AEHA-niň gözegçileri Eýranyň ýadro desgalaryna girmek mümkinçiligini alyp bilmediler
Ýadro howpsuzlygy bilen bagly meseleler hemişe halkara gözegçilik bilen döwletleriň milli özygtyýarlyklarynyň arasyndaky inçe deňagramlylykda ýerleşýär. Desgalara gözegçileriň girip bilmegi bu diňe bir tehniki amal bolman, eýsem döwletleriň arasyndaky ynamyň derejesini hem görkezýär. Hatda hemra maglumatlary we gözegçilik ulgamlary bar bolsa-da, girişler ýapyk galanda dartgynlyk artýar we ýadro meselesi her ädiminiň strategik ähmiýeti bolan diplomatik gepleşik meýdanyna öwrülýär.
Penşenbe güni Wenada Atom energiýasy boýunça halkara agentliginiň (AEHA) Baş direktory Rafael Mariano Grossi gözegçilere Eýranyň ýadro desgalaryna girmäge rugsadyň berilmändigini aýtdy. Ol agentligiň gözegçileriniň gaýtadan desgalara baryp, barlag işlerini geçirmekleri üçin Eýran häkimiýetlerine resmi taýdan ýüz tutandygyny, emma häzirki wagta çenli rugsadyň berilmändigini belledi. Şeýle hem Grossi öz “umumy garaýşyna” görä Eýranyň elindäki ýadro serişdeleriniň desgalaryň içinde saklanýandygyny, Atom energiýasy boýunça halkara agentliginiň bolsa olaryň ýerleşýän ýerleri we mukdary barada doly maglumatlara eýedigini aýtdy.
Ol hemra suratlarynyň we beýleki gözegçilik serişdeleriniň Eýranyň birnäçe ýadro desgalarynda düýpli zeper ýetendigini görkezýändigini, käbir desgalara eltýän ýollaryň hem ýapylandygyny belledi.
24-nji iýunda Eýranyň Daşary işler ministriniň halkara-hukuk meseleleri boýunça orunbasary Kazem Garibabadi hüjüm edilen ýadro desgalarynyň we ýadro serişdeleriniň barlagynyň diňe Eýran bilen ABŞ-nyň arasynda jemleýji ylalaşygyň çäklerinde we diňe amerikan tarapynyň ähli sanksiýalary ýatyrmak boýunça anyk çäre gören ýagdaýynda ara alnyp maslahatlaşylyp bilinjekdigini aýtdy.
Ol häzirki wagtda Eýranyň Atom energiýasy boýunça halkara agentligine hüjüm edilen desgalara we ýadro serişdeleriniň saklanýan ýerlerine girmäge rugsat bermeýändigini belledi. "CCTV+"-iň habar berişi ýaly, diplomatik çeşmelere görä, Tähran bilen Waşingtonyň ýadro maksatnmasy boýunça gepleşikleri dowam edýär, emma öňegidişlik heniz çäkli derejede galýar.
