Ýewropa iri tokaý ýangynlary bilen ýüzbe-ýüz boldy: ýylyň başyndan bäri 434 müň gektardan gowrak tokaý ýandy
Tokaý ýangynlary daşky gurşaw we jemgyýet üçin iň çynlakaý howplaryň birine öwrülýär. Olaryň täsiri diňe ýanan ýerler bilen çäklenmän, adamlaryň saglygyna, ykdysadyýete, tebigy ekoulgamlara zeper ýetirýär hem-de howanyň üýtgemeginiň täsirini has-da güýçlendirýär.
BMG-niň Ýewropa ykdysady komissiýasynyň soňky maglumatlaryna görä, 2026-njy ýylyň başyndan bäri Ýewropada 434 müň gektardan gowrak tokaý meýdany ýangyn esasynda ýok boldy.
Iň köp zyýan çeken sebitleriň biri Fransiýanyň Žirond sebitidir. Bu ýerde uly tokaý ýangynlary netijesinde 42 müň gektara golaý sosna tokaýy ýandy. Otuň ýaýramak howpy sebäpli on müňlerçe ýaşaýjy we syýahatçy howpsuz ýerlere göçürildi. Ispaniýada bolsa soňky birnäçe onýyllygyň iň agyr tokaý ýangynlary möwsümleriniň biri hasaba alyndy. BMG-niň Ýewropa ykdysady komissiýasynyň maglumatlaryna görä, ýanan meýdanlaryň umumy möçberi 200 müň gektardan geçdi. Bu görkeziji taryhy ortaça ýyllyk derejeden takmynan iki esse ýokarydyr.
Ýewropa Bileleşigi tokaý ýangynlary bilen bagly howpuň gündogara tarap ýaýraýandygyny duýdurdy. Awgust aýynyň başynda dowam edýän yssy howa, guraklyk we güýçli şemallar sebäpli Gresiýada we Italiýada ýangyn howpunyň has-da ýokarlanmagyna garaşylýar.
BMG-niň Ýewropa ykdysady komissiýasynyň baha bermegine görä, 2026-njy ýylyň ýangyn möwsümi ýene bir gezek uly ýangynlar güýçli derejä ýetenden soň olary doly gözegçilik astyna almagyň örän kyndygyny görkezdi. Şol sebäpli esasy üns geljekde şeýle betbagtçylyklaryň öňüni almaga gönükdirilmelidir.
Tokaý ýangynlary adamlaryň janyna howp salýar, ýaşaýyş jaýlaryny, infrastrukturalary we girdeji çeşmelerini ýok edýär, käbir ilatly nokatlarda bolsa ilaty köpçülikleýin göçürmäge mejbur edýär. Mundan başga-da, ýangyndan çykýan tüsse ýüzlerçe, hatda müňlerçe kilometr uzaklyga çenli baryp, howanyň hilini peseldýär we dem alyş hem-de ýürek-damar keselleriniň döremek töwekgelçiligini ýokarlandyrýar.
Howanyň üýtgemegi tokaý ýangynlarynyň ýygylygyny we güýjüni artdyrýar. Şol bir wagtyň özünde tokaýlaryň ýanmagy netijesinde atmosfera köp mukdarda uglerod zyňyndylarynyň çykmagy ählumumy maýlamany has-da güýçlendirip, howa bilen bagly töwekgelçilikleriň ýapyk aýlawyny emele getirýär. Tokaý ýangynlaryndan ýetýän ykdysady zyýan hem örän uludyr. Diňe Ýewropa Bileleşiginde infrastruktura ýetirilen zyýan, syýahatçylyk girdejileriniň azalmagy we ykdysady işjeňligiň bökdenmegi sebäpli her ýylky ýitgiler takmynan 2,5 milliard ýewro diýlip hasaplanylýar.
BMG-niň Ýewropa ykdysady komissiýasynyň maglumatlaryna görä, tokaý ýangynlarynyň takmynan 90 göterimi adam faktorlary bilen baglydyr. Şonuň üçin ilatyň ekologiýa baradaky habardarlygyny ýokarlandyrmak, ýangynlary ir ýüze çykarmak ulgamlaryny kämilleşdirmek, töwekgelçiliklere baha bermek, tokaýlary durnukly dolandyrmak we ýangyndan soňky dikeldiş işlerini güýçlendirmek esasy çäreler bolup durýar.
"CCTV+"-niň habar bermegine görä, tokaý ýangynlaryna garşy göreş toplumlaýyn çemeleşmäni talap edýär. Munuň üçin öňüni alyş çärelerini güýçlendirmek, häzirki zaman gözegçilik tehnologiýalaryny ulanmak we adamlary hem-de tebigy ekoulgamlary goramak maksady bilen halkara hyzmatdaşlygyny ösdürmek möhüm ähmiýete eýedir.
