ABŞ-nyň Prezidenti Donald Tramp amerikan kompaniýalary üçin sanly hyzmatlar salgydyny girizýän islendik ýurtdan getirilýän harytlara 100 göterim gümrük pajyny girizmek barada duýdurdy
Anna güni ABŞ-nyň Prezidenti Donald Tramp amerikan kompaniýalary üçin sanly hyzmatlar salgydyny girizýän islendik ýurtdan ABŞ-a getirilýän ähli harytlara 100 göterim gümrük pajyny girizmek barada duýdurdy. Bu ädim iri amerikan tehnologiýa kompaniýalarynyň salgyt salynmagy boýunça Ýewropa hökümetleri bilen köp ýyllyk dowam edip gelýän jedeli has-da ýitileşdirdi.
Sanly ykdysadyýet serhet tanamaýar, emma salgyt ulgamy serhetleri tanaýar. Tehnologiýa ägirtleri Ýewropanyň bazarlarynda milliardlarça girdeji gazanyp, salgytlaryny Irlandiýa ýa-da Lýuksemburg ýaly ýurtlarda tölänlerinde, Ýewropa hökümetleri özlerini adalatsyz ýagdaýda goýlan hasaplaýarlar. Olaryň jogaby — sanly hyzmatlar salgydy. Waşingtonyň jogaby bolsa — 100 göterim gümrük pajy. Bu diňe bir söwda urşy däl. Bu sanly ykdysadyýetiň kimiň ygtyýarynda boljakdygy we oňa salgyt salmaga kimiň hukugynyň bardygy baradaky jedeldir.
Tramp sosial ulgamlardaky beýanatynda «köp sanly Ýewropa ýurdunyň» şeýle salgytlary ýakyn wagtda girizmegi ara alyp maslahatlaşýandygyny we olaryň käbiriniň eýýäm degişli çäreleri kabul etmäge golaýlandygyny aýtdy. Şeýle ädim äden islendik ýurt ABŞ-a eksport edýän ähli harytlaryna derrew 100 göterim gümrük pajynyň girizilmegine sezewar bolar. Şeýle hem ol bu çäräniň degişli ýurt bilen ozal baglaşylan, gol çekilen ýa-da durmuşa geçirilen ähli söwda ylalaşyklarynyň ýerine ulanyljakdygyny aýtdy.
Ýewropa Komissiýasy bu haýbaty ret etdi. Köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň maglumatlaryna görä, Komissiýa sanly hyzmatlar salgydynyň gelip çykyşyna garamazdan ähli iri kompaniýalara deň derejede ulanylýandygyny we onuň hiç kimi aýratyn nyşana almaýandygyny belledi. Komissiýanyň wekili kanuny salgyt syýasatyna garşy birtaraplaýyn çäreleriň esaslandyrylyp bilinmejekdigini, şeýle hem Ýewropa Bileleşiginiň öz hukuklaryny we kadalaşdyryjy garaşsyzlygyny goramak üçin çalt hem-de berk jogap berjekdigini aýtdy.
Sanly hyzmatlar salgydy (Digital Services Tax, DST) — bu tehnologiýa kompaniýalarynyň milli bazarlarda sanly hyzmatlary hödürlemek arkaly gazanan girdejilerine salynýan salgytdyr. Girdeji salgydyndan tapawutlylykda, ol arassa peýda däl-de, dolanyşyk esasynda alynýar. Şonuň üçin ondan gaça durmak has kyn bolýar. Fransiýa, Beýik Britaniýa, Italiýa we Ispaniýa eýýäm şeýle salgydy girizdiler.
ABŞ DST-niň amerikan kompaniýalaryny kemsidýändigini öňe sürýär, sebäbi Google, Meta, Amazon we Apple ýaly iri tehnologiýa kompaniýalarynyň aglabasy ABŞ-da ýerleşýär. Trampyň administrasiýasy DST-ni halkara söwda kadalarynyň bozulmagy hökmünde hasaplaýar. 2021-nji ýylda G7 ýurtlary ählumumy salgyt özgertmeleri boýunça ylalaşyga geldiler, emma bu ylalaşyk henize çenli resmi taýdan tassyklanmady.
CCTV+ agentliginiň habar bermegine görä, ABŞ bilen Ýewropanyň arasynda sanly salgytlar boýunça garşylyk barha güýçlenýär. 100 göterim gümrük pajynyň girizilmegi dünýäniň iki iň iri ykdysady güýjüň arasynda söwda urşunyň täze tapgyryna öwrülip biler.
