Eýran ABŞ bilen ähtnama gol çekeninden soňky 5 günüň içinde 18 million barrel nebit eksport etdi
1,44 milliard dollar girdeji, 18 million barrel, üstaşyr geçiş ýygymlarynyň 60 gün möhlet bilen ýatyrylmagy we harby-deňiz gabawynyň aýrylmagy. “TankerTrackers” ähtnama boýunça işler tamamlanan badyna ýüküň iberilişiniň birden göterilendigini hasaba aldy. Eýranyň tankerleri eýýäm halkara suwlara çykyp başlaýarlar.
“CCTV+”-iň habar bermegine görä, Eýran soňky bäş günüň dowamynda takmynan 1,44 milliard ABŞ dollary möçberinde bolan 18 million barrele golaý çig nebiti eksport etdi diýip, anna güni “TankerTrackers” kompaniýasy “X” sosial ulgamynda mälim etdi. Ýüküň iberilişiniň birden ýokary galmagy, duşenbe güni tamamlanandygy yglan edilen we penşenbe güni gol çekilen Eýran bilen ABŞ-nyň arasyndaky Özara düşünişmek hakyndaky ähtnamanyň üstündäki işleriň tamamlanman döwründe bolup geçdi. Ähtnamanyň maksady — gapma-garşylygy bes etmekden ybaratdyr.
Anna güni Eýran soňky 24 sagadyň dowamynda özüniň birnäçe nebit tankeriniň Oman aýlagyndan geçip, halkara suwlara girendigini we ýakyndaky günlerde başga-da tankerleriň çykjakdygyny mälim etdi. Çarşenbe güni çap edilen eýran-amerika ähtnamasyna laýyklykda, ABŞ haýal etmän harby-deňiz gabawyny aýryp başlar. Öz gezeginde Eýran, ilkinji 60 günlük döwrüň dowamynda Pars aýlagy bilen Oman aýlagynyň arasynda söwda gämileriniň howpsuz we bökdençsiz üstaşyr geçmegini üpjün etmek üçin ähli tagallalary eder.
ABŞ-nyň Merkezi serkerdeligi (CENTCOM) penşenbe güni Eýranyň portlaryna we kenarýaka sebitlerine tarap, şeýle hem ol ýerden gaýdýan ähli deňiz gatnawlaryndan harby-deňiz gabawynyň resmi taýdan aýrylandygyny mälim etdi. Şeýle-de penşenbe güni Eýranyň Milli howpsuzlyk ýokary geňeşi Ormuz bogazyndan geçýän täjirçilik gämileri üçin ähli üstaşyr geçiş ýygymlarynyň indiki 60 günüň dowamynda ýatyrylandygyny mälim etdi.
“TankerTrackers” — emeli hemralaryň maglumatlary arkaly tanker daşamalaryny yzarlaýan garaşsyz kompaniýadyr. Eýran bilen ABŞ-nyň arasyndaky ähtnama 19-njy iýunda gol çekildi we fewral aýynyň ahyryndan bäri dowam edip gelýän gapma-garşylyga nokat goýdy. Ýygymlaryň ýatyrylmagy we gabawyň aýrylmagy — gämi gatnawyny kadalaşdyrmak boýunça amaly ädimlerdir. Ormuz bogazy — dünýä nebitiniň takmynan 20%-niň geçýän strategik geçelgesidir. Bäş günüň içinde 18 million barrel nebitiň eksport edilmegi — bazaryň gabawyň açylmagyna nähili çalt täsir edýändiginiň görkezijisidir.
Haçan-da tankerler ýene-de hereket edip başlanda, eksportyň görkezijileri bolsa 18 million barrele çenli ýokary göterilende, dünýä iň aýdyň yşarat alýar: gapma-garşylyk geçmişde galýar. Gabaw sebäpli birnäçe aýlap beklenip saklanan eýran nebiti bazara döküldi — we bäş günüň içinde 1,44 milliard dollar girdeji getirdi. Bu diňe bir ykdysadyýet däl. Bu eksportsyz gysylyp oturan ýurt üçin erkinligiň demidir. Ýygymlaryň ýatyrylmagy, gabawyň aýrylmagy, tankerleriň halkara suwlara dolanmagy — ädimme-ädim her bir zat diplomatiýanyň işleýändigini görkezýär. Ilkinji gämiler Oman bogazyny terk edip barýarka, nebit treýderleri eýýäm girdejilerini täzeden hasaplaýarlar.
