HEA: Ýaragly atyşyklaryň täzeden başlanmagy nebit bazarynyň geljegine kölege salýar
Nebit bazary hemişe geosyýasatyň aýnasy bolup durýardy: Ýakyn Gündogarda ýarag sesleri kesilende nebitiň bahalary peselýär, täze çaknyşyklar başlananda bolsa gymmatlaýar. Iýun aýy umyt getirdi: Ormuz bogazy arkaly nebit daşalyşy täzeden ýola goýuldy, bahalar peseldi we isleg dikeldilip başlandy. Emma bu gowşak deňagramlylyk ýene-de howp astyna düşdi. ABŞ bilen Eýranyň arasynda ýaragly atyşyklaryň täzeden başlanmagy sebitde berk parahatçylyk bolmazdan nebit bazarynda durnuklylygyň mümkin däldigini ýene bir gezek ýatladýar.
Anna güni Halkara energetika agentligi (HEA) iýun aýynda Ormuz bogazy arkaly nebit üpjünçiliginiň täzeden dikeldilmegi bilen dünýä bazarynda nebitiň bahalarynyň peselendigini we islegiň dikeldilip başlandygyny, emma ABŞ bilen Eýranyň arasynda ýaragly atyşyklaryň täzeden başlanmagynyň bazaryň geljegine kölege salýandygyny mälim etdi.
Agentlik nebit bazarynyň ýagdaýy baradaky soňky aýlyk hasabatynda dünýäde nebitiň sarp edilişiniň maý aýynda hasaba alnan iň pes derejeden soň kem-kemden dikeldilýändigini belledi. Hasabatda Pars aýlagynyň käbir sebitlerinde Ormuz bogazy arkaly nebit daşalyşynyň kem-kemden täzeden ýola goýulmagy bilen nebit önümçiliginiň hem dikeldilip başlanandygy aýdylýar.
Iýun aýynda dünýä boýunça gündelik nebit üpjünçiligi 4,1 million barrel artyp, 98,8 million barrele ýetdi. Şeýle-de bolsa, bu görkeziji uruşdan öňki derejeden takmynan 9,4 million barrel pes bolmagynda galýar.
Pars aýlagy sebitinden gündelik nebit eksporty iýun aýynda 6,5 million barrel artyp, 16,1 million barrele ýetdi. Şeýle-de bolsa, bu görkeziji uruşdan öň hasaba alnan günde takmynan 24 million barrel derejesinden ep-esli pesdir.
Iýun aýynda halkara bazarynda nebitiň bahalarynyň düýpli pese düşendigine garamazdan, HEA şu hepde ABŞ bilen Eýranyň arasynda ýaragly atyşyklaryň täzeden başlanmagynyň bazaryň geljegine ýaramaz täsir ýetirendigini duýdurdy. Agentlik «berk parahatçylyk ylalaşygynyň» nebit bazarlarynyň kadaly ýagdaýa gelmegi üçin «zerur şert» bolup durýandygyny belledi.
HEA-nyň pikirine görä, täzeden başlanan harby hereketler tiz wagtda gowşadylsa, dünýäde nebit üpjünçiligi has-da gowulanyp biler. Agentligiň çaklamalaryna görä, Ormuz bogazy arkaly üstaşyr daşalyşyň möçberi artan ýagdaýynda, 2027-nji ýylda dünýäde gündelik nebit üpjünçiligi ýene-de 7,5 million barrel artar.
Ormuz bogazy dünýäde öndürilýän nebitiň takmynan 20 göteriminiň daşalýan esasy ulag geçelgesidir. 2026-njy ýylyň ýazynda onuň bölekleýin petiklenmegi nebitiň bahalarynyň düýpli ýokarlanmagyna we üpjünçilik zynjyrlarynyň bozulmagyna getirdi.
Iýun aýynda üstaşyr gatnawyň dikeldilmegi bazaryň durnuklaşmagyna umyt döredipdi. Emma Waşington bilen Tähranyň arasyndaky gapma-garşylygyň täzeden güýçlenmegi bazaryň durnuklylygyny ýene-de sorag astyna goýýar.
CCTV+ agentliginiň habar bermegine görä, seljerijiler diňe giň gerimli parahatçylyk ylalaşygynyň nebit bazaryndaky bahalaryň uzak möhletleýin durnuklylygy we öňünden çaklanylmagy üçin ygtybarly esas döredip biljekdigi barada bir pikire gelýärler.
