Oba hassahanasyndaky sanly konsilium
Adam tejribesi bilen maşynlaryň ýalňyşsyz ýady birleşende, lukmançylykda täze hakykat döreýär. Hytaýyň demirgazyk-günbataryndaky Weýnan şäheriniň oba ýerindäki Enäniň we çaganyň saglygyny goraýyş merkezinde tehnologiýa lukmany çalyşmaýar, eýsem onuň ünsli, bitarap we örän takyk kömekçisine öwrülýär. Paýtagtdaky iri hassahanalardan uzakda emeli aň ilkinji gezek hünäre howp hökmünde däl-de, eýsem ygtybarly ýaran hökmünde çykyş edip, her bir kabul edişi iki aňyň – ynsan akyly bilen sanly intellektiň – bilelikdäki konsiliumyna öwürýär.
Lukman Wan Szýapen kiçi hassany barlap duran mahaly, Pekin çagalar hassahanasy tarapyndan işlenip düzülen «AI Pediatr» emeli aň ulgamy gepleşigi duýdansyz ýazga geçirýär, alamatlary seljerýär we hakyky wagtda maslahatlary berýär. Tehnologiýa lukmany çalyşmagyň ýerine, akylly kömekçi bolup hyzmat edýär we oba ýerlerinde işleýän lukmanlara paýtagtdaky hünärmenleriň derejesinde lukmançylyk kömegini bermäge ýardam edýär. Näsagyň kabul edişi näçe uzak dowam etse, emeli aňyň maslahatlary şonça-da takyk bolýar. Ulgam gepleşigi gaýtadan işleýär, keseliň seljermesini taýýarlaýar we maslahat bilen bir wagtda bejerginiň mümkin bolan usullaryny hödürleýär.
«Bu Pekin çagalar hassahanasynyň “emeli aňly pediatry”. Biz näsagy barlap duran wagtymyz ol onuň arz-şikaýatlaryny diňleýär. Onuň goýan diagnozy meniň netijäm bilen gabat gelýär» diýip, çagalar newrologiýa bölüminiň müdiri lukman Wan gürrüň berýär. Ol muny allergiki rinitiň mysalynda görkezýär: «Diňläň, emeli aň hem soňky diagnozy tassyklady. Ýerli ilat köplenç gözüň aşagyndaky gara tegmilleri iýmitiň siňmezligi bilen baglanyşdyrýar. Aslynda bolsa bu çişmäniň we gan aýlanyşynyň haýallamagynyň netijesidir. Emeli aň şeýle ýalňyş düşünjeleri aradan aýyrmaga we dogry diagnoz goýmaga kömek edýär».
Çylşyrymly ýagdaýlarda bu tehnologiýa halas ediji «ikinji pikir» bolup hyzmat edýär. Ýakynda seýrek duş gelýän newrologik keselleriň biri bolan narkolepsiýadan ejir çekýän çagany kabul eden wagtynda lukman Wan adaty dermanlar netije bermedik ýagdaýynda emeli aňyň has netijeli maslahat berip biljekdigini barlap gördi. Köp maşgalalar üçin ýokary derejeli çagalar lukmançylygyna elýeterlilik uzak wagtlap welaýat merkezlerine, hatda Pekine çenli agyr we uzak saparlary aňladýardy. Sian, Guançžou we Şençžen şäherleriniň hassahana kartlaryny elinde saklap duran eneleriň biri şeýle diýdi: «Eger ol ýerlerde-de kömek edilmese, onda biziň iň soňky umydymyz Pekindir». «Emeli aňly pediatr» hut şu ýagdaýy üýtgetmek üçin döredildi.
Bu ulgam takmynan on ýyllyk zähmetiň netijesi boldy. 2015-nji ýyldan bäri Pekin çagalar hassahanasy öz hünärmenleriniň köpýyllyk tejribesini sanly görnüşe geçirýär. Hassahananyň prezidenti Ni Siniň aýtmagyna görä, alty aýyň dowamynda olar her bir bilermen bilen söhbetdeşlik geçirip, dürli keseller boýunça toplan bilimlerini algoritmleri okatmagyň binýadyna öwürdiler. Soňra programma ýüz müňlerçe lukmançylyk maslahatlarynyň, 30 million ýokary hilli lukmançylyk ýazgylarynyň hem-de iň täze ylmy barlaglaryň esasynda tälim aldy. Taslama bir ýyldan gowrak wagt ozal işe girizileli bäri Hytaýyň 12 welaýatyny we sebitini öz içine aldy.
«Onda näme üçin biziň pediatrlarymyz ynamly ýagdaýda näsaglary bejermäge ukyply? Sebäbi bu “emeli aňly pediatr” jemgyýeti hiç wagt terk etmeýän tutuş bir lukmançylyk toparydyr. Diňe onuň kadaly işlemegini üpjün ediň, ol hemişe biziň bilen bolar» diýip, Ni Sin nygtady.
CCTV+ agentliginiň habar bermegine görä, oba hassahanasyndaky bu sanly konsilium diňe bir tehnologik synag bolman, eýsem paýtagtdaky lukmançylyk bilen iň uzakdaky näsagyň arasynda hakyky köprä öwrüldi. Bu tejribe ýokary tehnologiýalaryň aralyklary aradan aýyrmaga we adamlaryň elýeterli hem ýokary hilli saglygy goraýyş hyzmatlaryna bolan ynamyny gaýtadan dikeltmäge ukyplydygyny subut edýär.
