Asadyň häkimiýetden çetleşdirilmeginden soň Siriýada geçiş Halk ýygnagynyň ilkinji mejlisi geçirildi
Onýyllyklara çeken çaknyşyklardan soň syýasy institutlary täzeden dikeltmek hemişe çylşyrymly synagdyr. Köne dolandyryş ulgamlary darganda, täze gurluşlar kanunylyk we wekilçilik meseleleri boýunça jedelleriň arasynda emele gelýär. Başar Asadyň häkimiýetden çetleşdirilmeginden soň Siriýada geçirilen ilkinji parlament mejlisi möhüm ädim boldy. Şeýle-de bolsa, ol geçiş döwrüniň esasy gapma-garşylyklaryny hem aýdyň görkezdi: bellenilen häkimiýet bilen saýlanan wekilleri nädip utgaşdyrmaly, her sebitiň sesini nädip üpjün etmeli we uruşdan ýadan halkyň ynamyny nädip gazanmaly.
Ýekşenbe güni Siriýanyň geçiş Halk ýygnagynyň ilkinji mejlisi geçirildi. Bu mejlis 2024-nji ýylyň dekabrynda öňki Prezident Başar Asad häkimiýetden çetleşdirilenden soň geçirilen ilkinji parlament mejlisi boldy. Bu ädim Siriýanyň syýasy institutlarynyň işleýşiniň ilkinji synagy hökmünde häsiýetlendirildi.
Täze parlament soňky aýlarda sebit saýlaw kollegiýalarynyň üsti bilen saýlanan 140 agzadan hem-de Siriýanyň wagtlaýyn lideri Ahmad aş-Şaraa tarapyndan gönüden-göni bellenilen 70 agzadan ybaratdyr. Ilkinji mejlis parlamentiň kanun çykaryjy işiniň başlanandygyny aňladýar. Onuň 30 aýlap işläp, kanunlara garamagyna, býujetleri tassyklamagyna hem-de Siriýanyň konstitusion we hukuk binýadyny kemala getirmäge ýardam etmegine garaşylýar.
Täze Halk ýygnagy siriýaly syýasatçylaryň arasynda seresaply umyt bilen birlikde, onuň wekilçiligi, garaşsyzlygy we ähli gatlaklary öz içine alýandygy baradaky meseleler boýunça düýpli tankytlara hem sebäp boldy.
Syýasy seljeriji Mazen Bilal şeýle diýdi: «Wekilçilik düşnüksiz bolup galýar we ýurduň dürli sebitleriniň wekilçiliginde deňsizlik bar. Agzalary saýlamak we bellemek mehanizmleriniň nähili işleýändigi hem aýdyň däl. Iň möhüm meseleleriň biri Suweýda welaýatynyň wekilçilik etmezligidir. Bu örän möhüm, sebäbi mejlisiň kanunylygy jemgyýetiň ähli gatlaklarynyň wekilçilik edilmegine baglydyr».
Täze parlament kanunlary kabul etmek we hökümetiň işine gözegçilik etmek üçin resmi mehanizmi döredýär. Şeýle-de bolsa, onuň abraýy we netijeliligi ahyrky netijede düzümi bilen däl-de, alyp barjak işi bilen kesgitlener.
Siriýada geçiş döwri 2024-nji ýylyň dekabrynda Asadyň tertibi ýykylansoň başlandy. Wagtlaýyn lider Ahmad aş-Şaraa täze döwlet edaralaryny döretmek işine ýolbaşçylyk etdi.
Bu mejlis konstitusion özgertmeler we umumymilli saýlawlary geçirmek üçin binýat döretmäge niýetlenendir. Emma onuň kanunylygy birnäçe welaýatlardan wekilleriň bolmazlygy we düzülmeginiň mehanizmleriniň aç-açan däldigi sebäpli jedelli bolmagynda galýar.
CCTV+ agentliginiň habar bermegine görä, ýakyn aýlarda parlamentiň işi Siriýadaky durnuklylygyň esasy şertleriniň birine öwrüler. Şeýle-de bolsa, onuň üstünligi ähli taraplaryň dialoga we özara ylalaşyga taýýarlygyna bagly bolar.
