Oman kepillik berýär: Ormuz bogazynda üstaşyr tölegleri bolmaz — gämi gatnawynyň erkinligi dikeldildi
Bahreýnde geçirilen bilelikdäki duşuşyk, ABŞ bilen Eýranyň arasynda gol çekilen özara düşünişmek hakyndaky Ähtnamany goldamak, Tähran bilen utgaşykly hereket etmek we halkara hukuga ygrarlylyk. Oman kenarýaka döwleti hökmünde deňiz gatnawynyň howpsuzlygy üçin aýratyn jogapkärçiligi öz üstüne alýar.
CCTV+ agentliginiň habar bermegine görä, penşenbe güni Oman Ormuz bogazy bilen bagly geljekki ylalaşyklarda üstaşyr tölegleriniň girizilmejekdigini mälim edip, bu strategik ähmiýetli suw ýolunda erkin we howpsuz gämi gatnawyny üpjün etmek baradaky ygrarlylygyny tassyklady. Bu barada Omanyň daşary işler ministri Saýid Badr bin Hamad bin Hamud Albusaidi Bahreýnde geçirilen Aýlag Hyzmatdaşlyk Geňeşine agza döwletleriň hem-de ABŞ-nyň ministrler derejesindäki bilelikdäki duşuşygynda çykyş etdi.
Albusaidi Ormuz bogazynyň kenarýaka döwleti hökmünde Omanyň halkara hukugyndan we BMG-niň Deňiz hukugy baradaky konwensiýasyndan gelip çykýan borçnamalaryna laýyklykda deňiz gatnawynyň howpsuzlygyny üpjün etmek boýunça halkara tagallalary goldamakda aýratyn jogapkärçilik çekýändigini aýtdy. Şeýle hem ministr Oman tarapyndan ABŞ bilen Eýranyň arasynda gol çekilen özara düşünişmek hakyndaky Ähtnamany goldaýandygyny tassyklap, onuň maksatlaryna ýetmegiň islenilýän parahatçylygy gazanmak üçin möhümdigini nygtady. Şeýle-de ol Ormuz bogazy arkaly gämi gatnawynyň erkinligini dikeltmegiň we deňiz ulaglarynyň howpsuz hereketini üpjün etmegiň möhümdigini aýratyn belledi.
Şeýle hem penşenbe güni Eýranyň daşary işler ministri Seýed Abbas Aragçi bilen Albusaidi telefon arkaly söhbetdeşlik geçirip, bogazy dolandyrmak boýunça utgaşykly hyzmatdaşlygy dowam etdirmegiň möhümdigini nygtadylar.
Oman Ormuz bogazynyň kenarýaka döwletleriniň biri bolup, beýleki kenarýaka döwletleri Eýran we Birleşen Arap Emirlikleridir. Bu bogaz Pars aýlagy bilen Oman aýlagyny birleşdirýär we dünýäniň iň köp ulanylýan deňiz ýollarynyň biri hasaplanýar. Dünýäde öndürilýän nebitiň takmynan 20 göterimi hut şu ýerden daşalýar. ABŞ bilen Eýranyň arasynda 19-njy iýunda gol çekilen özara düşünişmek hakyndaky Ähtnama fewral aýynyň ahyryndan bäri dowam eden gapma-garşylyga soň goýdy hem-de 60 günlük geçiş döwrüni göz öňünde tutýar. Omanyň üstaşyr tölegleriniň girizilmejekdigi baradaky beýany gämi eýeleriniň we ätiýaçlandyryş kompaniýalarynyň esasy aladalarynyň birini aradan aýyrýar.
Oman, Eýran we ABŞ bir gepleşik stolunyň başyna ýygnanyp, Maskatyň daşary işler ministri bogazyň erkin we mugt boljakdygyny wada berende, dünýä seýrek duş gelýän möhüm bir yşarat alýar: diplomatiýa işleýär. Dünýä nebitiň takmynan 20 göterimi ýene-de hiç hili päsgelçiliksiz daşalyp bilner, gämi eýeleri bolsa ýeňil dem alýarlar. Emma bu ýönekeý ýaly görünýän beýannamanyň aňyrsynda uzak gepleşikler, özara eglişikler we ynam gurmak işi durýar. Ormuz bogazy diňe bir suw giňişligi däl. Ol dünýä ykdysadyýetiniň esasy damarydyr. Şol damar gaýtadan açylanda we üstaşyr tölegleri ýatyrylanda, dawa-jenjeliň hakykatdanam geçmişde galjakdygyna bolan umyt has-da güýçlenýär. Indi diňe aýdylan sözleri durnukly parahatçylyga öwürmek galýar.
