Yrak OPEC-den çykýandygy baradaky myş-myşlary ret etdi: ýurt guramadan çykmagy däl-de, kwotalaryň täzeden gözden geçirilmegini isleýär
Sebitleýin dawa-jenjel sebäpli nebit eksporty fewral aýyndaky 99,8 million barrelden aprel aýynda 9,88 million barrele çenli düýpli azaldy. Nebit ýurduň girdejileriniň 90 göterimini üpjün edýär. Yrak nebit çykaryş kwotalarynyň ýurtlaryň hakyky önümçilik kuwwatlaryna laýyklykda täzeden gözden geçirilmegini talap edýär, OPEC bolsa ozal gysgaldylan önümçiligi dikeltmek işine eýýäm başlady.
CCTV+ agentliginiň habar bermegine görä, penşenbe güni Yragyň Nebit ministrligi ýurduň Nebit eksport ediji ýurtlar guramasyndan (OPEC) çykmak mümkinçiligine seredýändigi baradaky köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň maglumatlaryny ret etdi. Ministrligiň beýanynda Yragyň ne Premýer-ministriniň, ne-de hökümetiniň OPEC-den çykmak meselesini gozgamandygy aýdylýar. Şeýle hem Yragyň ähli degişli ýurtlar tarapyndan makullanan ylalaşyga we Yragyň howpsuzlyk hem-de ykdysady ýagdaýy baradaky ylalaşyklara laýyklykda agza döwletleriň durnukly önümçilik kuwwatlaryna görä nebit çykaryş kwotalarynyň täzeden gözden geçirilmeginiň möhümdigini yzygiderli nygtaýandygy bellenilýär.
Beýannamada OPEC-iň we onuň hyzmatdaş ýurtlarynyň bu çemeleşmä jogap hökmünde agza döwletleriň iň ýokary durnukly önümçilik kuwwatlaryny täzeden gözden geçirmek işine başlandygy aýdylýar. Şeýle hem OPEC-iň we onuň hyzmatdaşlarynyň eýýäm meýletin gysgaldylan nebit önümçiligini kem-kemden dikeltmäge girişendigi, meýletin çäklendirmeleriň doly ýatyrylmagynyň ýakyn birnäçe aýyň dowamynda tamamlanmagyna garaşylýandygy, munuň bolsa Yragyň önümçilik kwotasynyň güýçlendirilmegine ýardam etjekdigi bellenilýär. Nebit çykaryş kwotalary ýa-da önümçilik kuwwatlarynyň derejesi bilen baglanyşykly islendik mesele OPEC-iň we onuň hyzmatdaşlarynyň çägindäki bellenilen tehniki hem-de özara ylalaşyk esasly mehanizmleriň çäklerinde serediler.
Şol gün irden ýaýradylan habar maglumatlarynda yrakly çeşmelere salgylanyp, eger Yragyň nebit çykaryş kwotasy artdyrylmasa, ýurduň OPEC-den çykyp biljekdigi aýdylýardy. Yragyň ykdysadyýeti uly derejede çig nebitiň eksportyna bagly bolup, ol ýurduň ähli girdejileriniň takmynan 90 göterimini emele getirýär. Sebitleýin dawa-jenjel sebäpli Yragyň nebit eksporty aprel aýynda 9,88 million barrele çenli düýpli azaldy. Deňeşdirmek üçin, fewral aýynda bu görkeziji takmynan 99,8 million barrel bolupdy.
Yrak OPEC-de Saud Arabystanyndan soň ikinji iň uly nebit öndürijidir. Nebitden gelýän girdejiler döwlet gaznasyna gelip gowuşýan serişdeleriň takmynan 90 göterimini düzýär. Fewral aýyndaky 99,8 million barrelden aprel aýynda 9,88 million barrele çenli eksportyň pese gaçmagy sebitdäki dawa-jenjeliň logistika we önümçilige ýetiren täsirini görkezýär. OPEC-iň kwotalary gatnaşyjy ýurtlaryň yglan edilen önümçilik kuwwatlaryna esaslanyp kesgitlenýär. Yrak özüne degişli kwotanyň hakyky mümkinçilikleri bilen deňeşdirilende pesdigini aýdyp, oňa birnäçe gezek nägilelik bildiripdi. Beýannamada agzalýan önümçilik kuwwatlaryny täzeden gözden geçirmek işi birnäçe aý dowam edip biljek tehniki amaldyr.
Girdejileriniň 90 göterimi nebitden gelýän ýurt iki aýyň dowamynda eksportynyň 90 göterimini ýitirende, aladalaryň döremegi tebigydyr. OPEC-den çykmak baradaky myş-myşlar diňe bir göwün islegi däl, eýsem kömek baradaky çagyryş hökmünde kabul edilýär. Yrak gatnaşyklary üzmek islemeýär, ol diňe öz sesiniň eşidilmegini isleýär. Onuň kwotasy hakyky önümçilik mümkinçiliklerine laýyk gelmeýär, Ýakyn Gündogardaky dawa-jenjel bolsa eksport ugurlaryny böwetledi. Emma OPEC diňe bir kartel däl, eýsem deňagramlylygy üpjün edýän ulgamdyr. Yrak guramanyň düzüminde galýar, ýöne düzgünleriň täzeden gözden geçirilmegini talap edýär. Tehniki hünärmenler önümçilik kuwwatlaryny hasaplaýarka, Bagdat nebiti çykarmagyny dowam etdirýär we öz sesiniň eşidiljekdigine umyt baglaýar. Energetikanyň geosyýasy ýaragyna öwrülen dünýäde iň köp garaşly ýurtlaryň biri hem öz abraýyny gorap saklamagyň ýoluny gözleýär.
