Oman bilen Eýran Ormuz bogazy boýunça bilelikdäki dolandyryş işine başladylar
Duşenbe güni Maskatda Oman bilen Eýranyň Ormuz bogazy boýunça Bilelikdäki komitetiniň ilkinji mejlisi geçirildi. Onda strategik taýdan örän möhüm bolan bu suw ýolunyň geljekki dolandyrylyşy hem-de onuň bilen baglanyşykly deňiz meseleleri boýunça pikir alyşyldy. Bu barada Omanyň Daşary işler ministrligi habar berdi.
Dünýäde daşalýan nebitiň bäşden bir bölegi geçýän suw ýoluny dolandyrmak meselesini ara alyp maslahatlaşmak üçin iki goňşy döwlet bir stoluň başyna jemlenende, bu diňe diplomatik ädim däl. Bu sebitde howpsuzlygyň we durnuklylygyň diňe bilelikdäki tagallalar arkaly üpjün edilip bilinjekdiginiň ykrar edilmegidir. Ormuz bogazynyň kenarlaryny paýlaşýan Eýran bilen Oman hyzmatdaşlygyň täze tapgyryna girişýär. Bu gezek hyzmatdaşlyk diňe söz ýüzünde däl, eýsem ilkinji Bilelikdäki komitetiň çäklerinde amala aşyrylýar.
Ministrligiň beýanatynda bellenilişine görä, Oman wekiliýetine Daşary işler ministrliginiň ýörite tabşyryklar boýunça ilçisi Şeýh Abdulaziz bin Abdulla bin Zaher Al-Hinaý, Eýran wekiliýetine bolsa ýurduň daşary işler ministriniň hukuk we halkara meseleleri boýunça orunbasary Kazem Garibabadi ýolbaşçylyk etdi.
Taraplar Ormuz bogazy bilen bagly meselelerde iki ýurduň özara bähbitlerine we özygtyýarlylygyna laýyklykda utgaşykly hereket etmegiň ýollaryny ara alyp maslahatlaşdylar hem-de halkara hukugyna ygrarlydyklaryny tassykladylar.
Şeýle hem olar bogazyň kenarýaka döwletleri hökmünde deňiz gatnawlary we deňiz hyzmatlary boýunça hyzmatdaşlygyň çäklerini, bar bolan ikitaraplaýyn hem-de halkara ylalaşyklaryna esaslanyp, seljerdiler.
Şol gün Oman Ormuz bogazyndan geçýän gämilerden üstaşyr tölegleriniň alynmagyna garşydygyny ýene bir gezek mälim etdi. Daşary işler ministri Saýid Badr bin Hamad bin Hamud Al-Busaidi beren interwýusynda Omanyň bogazdan geçýän gämiler üçin goşmaça tölegleriň girizilmegini goldamaýandygyny, emma deňiz hyzmatlarynyň mehanizmlerini ara alyp maslahatlaşmaga taýýardygyny aýtdy.
Onuň sözlerine görä, Oman gämi gatnawynyň howpsuzlygyny üpjün etmek, deňiz hadysalaryna operatiw jogap bermek we deňiz gurşawynyň hapalanmagynyň öňüni almak boýunça hyzmatdaşlygyň mehanizmlerini beýleki iri halkara deňiz geçelgeleriniň tejribesine esaslanyp ara alyp maslahatlaşmaga taýýar.
Ministr şeýle ylalaşyklaryň degişli ýurtlar hem-de bu suw ýolundan peýdalanýan gämi gatnaw kompaniýalary bilen geňeşmeler esasynda işlenip taýýarlanjakdygyny belledi. Maksat täze çykdajylary girizmek däl-de, deňiz hyzmatlaryny döwrebaplaşdyrmak we gämileriň howpsuz geçmegini üpjün etmekdir.
Oman bilen Eýran Ormuz bogazynyň iki kenarýaka döwleti hökmünde onuň durnuklylygyna göni gyzyklanma bildirýärler. Bu bogaz dünýäniň iň işjeň deňiz ýollarynyň biri bolup, onuň üsti bilen dünýäde daşalýan nebitiň takmynan 20 göterimi geçirilýär.
Bilelikdäki komitetiň döredilmegi Eýran bilen ABŞ-nyň arasynda özara düşünişmek hakynda Ähtnama gol çekilenden soň bogazy bilelikde dolandyrmak ugrunda edilen ilkinji institusional ädim boldy.
Sebitdäki gapma-garşylyklarda adatça araçy hökmünde çykyş edýän Oman bu gezek hem deňiz howpsuzlygyny utgaşdyrýan tarap hökmünde çykyş edýär. Üstaşyr töleglerinden ýüz öwrülmegi we esasy ünsi deňiz hyzmatlaryny kämilleşdirmäge gönükdirmek taraplaryň gysga möhletli girdeji däl-de, durnukly we uzak möhletli çözgüt gözleýändigini görkezýär.
CCTV+ agentliginiň habar bermegine görä, komitetiň indiki mejlisi ýakyn aýlarda geçiriler we onda kabul ediljek çözgütler Ormuz bogazyny uzak möhletleýin dolandyrmagyň esasyny goýup biler.
