ÝB Hytaý tekerlerine paçlary girizýär: seljerijiler sarp edijiler we awtoulag öndürijiler üçin bahalaryň ýokarlanmagy barada duýduryş berýärler
Söwda päsgelçilikleri hemişe iki taraplaýyndyr: ýerli önüm öndürijileri goraýarka, olar hökman ahyrky sarp edijilere zarba urýar we tutuş üpjünçilik zynjyry üçin töwekgelçilik döredýär. Ýewropa Bileleşigi tarapyndan Hytaý tekerlerine girizilen paçlar munuň ýene bir subutnamasydyr. Olar diňe bir salgyt möçberlerini däl, eýsem awtoulag söýüjileri, önüm öndürijiler we halkara söwdasy üçin hakyky netijeleri hem öz içine alýar, bu ýerde her bir çäklendirme bazarda ýaňlanýar.
Geçen hepde Ýewropa Bileleşigi Hytaýdan getirilýän ýeňil we ýeňil ýük awtoulaglary üçin niýetlenen tekerlere 4,3%-den 45,3%-e çenli goşmaça gümrük paçlaryny girizdi. Bu çäre hytaý tekerleriniň eksportyna gönükdirilendir. Emma seljerijileriň bellemegine görä, goşmaça çykdajylar üpjünçilik zynjyrynyň ähli basgançaklaryna geçirilmegi ähtimaldyr. Bu bolsa lomaý söwdagärlere, bölekleýin satyjylara, awtoulag öndürijilerine we ahyrky netijede sarp edijilere täsir eder.
Ýewropa Bileleşiginiň geçiren derňewine görä, Hytaýdan getirilýän bir tekeriň ortaça import bahasy 30,3 ýewro (takmynan 34,6 ABŞ dollary) bolup, bu Ýewropada öndürilen meňzeş önümleriň bahasyndan takmynan 19% arzan boldy. Býujet derejeli tekerlerde bolsa baha tapawudy 35%-e golaý ýetdi. Täze goşmaça gümrük paçlaryň girizilmegi bilen, bölek satuw nyrhlaryny hasaba almazdan, Hytaý tekerleriniň import bahasy her teker üçin takmynan 7,4–13,7 ýewro ýokarlar. Bu ýagdaý lomaý satuw bahalarynyň gymmatlamagyna we netijede awtoulag eýeleri üçin tekerleri çalyşmagyň çykdajylarynyň artmagyna getirer.
Şeýle hem, bu paçlaryň Ýewropanyň awtoulag senagaty üçin satyn alyş çykdajylaryny artdyrmagyna garaşylýar. Sebäbi tekerler awtoulag önümçiliginde-de, ätiýaçlyk şaýlar bazarynda-da möhüm düzüm bölekleriniň biridir. Goşmaça çykdajylar islegiň henizem pes bolýan, energiýa göterijileriniň bahalarynyň ýokary derejesini saklaýan we dünýä bazaryndaky bäsdeşligiň güýçlenýän döwrüne gabat gelýär. Şeýle şertlerde çykdajylary gözegçilikde saklamak bäsdeşlige ukyplylygy gorap saklamak üçin has-da möhüm ähmiýete eýe bolýar.
Pudak bilermenleriniň bellemegine görä, bu çäreler hytaý teker öndürijileriniň daşary ýurtlara goýýan maýa goýumlaryny hem çaltlandyryp biler. Kompaniýalar Hytaýdan göni eksport etmegiň ýerine, Günorta-Gündogar Aziýada, Gündogar Ýewropada ýa-da beýleki ýurtlarda önümçilik kuwwatlaryny giňeldip, halkara bazarlaryna önümlerini ibermegi dowam etdirip bilerler. Şeýle özgerişlik Hytaýdan göni eksportyň möçberini azaldyp biler, emma şol bir wagtyň özünde Ýewropa bazarynda hytaý teker brendleriniň ornuny düýpli gowşatmaz. Şeýle-de bolsa, bu ýagdaý iki taraplaýyn söwda bilen baglanyşykly söwda we logistika işjeňliginiň gowşamagyna sebäp bolup biler.
Ykdysadyýetçiler köp ýyllardan bäri paçlaryň içerki senagaty goramagyň täsirli guralydygy barada jedelleşýärler. Öň girizilen söwda çäklendirmeleri boýunça geçirilen barlaglar import paçlarynyň ýokarlanmagynyň, käbir ýerli öndürijilere peýda getirýän hem bolsa, öndürijiler we sarp edijiler üçin goşmaça çykdajylary döredip bilýändigini görkezýär. Synçylar tekerler bilen bagly soňky jedeliň Hytaý bilen Ýewropa Bileleşiginiň öňünde duran has giň gerimli meseläni hem aýdyň görkezýändigini belleýärler. Bu mesele dünýäniň iň iri ykdysady hyzmatdaşlyklaryndan birini saklap galmak bilen bir hatarda, söwda düşünişmezliklerini özara dialog arkaly kadalaşdyrmakdan ybaratdyr.
“CCTV+”-iň habar bermegine görä, taraplaryň arasynda geçiriljek indiki gepleşikleriň bazary goramak bilen erkin söwdanyň arasynda deňagramlylygy tapmaga gönükdirilmegine garaşylýar.
