Ýemende gyzamyk: çagalar we olaryň maşgalalary örän agyr ýagdaýda
Ýemende gyzamyk: çagalar we olaryň maşgalalary örän agyr ýagdaýda. Uruş saglygy goraýyş ulgamyny weýran eden, öňüni alyp bolýan keseller täzeden giňden ýaýrap başlan ýagdaýynda iň ejiz topar çagalar bolýar. Dermanlaryň we lukmançylyk enjamlarynyň ýetmezçilik edýän ýemen hassahanalarynda ene-atalar zerur zatlaryň hemmesini — dermanlardan başlap iýmitlere çenli — öz hasaplaryna satyn almaga mejbur bolýarlar. Gyzamygyň her bir ýagdaýynyň aňyrsynda diňe bir statistika däl, eýsem ýaşaýyş ugrundaky göreşiň hakyky hekaýasy durýar. Şeýle ýagdaýda umyt bilen umytsyzlyk biri-birine utgaşýar, köp ýyllap dowam eden çaknyşyklar sebäpli gowşan saglygy goraýyş ulgamy bolsa epidemiýanyň täze tolkunyna garşy göreşmäge synanyşýar.
Taiz şäherindäki Ýemen–Şwed çagalar hassahanasynyň otagynda 18 aýlyk Jarrah Ahd gyzamyk bilen keselläninden soň ýaşaýşy ugrunda göreşýär. Ilkibaşda adaty gyzdyrma ýaly görünýän ýagdaý birnäçe günüň içinde düýpli agyrlaşdy. Lukmanlar onuň janyny halas etmäge çalyşýan mahaly, maşgalasy hem bejergi üçin barha artýan çykdajylary ýapmaga synanyşýar.
Jarrahyň ejesi şeýle diýdi: — «Hassahanada hiç zat ýok diýen ýaly. Derman sorasak, olaryň ýokdugyny aýdýarlar. Biz ähli zady özümiz satyn almaly bolýarys — dermanlary, iýmiti, hatda hassanyň ýanynda galýan adam üçin iň zerur zatlary hem. Bejergi, ýaşamak we iýmit üçin çykdajylary näçe wagta çenli töläp bolar? Dogrusyny aýtsam, bu indi biziň mümkinçiligimiziň çäginden hem geçdi.»
Ýemeniň Saglygy goraýyş ministrliginiň maglumatlaryna görä, 2026-njy ýylyň birinji ýarymynda hökümetiň gözegçiligindäki sebitlerde gyzamyga şübhelenilýän 14 470 ýagdaý hasaba alyndy we bu kesel bilen baglanyşykly 87 adam aradan çykdy.
Ministrlik epidemiologik ýagdaýyň ýaramazlaşmagyny köp ýyllap dowam eden çaknyşyklar bilen düşündirýär. Olar sanjym derejesiniň peselmegine, käbir sebitlere barmagyň kynlaşmagyna, şeýle hem maliýe we beýleki serişdeleriň düýpli azalmagyna sebäp boldy.
Taiz şäheriniň Saglygy goraýyş we ilat müdirliginiň müdiriniň orunbasary Abdulla Al-Kiýadi: — «Saglygy goraýyş we ilat ministrligi 2015-nji ýyla çenli gyzamygy doly ýok etmegi strategik maksat edip goýupdy. Emma, gynansak-da, uruş bu keseliň gaýtadan giňden ýaýramagyna getirdi», — diýdi.
Häkimiýetler epidemiýa garşy çäreleri taýýarlamagyny dowam etdirýän mahaly, hassahanalar näsaglaryň sanynyň artmagy we serişdeleriň örän çäklidigi sebäpli uly kynçylyk çekýärler. Lukmanlaryň aýtmagyna görä, köp çagalar hassahana örän agyr ýagdaýda getirilýär. Bu bolsa bejergini kynlaşdyrýar we gaýraüzülmeleriň döremek howpuny ýokarlandyrýar.
Ýemen–Şwed çagalar hassahanasynyň direktory lukman Sami Al-Şarabi şeýle diýdi: — «Ilki bilen, ilatyň habarlylygyny ýokarlandyrmaly. Ikinjiden, ene-atalaryň çagalaryny sanjym etdirmegi üçin sanjym kampaniýalaryny giňeltmeli. Üçünjiden bolsa, ýerli jemgyýetler, guramalar we döwlet bu ýagdaýdaky näsaglary goldamak üçin has işjeň hereket etmeli.»
Keselleriň köpelmeginiň aňyrsynda çagalarynyň jany üçin her gün alada edip ýaşaýan ýemen maşgalalary dur. Jarrah ýaly ýaş Jawad Al-Sabri hem agyr bejergi alýar. Onuň ejesi bolsa sagalýandygynyň islendik alamatyna uly umyt bilen garaşýar.
Ol şeýle diýdi: — «Ýüregim para-para bolýar. Ol öň beýle däldi. Indi ol ne iýip, ne-de suw içip bilýär. Hassahanalara we lukmanlara öz näsaglaryna kömek edip biler ýaly zerur goldawyň berilmegine umyt edýärin.»
Lukmanlar bu gyzamyk epidemiýasyny saklamak üçin diňe iň agyr ýagdaýdaky çagalary bejermek bilen çäklenmegiň ýeterlik däldigini nygtadylar. Munuň üçin sanjym bilen gurşawy giňeltmek, saglygy goraýyş hem-de sanitariýa-epidemiologik gulluklaryny pugtalandyrmak, şeýle hem lukmançylyk kömegine öz wagtynda elýeterliligi üpjün etmek zerurdyr. Olaryň esasy maksady Ýemendäki her bir çagany goramakdan ybarat.
CCTV+ agentliginiň habar bermegine görä, Ýemendäki gyzamyk epidemiýasy diňe bir lukmançylyk meselesi däl, eýsem uly ynsanperwer betbagtçylykdyr. Uruş sebäpli saglygy goraýyş ulgamynyň weýran bolan, sanjymlara we dermanlara elýeterliligiň örän çäklendirilen häzirki şertlerinde bu ýagdaý halkara bileleşiginiň gyssagly ünsüni talap edýär.
