Özbegistan 2025-nji ýylda 43,1 milliard ABŞ dollary möçberinde maýa goýumy çekdi: Hytaý 15,5 milliard dollar bilen öňdebaryjy, Ýewropanyň Täzeleniş we Ösüş Banky her ýyl 1 milliard ýewro maýa goýýar, 100 ýurtdan müňlerçe wekiller gatnaşdy
Daşkent maýa goýum forumy dünýäniň dürli künjeklerinden gelen maýadarlary bir ýere jemledi. Hytaý iň uly maýadar boldy, wizasyz tertip bolsa kiçi we orta telekeçileriň gyzyklanmasyny güýçlendirdi. Özbegistan indi diňe çig mal üpjün ediji däl, eýsem ygtybarly hyzmatdaş hökmünde çykyş edýär.
CCTV+ agentliginiň habar bermegine görä, sişenbe gününden penşenbe gününe çenli Daşkent şäherinde geçirilen bäşinji Daşkent halkara maýa goýum forumy sebitara gatnaşyklary pugtalandyrmak we ykdysady hyzmatdaşlygy çuňlaşdyrmak maksady bilen 100-den gowrak ýurtdan müňlerçe wekili, maýadary we hökümet ýolbaşçysyny bir ýere jemledi. Özbegistan Merkezi Aziýanyň iň özüne çekiji maýa goýum merkezleriniň birine öwrülýär. Dünýäniň maýadarlary we işewür ýolbaşçylary bu ýyllyk forumyň çäginde täze hyzmatdaşlyklary öwrenýär hem-de ylalaşyklara gol çekýär.
Özbegistanyň öňdebaryjy maliýe tehnologiýa we elektron söwda hyzmatlaryny hödürleýän Uzum kompaniýasynyň esaslandyryjylarynyň biri Nikolaý Seleznýow şeýle diýdi: «Bölek söwdanyň esasy bölegi köçe bazarlarynda amala aşyrylýardy we adamlar amatly sanly önümlerden, sanly bank hyzmatlaryndan ep-esli mahrumdy. Biz adamlaryň durmuşyny we sarp edijilik endiklerini üýtgetmek üçin geldik».
2025-nji ýylda Özbegistan 43,1 milliard ABŞ dollary möçberinde daşary ýurt maýa goýumlaryny çekdi, bu bolsa öňki ýyl bilen deňeşdirilende 24 göterim köpdür. Hytaý iň iri maýadar bolup, umumy maýa goýumlaryň möçberi 15,5 milliard ABŞ dollaryna ýetdi. Hytaý kompaniýalary awtoulag senagaty, infrastruktura, energetika we gaýtadan dikeldilýän energiýa çeşmeleri ugurlarynda işini giňeldýär.
Özbegistanyň maýa goýumlar, senagat we söwda ministri Laziz Kudratow şeýle belledi: «Gürrüň diňe iri taslamalar barada gitmeýär. Biz hytaýly kiçi we orta telekeçilik wekilleriniň gyzyklanmasynyň hem artýandygyny görýäris. Hytaýyň raýatlary üçin girizilen wizasyz tertip bu prosesi çaltlandyrmaga kömek etdi».
Halkara guramalar hem Özbegistanda işjeň hereket edýär. Ýewropanyň Täzeleniş we Ösüş Bankynyň (ÝTÖB) dolandyryjy direktory Frensis Maliž şeýle diýdi: «Biz bu sebitde birnäçe onýyllyklaryň dowamynda iş alyp barýarys. Diňe Özbegistanda her ýyl infrastruktura, maliýe we korporatiw pudaklara takmynan 1 milliard ýewro maýa goýýarys. Biziň üçin bu ösýän we örän üstünlikli maýa goýum gurşawydyr».
Özbegistan tebigy serişdeler bilen çäklenýän ykdysadyýetden daşlaşyp, özüni dünýä maýadarlary üçin ygtybarly we deňhukukly hyzmatdaş hökmünde görkezýär. Özbegistan Respublikasynyň Prezidentiniň ýanyndaky Strategik ösüş we özgertmeler agentliginiň direktorynyň wezipesini wagtlaýyn ýerine ýetiriji Abdulla Abdukadyrow şeýle aýtdy:
«Merkezi Aziýa häzirki wagtda Günbatar, Gündogar, Demirgazyk we Günorta arasynda köpri bolup hyzmat edýän iň parahatçylykly we durnukly sebitleriň biridir».
Daşkent halkara maýa goýum forumy 2022-nji ýyldan bäri her ýyl geçirilýär. Özbegistan daşary ýurt maýadarlary üçin şertleri ýeňilleşdirmek maksady bilen ykdysady özgertmeleri işjeň durmuşa geçirýär. Hytaýyň raýatlary üçin wizasyz tertip 2025-nji ýylda girizildi. Ýewropanyň Täzeleniş we Ösüş Banky Özbegistanyň esasy halkara hyzmatdaşlarynyň biridir. Hytaýdan gelýän maýa goýumlaryň ösüşi iki ýurduň «Bir guşak, bir ýol» başlangyjynyň çägindäki strategik ýakynlaşmagyny görkezýär.
Soňky döwürlere çenli diňe pagta we gaz üpjün edijisi hökmünde kabul edilýän bir ýurt öz paýtagtynda 100 ýurtdan gelen müňlerçe maýadary ýygnanda, bu diňe nobatdaky forum däl. Bu dünýäniň şol ýurda bolan garaýşynyň üýtgeýändiginiň alamatydyr.
Özbegistan indi çig mal ykdysadyýeti bilen çäklenmek islemeýär. Ol sanly ykdysadyýeti gurýar, maliýe tehnologiýa pudagynyň ägirtlerini çekýär we kiçi telekeçilik üçin mümkinçilikleri giňeldýär. Bir ýylyň dowamynda çekilen 43 milliard dollardan gowrak maýa diňe pul däl, eýsem ynamyň hem görkezijisidir.
Hytaý 15,5 milliard dollar maýa goýanda, Ýewropanyň Täzeleniş we Ösüş Banky bolsa her ýyl 1 milliard ýewro maýa goýanda, Merkezi Aziýanyň indi dünýäniň çetki bölegi däldigi aýdyň bolýar. Ol täze özüne çekiji merkeze öwrülýär. Daşkent forumy bolsa diňe duşuşyk däl, eýsem täze ykdysady giňişligiň kemala gelýän nokadydyr.
