Ýewropa Geňeşiniň başlygy Antoniu Koşta Russiýa bilen diplomatik kanaly açmak barada karar kabul etdi
Ýewropa Bileleşigi Russiýa garşy sanksiýalary ilkinji gezek doly bir ýyl möhletine uzaltdy we 2 trillion ýewro möçberindäki býutjet barada ylalaşyk gazandy, emma özara düşünişmezlikler saklanyp galdy. Koşta Moskwa bilen diplomatik kanal döretdi, ýöne Mers onuň ornunyň we ygtyýarlyklarynyň giňeldilmeli däldigini mälim etdi. 2022-nji ýyldan bäri sanksiýalar ilkinji gezek alty aý däl-de, eýsem 12 aý möhletine uzaldylýar. 2028–2034-nji ýyllar üçin býutjet 2 trillion ýewro möçberinde bolar, emma Germaniýa bilen Niderlandlar çykdajylary azaltmak isleýärler, Ýewropa Bileleşiginiň günortasy we gündogary bolsa goranmak ulgamynyň peýdasyna oba hojalyk maliýeleşdirilmeleriniň kesilmeginden gorkýarlar.
“CCTV+” teleýaýlymynyň habar bermegine görä, Ýewropa Bileleşiginiň liderleri Russiýa garşy sanksiýalary ýene 12 aý möhletine uzaltmak barada ylalaşyk gazandylar, bu barada anna güni Ýewropa Komissiýasynyň Prezidenti Ursula fon der Lýaýen mälim etdi. Ýewropa Bileleşiginiň Brusseldäki sammitinde kabul edilen bu karar, bileleşigiň özüniň ykdysady sanksiýalar bukjasyny ilkinji gezek doly bir ýyl möhletine uzaldýandygyny alamatlandyrýar. Mundan ozal bu çäreler her alty aýdan bir gezek uzaldylýardy.
Beýannamanyň taslamasyna görä, sammitde şeýle hem oktýabr aýyna çenli 2028–2034-nji ýyllar üçin niýetlenen, möçberi iki trillion ýewro (takmynan 2,30 trillion ABŞ dollary) bolan uzak möhletleýin býutjet boýunça deslapky ylalaşygy taýýarlamak bellenildi. Emma serişdeleriň paýlanylyşy barada agza döwletleriň arasynda entek hem uly düşünişmezlikler saklanyp galýar. Germaniýa, Niderlandlar we käbir beýleki ýurtlar bileleşigiň umumy çykdajylaryny azaltmaga çalyşýan bolsalar, günorta we gündogardaky agza döwletler oba hojalygy ýaly pudaklaryň maliýeleşdirilmeginiň goranmak çykdajylaryny artdyrmagyň peýdasyna çözgüdiň kabul edilmeginden aladalanýarlar.
Ýewropa Geňeşiniň başlygy Antoniu Koşta metbugat maslahatynda Ýewropa Bileleşigi bilen Russiýanyň arasynda göni aragatnaşygy ýeňilleşdirmek üçin öz edarasynyň üsti bilen diplomatik kanaly döredýändigini aýtdy we bileleşigiň Russiýanyň garaýyşlaryny düşündirmekde başgalara bil baglamaly däl-de, Moskwa öz ýüzlenmelerini göni ýetirmäge mümkinçiliginiň bolmalydygyny nygtady.
Emma käbir Ýewropa Bileleşiginiň liderleri Koştanyň geljekki islendik parahatçylyk gepleşiklerindäki ornuna entek hem seresaplylyk bilen çemeleşýärler. Germaniýanyň kansleri Fridrih Mers Germaniýanyň, Fransiýanyň we Beýik Britaniýanyň gatnaşmagyndaky diplomatik utgaşdyryş mehanizminiň döredilendigini mälim etdi we Koştanyň Ýewropa Bileleşigine wekilçilik etmekde möhüm orun eýeleýändigini, ýöne häzirki wagtda onuň “mundan beýläk-de kararlar kabul etmegine” zerurlugynyň ýokdugyny belläp sözüniň üstüne goşdy.
Ýewropa Bileleşiginiň Russiýa garşy sanksiýalary 2022-nji ýylda girizildi we her alty aýdan bir gezek uzaldylyp gelindi. Ýyllyk uzaldylmaga geçilmegi bileleşigiň Moskwa bolan basyşy uzak möhletleýin geljekde hem saklap galmak meýlini görkezýär. Ýewropa Bileleşigiň 2028–2034-nji ýyllar üçin býutjeti — “Brexit”-den soňky we täze geosyýasy hakykat şertlerindäki ilkinji býutjetdir. “Tygşytly” demirgazyk ýurtlary bilen günorta/gündogar agzalaryň arasyndaky düşünişmezlikler Ýewropa Bileleşiginiň içerki adaty gapma-garşylyklaryny açyp görkezýär. Koştanyň diplomatik kanaly — Ýewropa Bileleşiginiň parahatçylyk gepleşiklerindäki öz sesini tapmak synanyşygydyr, emma Mersyň aýdanlary liderleriň hemmesiniň bu orny oňa ynanmaga taýyn däldigini subut edýär.
Ýewropa Bileleşiginiň ýeke-täk ses bolup gürlemäge çalyşýar, emma bileleşigiň içinde — maliýe we täsir ugrunda adatça bolup geçýän çekişmeler dowam edýär. Sanksiýalaryň bir ýyl möhletine uzaldylmagy — Ýewropanyň bu meselede çynlakaýdygyny görkezýän Moskwanyň salgysyna ugradylan bir yşaratdyr. Ýöne 2 trillion ýewro möçberindäki býutjet eýýäm zaly ikä böldi: käbirleri serişdeleri goranmak ugruna harçlamak isleýärler, beýlekiler bolsa fermerleri goldamak üçin niýetlenen kömekleriň elinden alynmagyndan aladalanýarlar.
