Syýasy töwekgelçilikler we garyşyk maliýeleşdiriş: ösüp barýan bazarlara maýa çekmegiň täze mümkinçilikleri
Özbegistan Respublikasynyň Maýa goýumlar, senagat we söwda ministrliginiň utgaşdyrmagynda geçirilen Daşkent halkara maýa goýum forumynda ösüp barýan bazarlara maýa çekmek meseleleri ara alnyp maslahatlaşyldy.
«Syýasy töwekgelçilikler we garyşyk maliýeleşdiriş: ösüp barýan (frontier) bazarlara maýa çekmek» atly panel mejlisi Euronews teleýaýlymynyň Direktorlar geňeşiniň başlygy Pedro Wargas Dawidiň moderatorlyk etmeginde geçirildi. Oňa halkara maliýe institutlarynyň hem-de hususy pudagyň öňdebaryjy wekilleri gatnaşyp, dünýä maýa akymlaryny höweslendirmegiň meselelerini ara alyp maslahatlaşdylar.
Mejlisiň dowamynda köptaraplaýyn kepillikler, garyşyk maliýeleşdiriş (blended finance) gurallary, şeýle hem eksport-karz agentlikleriniň hususy maýany ösüp barýan bazarlara çekmekdäki orny we strategik ähmiýeti giňden ara alnyp maslahatlaşyldy.
Pikir alyşmalar halkara derejede üstünlikli durmuşa geçirilen hakyky geleşiklere we baý amaly tejribä esaslanandygy bilen tapawutlandy.
Çärede çykyş edýänler:
• Pedro Wargas Dawid — Euronews teleýaýlymynyň Direktorlar geňeşiniň başlygy (moderator)
• Žasur Karşibaýew — Özbegistan Respublikasynyň ykdysadyýet we maliýe ministriniň geňeşçisi
• Irakli Elaşwili — Ipoteka Bankyň (OTP Group) müdiriýet başlygynyň orunbasary
• Markus Wengrsik — AKA Bank-ynyň baş direktory
• Kristiana Portale — SACE guramasynyň Merkezi we Günorta Ýewropa hem-de Ukraina boýunça halkara torunyň ýolbaşçysy
• Onuň Alyhezreti Şeýh Mansur bin Halifa Al-Tani — MBK Holding kompaniýasynyň esaslandyryjysy we başlygy
• Marius Dan — Templeton Global Investments kompaniýasynyň Merkezi Aziýa boýunça baş ýerine ýetiriji direktory
• Fransis Maliž — Ýewropanyň Täzeleniş we Ösüş Bankynyň (ÝTÖB) maliýe institutlary iş toparynyň ýolbaşçysy we dolandyryjy direktory
Moderator Pedro Wargas Dawid soňky ýyllarda Özbegistanda amala aşyrylýan özgertmeleriň netijesinde maýa goýumlaryň möçberiniň ep-esli artandygyny belledi. Şeýle-de ol geljekde diňe maýa çekmäge däl-de, eýsem infrastruktura, senagat, energetika, logistika we sanly ykdysadyýet ýaly strategik ugurlara uzak möhletleýin maýa goýumlaryna ileri tutulmalydygyny aýtdy.
Ilkinji çykyş eden Özbegistanyň ykdysadyýet we maliýe ministriniň geňeşçisi Žasur Karşibaýew hökümetiň 2030-njy ýyla çenli ýurduň ykdysadyýetiniň möçberini 240 milliard ABŞ dollaryna ýetirmegi we orta girdejili döwletleriň hataryna goşulmagy maksat edinýändigini aýtdy.
Bu maksada ýetmek üçin ykdysady we durmuş özgertmeleriniň dowam etdiriljekdigi, işewürlik gurşawynyň has-da kämilleşdiriljekdigi bellenildi. Şeýle hem halkara reýting agentlikleriniň soňky döwürde Özbegistanyň karz reýtingini yzygiderli ýokarlandyrýandygy, munuň bolsa halkara bazarlarda karz serişdelerini çekmegiň bahasyny peseldýändigi nygtaldy.
ÝTÖB-niň wekili Fransis Maliž ösüp barýan bazarlardaky töwekgelçilikleriň kabul edilişi barada durup geçdi. Onuň sözlerine görä, köp sanly maýadar daşary ýurtlardan seredende bu bazarlary örän töwekgel hasaplaýar. Emma olar ýerinde ýagdaý bilen tanyşanlarynda mümkinçilikleriň has köpdügine göz ýetirýärler.
Templeton Global Investments kompaniýasynyň Merkezi Aziýa boýunça baş ýerine ýetiriji direktory Marius Dan ýaňy-ýakynda geçirilen Milli maýa goýum gaznasynyň IPO-synyň netijeleri barada gürrüň berdi. Gaznanyň düzümine 13 sany strategik döwlet kompaniýasy girýär we IPO bir wagtda London hem-de Daşkent biržalarynda üstünlikli geçirildi.
Bu Özbegistanyň taryhynda ilkinji halkara paýnamalar ýerleşdirilişi bolup, onuň netijesinde takmynan 700 million ABŞ dollary möçberinde serişdeler çekildi. Maýadarlaryň arasynda BlackRock, Franklin Resources we Redwheel ýaly iri halkara maliýe institutlary bar.
Pikir alyşmalaryň dowamynda gatnaşyjylar Özbegistanyň halkara abraýynyň yzygiderli berkeýändigini we ýurduň häzirki wagtda ösüp barýan ykdysadyýetleriň arasynda iň özüne çekiji bazarlaryň birine öwrülendigini bellediler.
«Häzirki wagtda Özbegistan maýadarlar üçin töwekgelçilik bilen girdejililigiň gatnaşygy boýunça dünýäniň iň özüne çekiji ýurtlarynyň biridir» diýip, Ipoteka Bank (OTP Group) müdiriýet başlygynyň orunbasary Irakli Elaşwili aýtdy.
Bilermenler Özbegistan üçin zehinli ýaşlaryň mümkinçiliklerine maýa goýmagyň, olaryň abraýly daşary ýurt okuw mekdeplerinde bilim almagyny goldamagyň, şeýle hem öňdebaryjy halkara tejribä we häzirki zaman standartlaryna esaslanyp hünär derejesini yzygiderli ýokarlandyrmagyň strategik ähmiýetini aýratyn nygtadylar.
Mejlisiň dowamynda beýan edilen pikirler we teklipler hususy maýanyň ösüp barýan bazarlara akymyny giňeltmek, maýa goýum töwekgelçiliklerini azaltmak hem-de döwlet bilen hususy pudagyň arasyndaky hyzmatdaşlygy pugtalandyrmak boýunça amaly çemeleşmeleriň kemala gelmegine ýardam etdi.
