Ženewada geçirilen Emeli aňy dolandyrmak boýunça Ählumumy dialog halkara hyzmatdaşlyga we tehnologiýalara deňhukukly elýeterlilige çagyryş bilen açyldy
Tehnologiýalar serhet tanamaýar, emma olary düzgünleşdirmek henizem milli bähbitleriň we syýasy hyjuwlaryň täsirinde galýar. Emeli aň kanunlardan has çalt depginde ösýän, döwletler bolsa dürli tizlikde öňe barýan şertlerde diňe bir tehnologik tapawudyň däl, eýsem adamzadyň geljeginiň nähili bolmalydygy baradaky düşünjäniň hem bölünmegine howp döreýär. Şonuň üçin wagty deňeşdirip, töwekgelçilikleri ara alyp maslahatlaşmaga we umumy çözgütleri gözlemäge mümkinçilik berýän dialog meýdançalary häzirki wagtda diňe bir peýdaly däl, eýsem örän zerur ähmiýete eýe bolýar.
Duşenbe güni Ženewada Emeli aňy dolandyrmak boýunça Ählumumy dialogyň birinji mejlisi açyldy. BMG tarapyndan guralan iki günlük çärä dünýä derejesinde emeli aň üçin umumy düzgünleri işläp taýýarlamak meselesini ara alyp maslahatlaşmak maksady bilen hökümetleriň, halkara guramalaryň we senagat pudagynyň wekilleri gatnaşdylar. Ara alnyp maslahatlaşylan mowzuklar emeli aňyň mümkinçilikleri we töwekgelçilikleri, emeli aň ulgamyndaky deňsizligi aradan aýyrmak, halkara hyzmatdaşlygy hem-de emeli aň ulgamlaryna adam tarapyndan gözegçilik etmek ýaly ugurlary öz içine aldy. BMG-niň Baş Assambleýasynyň 80-nji mejlisiniň başlygy Annalena Berbok şeýle diýdi: «Biz dünýäniň dürli ýurtlarynyň eýýäm häzirki wagtda emeli aňy dolandyrmak boýunça öz gurluşlaryny ornaşdyrýandygyny görýäris. Şeýlelikde olar biri-birinden öwrenýärler, bilelikde has kämilleşýärler we tagallalaryny birleşdirýärler. Ine, Ženewada geçirilýän şu günleriň iň möhüm bölekleriniň biri hem şudur».
Forumda Hytaý hökümetiniň ýokary derejeli wekili hökmünde çykyş eden Hytaýyň senagat we maglumat tehnologiýalary ministri Li Leçen giriş sözünde emeli aňy dolandyrmak ulgamynda halkara hyzmatdaşlygyny has-da pugtalandyrmaga çagyrdy. Ol her bir ýurduň emeli aňy ösdürmek we onuň mümkinçiliklerinden peýdalanmak üçin deň mümkinçiliklere mynasypdygyny belledi. Şeýle hem ol Hytaýyň emeli aňyň ählumumy dolandyrylyşy boýunça esasy meýdança hökmünde BMG-ni goldamagyny dowam etdirjekdigini tassyklady we bu ugurdaky ählumumy deňsizligi azaltmaga ýardam bermäge taýýardygyny aýtdy. Forumyň esasy mejlislerinden başga-da, pudak hünärmenleri we alymlar tematiki sessiýalara hem-de ugurdaş çärelere gatnaşyp, emeli aňy dolandyrmagyň geljegi we onuň öňündäki päsgelçilikler barada pikir alyşdylar.
Forumda çykyş eden hytaýly emeli aň boýunça bilermenleri bu meýdançanyň hakyky ähmiýetini — ählumumy dialogyň hakykatdan-da ösüp biljek we öz gezeginde emeli aňy dolandyrmak boýunça hyzmatdaşlygy ösdürip biljek ýeridigini bellediler. Hytaý Halk Uniwersitetiniň Gaolin emeli aň mekdebiniň U Ýuçžan adyndaky kafedrasynyň professory Szen I şeýle diýdi: «Bize ähli garaýyşlary birleşdirip, ylalaşyga gelmäge we özara sazlaşygy üpjün etmäge mümkinçilik berýän meýdança gerek. Biri-birimiz bilen bäsleşmegiň ýerine, özara aragatnaşyk ýola goýmagyň we biri-birimizden öwrenmegiň ýoluny tapmaly. Şonuň üçin indiki ädim hut BMG-niň Baş Assambleýasynyň çägindäki Emeli aňy dolandyrmak boýunça Ählumumy dialog ýaly meýdançalary ulanyp, şu pikir alyşmalaryň esasynda meseleleri çözmekden ybaratdyr».
Emeli aňy dolandyrmak boýunça Ählumumy dialog BMG-niň Baş Assambleýasynyň mandaty esasynda Ählumumy sanly ylalaşygyň çäklerinde döredildi. Onuň maksady hökümetler we beýleki gyzyklanýan taraplar üçin emeli aňy dolandyrmak meselelerinde ähli ýurtlaryň ileri tutulýan ugurlarynyň nazara alynmagyny üpjün etjek we tehnologiýanyň ösüşiniň netijeleriniň hemmeler üçin elýeterli paýlaşylmagyna ýardam berjek meýdançany döretmekden ybaratdyr. Dialogyň jemleriniň emeli aňy ahlak kadalaryna laýyk we howpsuz ulanmak boýunça geljekki halkara ylalaşyklarynyň esasyny düzmegine garaşylýar. CCTV+ agentliginiň habar bermegine görä, gatnaşyjylar pikir alyşmalaryň konstruktiw häsiýetini bellediler we Ženewa dialogynyň dünýäni özgertýän bu tehnologiýany dolandyrmak boýunça umumy çemeleşmeleri işläp taýýarlamak üçin yzygiderli geçirilýän meýdança öwrüljekdigine umyt bildirdiler.
