçlendirmek bilen çäklenmän, ýaşlaryň psihiki saglygyna bolan çemeleşmeleri hem täzeden gözden geçirmegi wada berdi. Maksat şeýle pajyganyň hiç haçan gaýtalanmazlygyny gazanmak. Emma munuň üçin diňe kanunlaryň berkidilmegi ýeterlik bolman, eýsem jemgyýetde çuňňur medeni özgerişleriň hem amala aşyrylmagy zerur bolar.
